ඉදානි “සාධාරණං අසාධාරණ”න්ති ඉමං පුරිමපඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො “වීසං ද්වෙ සතානී”තිආදිමාහ. තත්ථ භික්ඛුනීහි අසාධාරණෙසු ඡ සඞ්ඝාදිසෙසාති විස්සට්ඨි, කායසංසග්ගො, දුට්ඨුල්ලං, අත්තකාම, කුටි, විහාරොති. ද්වෙ අනියතෙහි අට්ඨාති ද්වීහි අනියතෙහි සද්ධිං අට්ඨ ඉමෙ.

නිස්සග්ගියානි ද්වාදසාති –

ද්වෙවීසති ඛුද්දකාති –

භික්ඛූහි අසාධාරණෙසුපි සඞ්ඝම්හා දස නිස්සරෙති “සඞ්ඝම්හා නිස්සාරීයතී”ති එවං විභඞ්ගෙ වුත්තා, මාතිකායං පන “නිස්සාරණීයං සඞ්ඝාදිසෙස”න්ති එවං ආගතා දස. නිස්සග්ගියානි ද්වාදසාති භික්ඛුනිවිභඞ්ගෙ විභත්තානි නිස්සග්ගියානෙව. ඛුද්දකාපි තත්ථ විභත්තඛුද්දකා එව. තථා චත්තාරො පාටිදෙසනීයා, ඉති සතඤ්චෙව තිංසඤ්ච සික්ඛා විභඞ්ගෙ භික්ඛුනීනං භික්ඛූහි අසාධාරණා. සෙසං ඉමස්මිං සාධාරණාසාධාරණවිස්සජ්ජනෙ උත්තානමෙව.

ඉදානි විපත්තියො ච “යෙහි සමථෙහි සම්මන්තී”ති ඉදං පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො අට්ඨෙව පාරාජිකාතිආදිමාහ. තත්ථ දුරාසදාති ඉමිනා තෙසං සප්පටිභයතං දස්සෙති. කණ්හසප්පාදයො විය හි එතෙ දුරාසදා දුරූපගමනා දුරාසජ්ජනා, ආපජ්ජියමානා මූලච්ඡෙදාය සංවත්තන්ති. තාලවත්ථුසමූපමාති සබ්බං තාලං උද්ධරිත්වා තාලස්ස වත්ථුමත්තකරණෙන සමූපමා. යථා වත්ථුමත්තකතො තාලො න පුන පාකතිකො හොති, එවං න පුන පාකතිකා හොන්ති.

එවං සාධාරණං උපමං දස්සෙත්වා පුන එකෙකස්ස වුත්තං උපමං දස්සෙන්තො පණ්ඩුපලාසොතිආදිමාහ. අවිරුළ්හී භවන්ති තෙති යථා එතෙ පණ්ඩුපලාසාදයො පුනහරිතාදිභාවෙන අවිරුළ්හිධම්මා හොන්ති; එවං පාරාජිකාපි පුන පකතිසීලාභාවෙන අවිරුළ්හිධම්මා හොන්තීති අත්ථො. එත්තාවතා “විපත්තියො ච යෙහි සමථෙහි සම්මන්තී”ති එත්ථ ඉමා තාව අට්ඨ පාරාජිකවිපත්තියො කෙහිචි සමථෙහි න සම්මන්තීති එවං දස්සිතං හොති. යා පන විපත්තියො සම්මන්ති, තා දස්සෙතුං තෙවීසති සඞ්ඝාදිසෙසාතිආදි වුත්තං. තත්ථ තීහි සමථෙහීති සබ්බසඞ්ගාහිකවචනමෙතං. සඞ්ඝාදිසෙසා හි ද්වීහි සමථෙහි සම්මන්ති, න තිණවත්ථාරකෙන. සෙසා තීහිපි සම්මන්ති.

