13. 2.
අප්පඤ්හි එතං න අලං සමාය
දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමි,
එතම්පි දිස්වා න විවාදයෙථ
ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමිං.
දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමි,
එතම්පි දිස්වා න විවාදයෙථ
ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමිං.
අප්පඤ්හි එතං න අලං සමායාති - ‘අප්පඤ්හි එත’න්ති අප්පකං එතං, ඔමකං එතං, ථොකං එතං, ලාමකං එතං, ඡත්තකං එතං, පරිත්තකං එතන්ති - අප්පඤ්හි එතං; න අලං සමායාති නාලං රාගස්ස සමාය දොසස්ස සමාය මොහස්ස සමාය කොධස්ස උපනාහස්ස මක්ඛස්ස පළාසස්ස ඉස්සාය මච්ඡරියස්ස මායාය සාඨෙය්යස්ස ථම්භස්ස සාරම්භස්ස මානස්ස අතිමානස්ස මදස්ස පමාදස්ස සබ්බකිලෙසානං සබ්බදුච්චරිතානං සබ්බපරිළාහානං සබ්බසන්තාපානං සබ්බාකුසඩලාභිසඞ්ඛාරානං සමාය උපසමාය වූපසමාය නිබ්බානාය පටිනිස්සග්ගාය පටිප්පස්සද්ධියාති - අප්පඤ්හි එතං න අලං සමාය.
දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමීති - දිට්ඨිකලහස්ස දිට්ඨිභණ්ඩනස්ස දිට්ඨිවිග්ගහස්ස දිට්ඨිවිවාදස්ස දිට්ඨිමෙධගස්ස ද්වෙ ඵලානි හොන්ති; ජයපරාජයො හොති, ලාභාලාභො හොති, යසායසො හොති, නින්දාපසංසා හොති, සුඛදුක්ඛං හොති, සොමනස්සදොමනස්සං හොති, ඉට්ඨානිට්ඨං හොති, අනුනයපටිඝං හොති, උග්ඝාතිනිග්ඝාති හොති, අනුරොධවිරොධො හොති; අථ වා තං කම්මං නිරයසංවත්තනිකං තිරච්ඡානයොනිසංවත්තනිකං පෙත්තිවිසයසංවත්තනිකන්ති බ්රූමි ආචික්ඛාමි දෙසෙමි පඤ්ඤපෙමි පට්ඨපෙමි විවරාමි විභජාමි උත්තානීකරොමි පකාසෙමීති - දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමි.
එතම්පි දිස්වා න විවාදයෙථාති - ‘එතම්පි දිස්වා’ති එතං ආදීනවං දිස්වා පස්සිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා දිට්ඨිකලහෙසු දිට්ඨිභණ්ඩනෙසු දිට්ඨිවිග්ගහෙසු දිට්ඨිවිවාදෙසු දිට්ඨිමෙධගෙසූති එතම්පි දිස්වා; න විවාදයෙථාති න කලහං කරෙය්ය, න භණ්ඩනං කරෙය්ය, න විග්ගහං කරෙය්ය, න විවාදං කරෙය්ය, න මෙධගං කරෙය්ය, කලහං භණ්ඩනං විග්ගහං විවාදං මෙධගං පජහෙය්ය විනොදෙය්ය බ්යන්තීකරෙය්ය අනභාවං ගමෙය්ය, කලහා භණ්ඩනා විග්ගහා විවාදා මෙධගා ආරතො අස්ස විරතො පටිවිරතො නික්ඛන්තො නිස්සටො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරෙය්යාති - එතම්පි දිස්වා න විවාදයෙථ.
ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමින්ති - අවිවාදභූමිං වුච්චති අමතං නිබ්බානං, යො සො සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං; එතං අවිවාදභූමිං ඛෙමතො තාණතො ලෙනතො සරණතො අභයතො අච්චුතතො අමතතො නිබ්බානතො පස්සන්තො දක්ඛන්තො ඔලොකෙන්තො නිජ්ඣායන්තො උපපරික්ඛන්තොති - ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමිං.
තෙනාහ භගවා:
“අප්පඤ්හි එතං න අලං සමාය
දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමි,
එතම්පි දිස්වා න විවාදයෙථ
ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමි”න්ති.
දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමි,
එතම්පි දිස්වා න විවාදයෙථ
ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමි”න්ති.
13. 3.
යා කාචිමා සම්මුතියො පුථුජ්ජා
සබ්බාව එතා න උපෙති විද්වා,
අනුපයො සො උපයං කිමෙය්ය
දිට්ඨෙ සුතෙ ඛන්තිමකුබ්බමානො.
සබ්බාව එතා න උපෙති විද්වා,
අනුපයො සො උපයං කිමෙය්ය
දිට්ඨෙ සුතෙ ඛන්තිමකුබ්බමානො.
යා කාචිමා සම්මුතියො පුථුජ්ජාති - ‘යා කාචී’ති සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අසෙසං නිස්සෙසං පරියාදියන වචනමෙතං යා කාචී’ති; සම්මුතියොති සම්මුතියො වුච්චන්ති ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි දිට්ඨිසම්මුතියො; පුථුජ්ජාති පුථුජ්ජනෙහි ජනිතා සම්මුතියොති පුථුජ්ජා; පුථු නානා ජනෙහි ජනිතා වා සම්මුතියොති පුථුජ්ජාති - යා කාචි’මා සම්මුතියො පුථුජ්ජා.