සමනුභාසනාසමුට්ඨානවණ්ණනා
භෙදානුවත්තදුබ්බචදූසදුට්ඨුල්ලදිට්ඨි චාති සඞ්ඝභෙදානුවත්තකදුබ්බචකුලදූසකදුට්ඨුල්ලප්පටිච්ඡාදනදිට්ඨිඅප්පටිනිස්සජ්ජනසික්ඛාපදානි. ඡන්දං උජ්ජග්ඝිකා ද්වෙ චාති ඡන්දං අදත්වා ගමනසික්ඛාපදං උජ්ජග්ඝිකාය අන්තරඝරෙ ගමනනිසීදනසික්ඛාපදද්වයඤ්ච. ද්වෙ ච සද්දාති “අප්පසද්දො අන්තරඝරෙ ගමිස්සාමි, නිසීදිස්සාමී”ති සික්ඛාපදද්වයඤ්ච. න බ්යාහරෙති “න සකබළෙන මුඛෙන බ්යාහරිස්සාමී”ති සික්ඛාපදං.
ඡමා නීචාසනෙ ඨානං, පච්ඡතො උප්පථෙන චාති ඡමායං නිසීදිත්වා, නීචෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා; ඨිතෙන නිසින්නස්ස, පච්ඡතො ගච්ඡන්තෙන පුරතො ගච්ඡන්තස්ස, උප්පථෙන ගච්ඡන්තෙන පථෙන ගච්ඡන්තස්ස ධම්මදෙසනාසික්ඛාපදානි. වජ්ජානුවත්තිගහණාති වජ්ජප්පටිච්ඡාදන, උක්ඛිත්තානුවත්තක, හත්ථග්ගහණාදිසඞ්ඛාතානි තීණි පාරාජිකානි. ඔසාරෙ පච්චාචික්ඛනාති “අනපලොකෙත්වා කාරකසඞ්ඝං අනඤ්ඤාය ගණස්ස ඡන්දං ඔසාරෙය්යා”ති ච “බුද්ධං පච්චක්ඛාමී”ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං.
කිස්මිං සංසට්ඨා ද්වෙ වධීති “කිස්මිඤ්චිදෙව අධිකරණෙ පච්චාකතා”ති ච “භික්ඛුනියො පනෙව සංසට්ඨා විහරන්තී”ති ච “යා පන භික්ඛුනී එවං වදෙය්ය සංසට්ඨාව අය්යෙ තුම්හෙ විහරථා”ති ච “අත්තානං වධිත්වා වධිත්වා රොදෙය්යා”ති ච වුත්තසික්ඛාපදානි. විසිබ්බෙ දුක්ඛිතාය චාති “භික්ඛුනියා චීවරං විසිබ්බෙත්වා වා විසිබ්බාපෙත්වා වා”ති ච “දුක්ඛිතං සහජීවිනි”න්ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං. පුන සංසට්ඨා න වූපසමෙති “සංසට්ඨා විහරෙය්ය ගහපතිනා වා ගහපතිපුත්තෙන වා”ති එවං පුන වුත්තසංසට්ඨසික්ඛාපදඤ්ච “එහය්යෙ, ඉමං අධිකරණං වූපසමෙහී”ති වුච්චමානා, “සාධූ”ති පටිස්සුණිත්වා “සා පච්ඡා අනන්තරායිකිනී නෙව වූපසම්මෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදඤ්ච. ආරාමඤ්ච පවාරණාති “ජානං සභික්ඛුකං ආරාමං අනාපුච්ඡා පවිසෙය්යා”ති ච “උභතොසඞ්ඝෙ තීහි ඨානෙහි න පවාරෙය්යා”ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං.
අන්වද්ධං සහජීවිනිං ද්වෙති “අන්වද්ධමාසං භික්ඛුනියා භික්ඛුසඞ්ඝතො ද්වෙ ධම්මා පච්චාසීසිතබ්බා”ති වුත්තසික්ඛාපදඤ්ච, “සහජීවිනිං වුට්ඨාපෙත්වා ද්වෙ වස්සානි නෙව අනුග්ගණ්හෙය්ය, සහජීවිනිං වුට්ඨාපෙත්වා නෙව වූපකාසෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදද්වයඤ්ච. චීවරං අනුබන්ධනාති “සචෙ මෙ ත්වං, අය්යෙ, චීවරං දස්සසි, එවාහං තං වුට්ඨාපෙස්සාමී”ති ච “සචෙ මං ත්වං, අය්යෙ, ද්වෙ වස්සානි අනුබන්ධිස්සසි, එවාහං තං වුට්ඨාපෙස්සාමී”ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං.