ද්වෙ උපොසථා ද්වෙ පවාරණාති ඉදං භික්ඛූනඤ්ච භික්ඛුනීනඤ්ච වසෙන වුත්තං. විභත්තිමත්තදස්සනෙනෙව චෙතං වුත්තං, න සමථෙහි වූපසමනවසෙන. භික්ඛුඋපොසථො, භික්ඛුනිඋපොසථො, භික්ඛුපවාරණා, භික්ඛුනිපවාරණාති ඉමාපි හි චතස්සො විභත්තියො ; විභජනානීති අත්ථො. චත්තාරි කම්මානීති අධම්මෙනවග්ගාදීනි උපොසථකම්මානි. පඤ්චෙව උද්දෙසා චතුරො භවන්ති අනඤ්ඤථාති භික්ඛූනං පඤ්ච උද්දෙසා භික්ඛුනීනං චතුරො භවන්ති, අඤ්ඤථා න භවන්ති; ඉමා අපරාපි විභත්තියො. ආපත්තික්ඛන්ධා ච භවන්ති සත්ත, අධිකරණානි චත්තාරීති ඉමා පන විභත්තියො සමථෙහි සම්මන්ති, තස්මා සත්තහි සමථෙහීතිආදිමාහ. අථ වා “ද්වෙ උපොසථා ද්වෙ පවාරණා චත්තාරි කම්මානි පඤ්චෙව උද්දෙසා චතුරො භවන්ති, අනඤ්ඤථා”ති ඉමාපි චතස්සො විභත්තියො නිස්සාය “නස්සන්තෙතෙ විනස්සන්තෙතෙ”තිආදිනා නයෙන යා ආපත්තියො ආපජ්ජන්ති, තා යස්මා වුත්තප්පකාරෙහෙව සමථෙහි සම්මන්ති, තස්මා තංමූලකානං ආපත්තීනං සමථදස්සනත්ථම්පි තා විභත්තියො වුත්තාති වෙදිතබ්බා. කිච්චං එකෙනාති කිච්චාධිකරණං එකෙන සමථෙන සම්මති.

එවං පුච්ඡානුක්කමෙන සබ්බපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි “ආපත්තික්ඛන්ධා ච භවන්ති සත්තා”ති එත්ථ සඞ්ගහිතආපත්තික්ඛන්ධානං පච්චෙකං නිබ්බචනමත්තං දස්සෙන්තො පාරාජිකන්තිආදිමාහ. තත්ථ පාරාජිකන්ති ගාථාය අයමත්ථො – යදිදං පුග්ගලාපත්තිසික්ඛාපදපාරාජිකෙසු ආපත්තිපාරාජිකං නාම වුත්තං, තං ආපජ්ජන්තො පුග්ගලො යස්මා පරාජිතො පරාජයමාපන්නො සද්ධම්මා චුතො පරද්ධො භට්ඨො නිරඞ්කතො ච හොති, අනිහතෙ තස්මිං පුග්ගලෙ පුන උපොසථප්පවාරණාදිභෙදො සංවාසො නත්ථි. තෙනෙතං ඉති වුච්චතීති තෙන කාරණෙන එතං ආපත්තිපාරාජිකන්ති වුච්චති. අයඤ්හෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – යස්මා පරාජිතො හොති තෙන, තස්මා එතං පාරාජිකන්ති වුච්චති.

දුතියගාථායපි බ්යඤ්ජනං අනාදියිත්වා අත්ථමත්තමෙව දස්සෙතුං සඞ්ඝොව දෙති පරිවාසන්තිආදි වුත්තං. අයං පනෙත්ථ අත්ථො – ඉමං ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා වුට්ඨාතුකාමස්ස යං තං ආපත්තිවුට්ඨානං තස්ස ආදිම්හි චෙව පරිවාසදානත්ථාය ආදිතො සෙසෙ මජ්ඣෙ මානත්තදානත්ථාය මූලායපටිකස්සනෙන වා සහ මානත්තදානත්ථාය, අවසානෙ අබ්භානත්ථාය ච සඞ්ඝො ඉච්ඡිතබ්බො, න හෙත්ථ එකම්පි කම්මං විනා සඞ්ඝෙන සක්කා කාතුන්ති සඞ්ඝො, ආදිම්හි චෙව සෙසෙ ච ඉච්ඡිතබ්බො අස්සාති සඞ්ඝාදිසෙසො.