15. 16.
සබ්බසො නාමරූපස්මිං යස්ස නත්ථි මමායිතං,
අසතා ච න සොචති ස වෙ ලොකෙ න ජීයති.
අසතා ච න සොචති ස වෙ ලොකෙ න ජීයති.
සබ්බසො නාමරූපස්මිං යස්ස නත්ථි මමායිතන්ති - ‘සබ්බසො’ති සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අසෙසං නිස්සෙසං පරියාදියනවචනමෙතං ‘සබ්බසො’ති. නාමන්ති චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා; රූපන්ති චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං; යස්සාති අරහතො ඛීණාසවස්ස; මමායිතන්ති ද්වෙ මමත්තා: තණ්හාමමත්තඤ්ච දිට්ඨිමමත්තඤ්ච -පෙ- ඉදං තණ්හාමමත්තං -පෙ- ඉදං දිට්ඨිමමත්තං. සබ්බසො නාමරූපස්මිං යස්ස නත්ථි මමායිතන්ති - සබ්බසො නාමරූපස්මිං මමත්තා යස්ස නත්ථි න සන්ති න සංවිජ්ජන්ති නූපලබ්භන්ති පහීනා සමුච්ඡින්නා වූපසන්තා පටිප්පස්සද්ධා අභබ්බුප්පත්තිකා ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪාති - සබ්බසො නාමරූපස්මිං යස්ස නත්ථි මමායිතං.
අසතා ච න සොචතීති - විපරිණතං වා වත්ථුං න සොචති, විපරිණතස්මිං ව වත්ථුස්මිං න සොචති: ‘චක්ඛුං මෙ විපරිණත’න්ති න සොචති, සොතං මෙ - ඝානං මෙ - ජිව්හා මෙ - කායො මෙ - රූපා මෙ - සද්දා මෙ - ගන්ධා මෙ - රසා මෙ - ඵොට්ඨබ්බා මෙ - කුලං මෙ ගණො මෙ - ආවාසො මෙ - ලාභො මෙ -පෙ- ඤාතිසාලොහිතා මෙ විපරිණතාති ‘න සොචති, ‘න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිංකන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජතීති න එවම්පි අසති ච න සොචති. අථවා අසතාය දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො පරෙතො සමොහිතො සමන්නාගතො න සොචති. න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිංකන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජතීති එවම්පි අසතා ච න සොචති. අථවා චක්ඛුරොගෙන ඵුට්ඨො පරෙතො -පෙ- ඩංසමකසවාතාතපසිරිංසපසම්ඵස්සෙන ඵුට්ඨො පරෙතො සමොහිතො සමන්නාගතො න සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජතීති එවම්පි අසතා ච න සොචති. අථවා, අසන්තෙ අසංවිජ්ජමානෙ අනුපලබ්භමානෙ ‘අහු වත මෙ, තං වත මෙ නත්ථි, සියා වත මෙ, තං වතාහං න ලභාමී’ති න සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිංකන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජතීති එවම්පි අසතා ච න සොචති.
ස චෙ ලොකෙ න ජීයතීති - යස්ස ‘මය්හං වා ඉදං, පරෙසං වා ඉද’න්ති කිඤ්චි රූපගතං වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං ගහිතං පරාමට්ඨං අභිනිවිට්ඨං අජ්ඣොසිතං අධිමුත්තං අත්ථි, තස්ස ජාති අත්ථි. භාසිතම්පි හෙතං:
1. “ජිණ්ණෙ රථස්සෙ මණිකුණ්ඩලෙ ච
පුත්තෙ ච දාරෙ ච තථෙව ජිණ්ණෙ,
සබ්බෙසු භොගෙසු අසෙවිතෙසු
කස්මා න සන්තප්පසි සොකකාලෙ?
පුත්තෙ ච දාරෙ ච තථෙව ජිණ්ණෙ,
සබ්බෙසු භොගෙසු අසෙවිතෙසු
කස්මා න සන්තප්පසි සොකකාලෙ?
2. පුබ්බෙ’ව මච්චං විජහන්ති භොගා
මච්චො ව නෙ පුබ්බතරං ජහාති,
අසස්සතා භොගිනො කාමකාමී
තස්මා න සොචාමහං සොකකාලෙ.
මච්චො ව නෙ පුබ්බතරං ජහාති,
අසස්සතා භොගිනො කාමකාමී
තස්මා න සොචාමහං සොකකාලෙ.
3. උදෙති ආපූරති ති චන්දො
අත්ථං ගමිත්වාන පලෙති සූරියො,
විදිතා මයා සත්තුක ලොකධම්මා
තස්මා න සොචාමහං සොකකාලෙ”ති
අත්ථං ගමිත්වාන පලෙති සූරියො,
විදිතා මයා සත්තුක ලොකධම්මා
තස්මා න සොචාමහං සොකකාලෙ”ති