පදසොධම්මසමුට්ඨානවණ්ණනා
පදඤ්ඤත්ර අසම්මතාති “පදසො ධම්මං, මාතුගාමස්ස උත්තරිඡප්පඤ්චවාචාහි ධම්මං දෙසෙය්ය, අඤ්ඤත්ර විඤ්ඤුනා පුරිසවිග්ගහෙන, අසම්මතො භික්ඛුනියො ඔවදෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදත්තයං. තථා අත්ථඞ්ගතෙන චාති “අත්ථඞ්ගතෙ සූරියෙ ඔවදෙය්යා”ති ඉදමෙතං සන්ධාය වුත්තං. තිරච්ඡානවිජ්ජා ද්වෙති “තිරච්ඡානවිජ්ජං පරියාපුණෙය්ය, වාචෙය්යා”ති එවං වුත්තසික්ඛාපදද්වයං . අනොකාසො ච පුච්ඡනාති “අනොකාසකතං භික්ඛුං පඤ්හං පුච්ඡෙය්යා”ති ඉදමෙතං සන්ධාය වුත්තං.
අද්ධානසමුට්ඨානවණ්ණනා
අද්ධානනාවං පණීතන්ති “භික්ඛුනියා සද්ධිං සංවිධාය එකද්ධානමග්ගං පටිපජ්ජෙය්ය, එකං නාවං අභිරුහෙය්ය, පණීතභොජනානි අගිලානො අත්තනො අත්ථාය විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදත්තයං. මාතුගාමෙන සංහරෙති මාතුගාමෙන සද්ධිං සංවිධාය ගමනඤ්ච “සම්බාධෙ ලොමං සංහරාපෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදඤ්ච. ධඤ්ඤං නිමන්තිතා චෙවාති “ධඤ්ඤං විඤ්ඤාපෙත්වා වා”ති ච “නිමන්තිතා වා පවාරිතා වා ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ඛාදෙය්ය වා භුඤ්ජෙය්ය වා”ති වුත්තසික්ඛාපදඤ්ච. අට්ඨ චාති භික්ඛුනීනං වුත්තා අට්ඨ පාටිදෙසනීයා වා.
ථෙය්යසත්ථසමුට්ඨානවණ්ණනා
ථෙය්යසත්ථං උපස්සුතීති ථෙය්යසත්ථෙන සද්ධිං සංවිධාය එකද්ධානමග්ගගමනඤ්ච උපස්සුතිතිට්ඨනඤ්ච. සූපවිඤ්ඤාපනෙන චාති ඉදං සූපොදනවිඤ්ඤත්තිං සන්ධාය වුත්තං. රත්තිඡන්නඤ්ච ඔකාසන්ති “රත්තන්ධකාරෙ අප්පදීපෙ, පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ, අජ්ඣොකාසෙ පුරිසෙන සද්ධි”න්ති එවං වුත්තසික්ඛාපදත්තයං. බ්යූහෙන සත්තමාති ඉදං තදනන්තරමෙව “රථිකාය වා බ්යූහෙ වා සිඞ්ඝාටකෙ වා පුරිසෙන සද්ධි”න්ති ආගතසික්ඛාපදං සන්ධාය වුත්තං.
ධම්මදෙසනාසමුට්ඨානවණ්ණනා
ධම්මදෙසනාසමුට්ඨානානි එකාදස උත්තානානෙව. එවං තාව සම්භින්නසමුට්ඨානං වෙදිතබ්බං. නියතසමුට්ඨානං පන තිවිධං, තං එකෙකස්සෙව සික්ඛාපදස්ස හොති, තං විසුංයෙව දස්සෙතුං “භූතං කායෙන ජායතී”තිආදි වුත්තං, තං උත්තානමෙව. නෙත්තිධම්මානුලොමිකන්ති විනයපාළිධම්මස්ස අනුලොමන්ති.
සමුට්ඨානසීසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
අන්තරපෙය්යාලං
කතිපුච්ඡාවාරවණ්ණනා
ඉදානි ආපත්තිආදිකොට්ඨාසෙසු කොසල්ලජනනත්ථං “කති ආපත්තියො”තිආදිනා නයෙන මාතිකං ඨපෙත්වා නිද්දෙසප්පටිනිද්දෙසවසෙන විභඞ්ගො වුත්තො.
තත්ථ කති ආපත්තියොති මාතිකාය ච විභඞ්ගෙ ච ආගතාපත්තිපුච්ඡා. එස නයො දුතියපදෙපි. කෙවලඤ්හෙත්ථ ආපත්තියො එව රාසිවසෙන ඛන්ධාති වුත්තා. විනීතවත්ථූනීති තාසං ආපත්තීනං විනයපුච්ඡා; “විනීතං විනයො වූපසමො”ති ඉදඤ්හි අත්ථතො එකං, විනීතානියෙව විනීතවත්ථූනීති අයමෙත්ථ පදත්ථො. ඉදානි යෙසු සති ආපත්තියො හොන්ති, අසති න හොන්ති, තෙ දස්සෙතුං “කති අගාරවා”ති පුච්ඡාද්වයං. විනීතවත්ථූනීති අයං පන තෙසං අගාරවානං විනයපුච්ඡා. යස්මා පන තා ආපත්තියො විපත්තිං ආපත්තා නාම නත්ථි, තස්මා “කති විපත්තියො”ති අයං ආපත්තීනං විපත්තිභාවපුච්ඡා. කති ආපත්තිසමුට්ඨානානීති තාසංයෙව ආපත්තීනං සමුට්ඨානපුච්ඡා. විවාදමූලානි අනුවාදමූලානීති ඉමා “විවාදාධිකරණං අනුවාදාධිකරණ”න්ති ආගතානං විවාදානුවාදානං මූලපුච්ඡා. සාරණීයා ධම්මාති විවාදානුවාදමූලානං අභාවකරධම්මපුච්ඡා. භෙදකරවත්ථූනීති අයං “භෙදනසංවත්තනිකං වා අධිකරණ”න්තිආදීසු වුත්තභෙදකරණපුච්ඡා. අධිකරණානීති භෙදකරවත්ථූසු සති උප්පජ්ජනධම්මපුච්ඡා. සමථාති තෙසංයෙව වූපසමනධම්මපුච්ඡා. පඤ්ච ආපත්තියොති මාතිකාය ආගතවසෙන වුත්තා. සත්තාති විභඞ්ගෙ ආගතවසෙන.