පුච්ඡාවිස්සජ්ජනාවණ්ණනා
උපසම්පදං පුච්ඡිස්සන්ති උපසම්පදක්ඛන්ධකං පුච්ඡිස්සං. සනිදානං සනිද්දෙසන්ති නිදානෙන ච නිද්දෙසෙන ච සද්ධිං පුච්ඡිස්සාමි. සමුක්කට්ඨපදානං කති ආපත්තියොති යානි තත්ථ සමුක්කට්ඨානි උත්තමානි පදානි වුත්තානි, තෙසං සමුක්කට්ඨපදානං උත්තමපදානං සඞ්ඛෙපතො කති ආපත්තියො හොන්තීති. යෙන යෙන හි පදෙන යා යා ආපත්ති පඤ්ඤත්තා, සා සා තස්ස තස්ස පදස්ස ආපත්තීති වුච්චති. තෙන වුත්තං “සමුක්කට්ඨපදානං කති ආපත්තියො”ති. ද්වෙ ආපත්තියොති ඌනවීසතිවස්සං උපසම්පාදෙන්තස්ස පාචිත්තියං, සෙසෙසු සබ්බපදෙසු දුක්කටං.
තිස්සොති “නස්සන්තෙතෙ විනස්සන්තෙතෙ, කො තෙහි අත්ථො”ති භෙදපුරෙක්ඛාරානං උපොසථකරණෙ ථුල්ලච්චයං, උක්ඛිත්තකෙන සද්ධිං උපොසථකරණෙ පාචිත්තියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති එවං උපොසථක්ඛන්ධකෙ තිස්සො ආපත්තියො. එකාති වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකෙ එකා දුක්කටාපත්තියෙව.
තිස්සොති භෙදපුරෙක්ඛාරස්ස පවාරයතො ථුල්ලච්චයං, උක්ඛිත්තකෙන සද්ධිං පාචිත්තියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති එවං පවාරණාක්ඛන්ධකෙපි තිස්සො ආපත්තියො.
තිස්සොති වච්ඡතරිං උග්ගහෙත්වා මාරෙන්තානං පාචිත්තියං, රත්තෙන චිත්තෙන අඞ්ගජාතඡුපනෙ ථුල්ලච්චයං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති එවං චම්මසංයුත්තෙපි තිස්සො ආපත්තියො. භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙපි සමන්තා ද්වඞ්ගුලෙ ථුල්ලච්චයං, භොජ්ජයාගුයා පාචිත්තියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති එවං තිස්සො ආපත්තියො.
කථිනං කෙවලං පඤ්ඤත්තිමෙව, නත්ථි තත්ථ ආපත්ති. චීවරසංයුත්තෙ කුසචීරවාකචීරෙසු ථුල්ලච්චයං, අතිරෙකචීවරෙ නිස්සග්ගියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති ඉමා තිස්සො ආපත්තියො.
චම්පෙය්යකෙ එකා දුක්කටාපත්තියෙව. කොසම්බක-කම්මක්ඛන්ධක-පාරිවාසිකසමුච්චයක්ඛන්ධකෙසුපි එකා දුක්කටාපත්තියෙව.
සමථක්ඛන්ධකෙ ඡන්දදායකො ඛිය්යති, ඛිය්යනකං පාචිත්තියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති ඉමා ද්වෙ ආපත්තියො. ඛුද්දකවත්ථුකෙ අත්තනො අඞ්ගජාතං ඡින්දති, ථුල්ලච්චයං, රොමට්ඨෙ පාචිත්තියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති ඉමා තිස්සො ආපත්තියො. සෙනාසනක්ඛන්ධකෙ ගරුභණ්ඩවිස්සජ්ජනෙ ථුල්ලච්චයං, සඞ්ඝිකා විහාරා නික්කඩ්ඪනෙ පාචිත්තියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති ඉමා තිස්සො ආපත්තියො.
සඞ්ඝභෙදෙභෙදකානුවත්තකානං ථුල්ලච්චයං, ගණභොජනෙ පාචිත්තියන්ති ඉමා ද්වෙ ආපත්තියො. සමාචාරං පුච්ඡිස්සන්ති වුත්තෙ වත්තක්ඛන්ධකෙ එකා දුක්කටාපත්තියෙව. සා සබ්බවත්තෙසු අනාදරියෙන හොති. තථා පාතිමොක්ඛට්ඨපනෙ. භික්ඛුනික්ඛන්ධකෙ අප්පවාරණාය පාචිත්තියං, සෙසෙසු දුක්කටන්ති ද්වෙ ආපත්තියො. පඤ්චසතිකසත්තසතිකෙසු කෙවලං ධම්මො සඞ්ගහං ආරොපිතො, නත්ථි තත්ථ ආපත්තීති.
ඛන්ධකපුච්ඡාවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
එකුත්තරිකනයො
එකකවාරවණ්ණනා
ආපත්තිකරා ධම්මා ජානිතබ්බාතිආදිම්හි එකුත්තරිකනයෙ ආපත්තිකරා ධම්මා නාම ඡ ආපත්තිසමුට්ඨානානි. එතෙසඤ්හි වසෙන පුග්ගලො ආපත්තිං ආපජ්ජති, තස්මා “ආපත්තිකරා”ති වුත්තා. අනාපත්තිකරා නාම සත්ත සමථා. ආපත්ති ජානිතබ්බාති තස්මිං තස්මිං සික්ඛාපදෙ ච විභඞ්ගෙ ච වුත්තා ආපත්ති ජානිතබ්බා. අනාපත්තීති “අනාපත්ති භික්ඛු අසාදියන්තස්සා”තිආදිනා නයෙන අනාපත්ති ජානිතබ්බා. ලහුකාති ලහුකෙන විනයකම්මෙන විසුජ්ඣනතො පඤ්චවිධා ආපත්ති. ගරුකාති ගරුකෙන විනයකම්මෙන විසුජ්ඣනතො සඞ්ඝාදිසෙසා ආපත්ති. කෙනචි ආකාරෙන අනාපත්තිභාවං උපනෙතුං අසක්කුණෙය්යතො පාරාජිකාපත්ති ච. සාවසෙසාති ඨපෙත්වා පාරාජිකං සෙසා. අනවසෙසාති පාරාජිකාපත්ති. ද්වෙ ආපත්තික්ඛන්ධා දුට්ඨුල්ලා; අවසෙසා අදුට්ඨුල්ලා. සප්පටිකම්මදුකං සාවසෙසදුකසදිසං. දෙසනාගාමිනිදුකං ලහුකදුකසඞ්ගහිතං.