11. 5.
ඡන්දො නු ලොකස්මිං කුතො නිදානො
විනිච්ඡයා වාපි කුතො පහූතා,
කොධො මොසවජ්ජඤ්ච කථඞ්කථා ච
යෙ චාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තා.
විනිච්ඡයා වාපි කුතො පහූතා,
කොධො මොසවජ්ජඤ්ච කථඞ්කථා ච
යෙ චාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තා.
ඡන්දො නු ලොකස්මිං - කුතොනිදානොති - ඡන්දො කුතොනිදානො කුතො ජාතො කුතො සඤ්ජාතො කුතො නිබ්බත්තො කුතො අභිනිබ්බත්තො කුතො පාතුභූතො කින්නිදානො කිංසමුදයො කිඤ්ජාතිකො කිම්පභවොති ඡන්දස්ස මූලං පුච්ඡති -පෙ- සමුදයං පුච්ඡති පපුච්ඡති, යාචති, අජ්ඣෙසති පසාදෙතීති - ඡන්දො නු ලොකස්මිං කුතොනිදානො.
විනිච්ඡයා වාපි කුතො පහූතාති - විනිච්ඡයා කුතො පහූතා කුතො ජාතා කුතො සඤ්ජාතා කුතො නිබ්බත්තා කුතො අභිනිබ්බත්තා කුතො පාතුභූතා කින්නිදානා කිංසමුදයා කිඤ්ජාතිකා කිම්පභවාති විනිච්ඡයානං -පෙ- සමුදයං පුච්ඡති පපුච්ඡති, යාචති අජ්ඣෙසති, පසාදෙතීති - විනිච්ඡයා වාපි කුතො පහූතා.
කොධො මොසවජ්ජඤ්ච කථඞ්කථා චාති ‘කොධො’ති - යො එවරූපො චිත්තස්ස ආඝාතො පටිඝාතො පටිඝං පටිවිරොධො කොපො පකොපො සම්පකොපො, දොසො පදොසො සම්පදොසො, චිත්තස්ස බ්යාපත්ති මනොපදොසො, කොධො කුජ්ඣනා කුජ්ඣිතත්තං, දොසො දුස්සනා දුස්සිතත්තං, බ්යාපත්ති බ්යාපජ්ජනා බ්යාපජ්ජිතත්තං, විරොධො පටිවිරොධො චණ්ඩික්කං අසුරොපො අනත්තමනතා චිත්තස්ස; මොසවජ්ජං වුච්චති මුසාවාදො, කථංකථා වුච්චති විචිකිච්ඡා’ති - කොධො මොසවජ්ජඤ්ච කථංකථා ච.
යෙ චාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තා’ති - ‘යෙ චාපී’ති යෙ කොධෙන ච මොසවජ්ජෙන ච කථංකථාය ච සහගතා සහජාතා සංසට්ඨා සම්පයුත්තා එකුප්පාදා එකනිරොධා එකවත්ථුකා එකාරම්මණා, ඉමෙ වුච්චන්ති ‘යෙ චාපි ධම්මා’ අථවා, යෙ තෙ කිලෙසා අඤ්ඤජාතිකා අඤ්ඤවිහිතකා, ඉමෙ වුච්චන්ති ‘යෙ චාපි ධම්මා’ සමණෙන වුත්තාති සමණෙන සමිතපාපෙන බ්රාහ්මණෙන බාහිතපාපධම්මෙන භික්ඛුනා භින්නකිලෙසමූලෙන සබ්බකුසලමූලබන්ධනා පමුත්තෙන වුත්තා පවුත්තා ආචික්ඛිතා දෙසිතා පඤ්ඤපිතා පට්ඨපිතා විවටා විභත්තා උත්තානීකතා පකාසිතාති - ‘යෙ චාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තා’.
තෙනාහ භගවා:
“ඡන්දො නු ලොකස්මිං කුතොනිදානො
විනිච්ඡයා චාපි කුතො පහුතා,
කොධො මොසවජ්ජඤ්ච කථංකථා ච
යෙ චාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තා”ති.
විනිච්ඡයා චාපි කුතො පහුතා,
කොධො මොසවජ්ජඤ්ච කථංකථා ච
යෙ චාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තා”ති.
11. 6.
සාතං අසාතන්ති යමාහු ලොකෙ
තමූපනිස්සාය පහොති ඡන්දො,
රූපෙසු දිස්වා විභවං භවඤ්ච
විනිච්ඡයං කුරුතෙ ජන්තු ලොකෙ.
තමූපනිස්සාය පහොති ඡන්දො,
රූපෙසු දිස්වා විභවං භවඤ්ච
විනිච්ඡයං කුරුතෙ ජන්තු ලොකෙ.
සාතං අසාතන්ති යමාහු ලොකෙති - ‘සාත’න්ති සුඛා ච වෙදනා ඉට්ඨඤ්ච වත්ථු, අසාතන්ති දුක්ඛා ච වෙදනා අනිට්ඨඤ්ච වත්ථු; යමාහු ලොකෙති යං ආහංසු යං කථෙන්ති යං භණන්ති යං දීපයන්ති යං වොහරන්තීති - ‘සාතං අසාතන්ති යමාහු ලොකෙ.’
තමූපනිස්සාය පහොති ඡන්දොති. සාතාසාතං නිස්සාය, සුඛදුක්ඛං නිස්සාය, සොමනස්සදොමනස්සං නිස්සාය, ඉට්ඨානිට්ඨං නිස්සාය, අනුනයපටිඝං නිස්සාය ඡන්දො පහොති පභවති ජායති සඤ්ජායති නිබ්බත්තති අභිනිබ්බත්තතීති - ‘තමූපනිස්සාය පහොති ඡන්දො.’
රූපෙසු දිස්වා විභවං භවඤ්චා’ති - ‘රූපෙසූ’ති චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං. කතමො රූපානං භවො? යො රූපානං භවො ජාති සඤ්ජාති නිබ්බත්ති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො; අයං රූපානං භවො. කතමො රූපානං විභවො? යො රූපානං ඛයො වයො භෙදො පරිභෙදො අනිච්චතා අන්තරධානං; අයං රූපානං විභවො. රූපෙසු දිස්වා විභවං භවඤ්චා’ති රූපෙසු භවඤ්ච විභවඤ්ච දිස්වා පස්සිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වාති - ‘රූපෙසු දිස්වා විභවං භවඤ්ච.’