කථිනසමුට්ඨානවණ්ණනා
උබ්භතං කථිනං තීණීති “නිට්ඨිතචීවරස්මිං භික්ඛුනා උබ්භතස්මිං කථිනෙ”ති වුත්තානි ආදිතොව තීණි සික්ඛාපදානි. පඨමං පත්තභෙසජ්ජන්ති “දසාහපරමං අතිරෙකපත්තො”ති වුත්තං පඨමපත්තසික්ඛාපදඤ්ච “පටිසායනීයානි භෙසජ්ජානී”ති වුත්තසික්ඛාපදඤ්ච. අච්චෙකඤ්චාපි සාසඞ්කන්ති අච්චෙකචීවරසික්ඛාපදඤ්ච තදනන්තරමෙව සාසඞ්කසික්ඛාපදඤ්ච. පක්කමන්තෙන වා දුවෙති “තං පක්කමන්තො නෙව උද්ධරෙය්යා”ති භූතගාමවග්ගෙ වුත්තසික්ඛාපදද්වයං.
උපස්සයං පරම්පරාති “භික්ඛුනුපස්සයං ගන්ත්වා භික්ඛුනියො ඔවදෙය්යා”ති ච “පරම්පරභොජනෙ පාචිත්තිය”න්ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං. අනතිරිත්තං නිමන්තනාති “අනතිරිත්තං ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා”ති ච “නිමන්තිතො සභත්තො සමානො”ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං. විකප්පං රඤ්ඤො විකාලෙති “සාමං චීවරං විකප්පෙත්වා”ති ච “රඤ්ඤො ඛත්තියස්සා”ති ච “විකාලෙ ගාමං පවිසෙය්යා”ති ච වුත්තසික්ඛාපදත්තයං. වොසාසාරඤ්ඤකෙන චාති “වොසාසමානරූපා ඨිතා”ති ච “තථාරූපෙසු ආරඤ්ඤකෙසු සෙනාසනෙසු පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිත”න්ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං.
උස්සයා සන්නිචයඤ්චාති “උස්සයවාදිකා”ති ච “පත්තසන්නිචයං කරෙය්යා”ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං. පුරෙ පච්ඡා විකාලෙ චාති “යා පන භික්ඛුනී පුරෙභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා”ති ච, “පච්ඡාභත්තං කුලානි උපසඞ්කමිත්වා”ති ච, “විකාලෙ කුලානි උපසඞ්කමිත්වා”ති ච වුත්තසික්ඛාපදත්තයං. පඤ්චාහිකා සඞ්කමනීති “පඤ්චාහිකා සඞ්ඝාටිචාරං අතික්කමෙය්යා”ති ච “චීවරසඞ්කමනීයං ධාරෙය්යා”ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං. ද්වෙපි ආවසථෙන චාති “ආවසථචීවරං අනිස්සජ්ජිත්වා පරිභුඤ්ජෙය්ය, ආවසථං අනිස්සජ්ජිත්වා චාරිකං පක්කමෙය්යා”ති ච එවං ආවසථෙන සද්ධිං වුත්තසික්ඛාපදානි ච ද්වෙ.
පසාඛෙ ආසනෙ චෙවාති “පසාඛෙ ජාතං ගණ්ඩං වා”ති ච “භික්ඛුස්ස පුරතො අනාපුච්ඡා ආසනෙ නිසීදෙය්යා”ති ච වුත්තසික්ඛාපදද්වයං.
එළකලොමසමුට්ඨානවණ්ණනා
එළකලොමා ද්වෙ සෙය්යාති එළකලොමසික්ඛාපදඤ්චෙව ද්වෙ ච සහසෙය්යසික්ඛාපදානි. ආහච්ච පිණ්ඩභොජනන්ති ආහච්චපාදකසික්ඛාපදඤ්ච ආවසථපිණ්ඩභොජනසික්ඛාපදඤ්ච. ගණවිකාලසන්නිධීති ගණභොජනවිකාලභොජනසන්නිධිකාරකසික්ඛාපදත්තයං . දන්තපොනෙන චෙලකාති දන්තපොනසික්ඛාපදඤ්ච අචෙලකසික්ඛාපදඤ්ච. උය්යුත්තං සෙනං උය්යොධීති “උය්යුත්තං සෙනං දස්සනාය ගච්ඡෙය්ය, සෙනාය වසෙය්ය, උය්යොධිකං වා…පෙ… අනීකදස්සනං වා ගච්ඡෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදත්තයං. සුරා ඔරෙන න්හායනාති සුරාපානසික්ඛාපදඤ්ච ඔරෙනද්ධමාසනහානසික්ඛාපදඤ්ච. දුබ්බණ්ණෙ ද්වෙ දෙසනිකාති “තිණ්ණං දුබ්බණ්ණකරණාන”න්ති වුත්තසික්ඛාපදඤ්ච වුත්තාවසෙසපාටිදෙසනීයද්වයඤ්ච. ලසුණුපතිට්ඨෙ නච්චනාති ලසුණසික්ඛාපදං, “භික්ඛුස්ස භුඤ්ජන්තස්ස පානීයෙන වා විධූපනෙන වා උපතිට්ඨෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදං, “නච්චං වා ගීතං වා වාදිතං වා දස්සනාය ගච්ඡෙය්යා”ති වුත්තසික්ඛාපදඤ්ච. ඉතො පරං පාළිං විරජ්ඣිත්වා ලිඛන්ති. යථා පන අත්ථං වණ්ණයිස්සාම; එවමෙත්ථ අනුක්කමො වෙදිතබ්බො.