මහාසඞ්ගාමෙ – වත්ථුතො වා වත්ථුං සඞ්කමතීති “පඨමපාරාජිකවත්ථු මයා දිට්ඨං වා සුතං වා”ති වත්වා පුන පුච්ඡියමානො නිඝංසියමානො “න මයා පඨමපාරාජිකස්ස වත්ථු දිට්ඨං, න සුතං; දුතියපාරාජිකස්ස වත්ථු දිට්ඨං වා සුතං වා”ති වදති. එතෙනෙව නයෙන සෙසවත්ථුසඞ්කමනං, විපත්තිතො විපත්තිසඞ්කමනං ආපත්තිතො ආපත්තිසඞ්කමනඤ්ච වෙදිතබ්බං. යො පන “නෙව මයා දිට්ඨං, න සුත”න්ති වත්වා පච්ඡා “මයාපෙතං දිට්ඨං වා සුතං වා”ති වදති, “දිට්ඨං වා සුතං වා”ති වත්වා පච්ඡා “න දිට්ඨං වා න සුතං වා”ති වදති, අයං අවජානිත්වා පටිජානාති, පටිජානිත්වා අවජානාතීති වෙදිතබ්බො. එසෙව අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති නාම.

වණ්ණාවණ්ණොති නීලාදිවණ්ණාවණ්ණවසෙන සුක්කවිස්සට්ඨිසික්ඛාපදං වුත්තං. වචනමනුප්පදානන්ති සඤ්චරිත්තං වුත්තං. කායසංසග්ගාදිත්තයං සරූපෙනෙව වුත්තං. ඉති ඉමානි පඤ්ච මෙථුනධම්මස්ස පුබ්බභාගො පුබ්බපයොගොති වෙදිතබ්බානි.

චත්තාරි අපලොකනකම්මානීති අධම්මෙනවග්ගාදීනි. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. ඉති චත්තාරි චතුක්කානි සොළස හොන්ති.

බහුජනඅහිතාය පටිපන්නො හොතීති විනයධරෙන හි එවං ඡන්දාදිගතියා අධිකරණෙ විනිච්ඡිතෙ තස්මිං විහාරෙ සඞ්ඝො ද්විධා භිජ්ජති. ඔවාදූපජීවිනියො භික්ඛුනියොපි ද්වෙ භාගා හොන්ති. උපාසකාපි උපාසිකායොපි දාරකාපි දාරිකායොපි තෙසං ආරක්ඛදෙවතාපි තථෙව ද්විධා භිජ්ජන්ති. තතො භුම්මදෙවතා ආදිං කත්වා යාව අකනිට්ඨබ්රහ්මානො ද්විධාව හොන්ති. තෙන වුත්තං – “බහුජනඅහිතාය පටිපන්නො හොති…පෙ… දුක්ඛාය දෙවමනුස්සාන”න්ති.

විසමනිස්සිතොති විසමානි කායකම්මාදීනි නිස්සිතො. ගහනනිස්සිතොති මිච්ඡාදිට්ඨිඅන්තග්ගාහිකදිට්ඨිසඞ්ඛාතං ගහනං නිස්සිතො. බලවනිස්සිතොති බලවන්තෙ අභිඤ්ඤාතෙ භික්ඛූ නිස්සිතො.

තස්ස අවජානන්තොති තස්ස වචනං අවජානන්තො. උපයොගත්ථෙ වා සාමිවචනං, තං අවජානන්තොති අත්ථො.

යං අත්ථායාති යදත්ථාය. තං අත්ථන්ති සො අත්ථො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

කථිනෙ – අට්ඨ මාතිකාති ඛන්ධකෙ වුත්තා පක්කමනන්තිකාදිකා අට්ඨ. පලිබොධානිසංසාපි පුබ්බෙ වුත්තා එව.

පයොගස්සාති චීවරධොවනාදිනො සත්තවිධස්ස පුබ්බකරණස්සත්ථාය යො උදකාහරණාදිකො පයොගො කයිරති, තස්ස පයොගස්ස. කතමෙ ධම්මා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයොති අනාගතවසෙන අනන්තරා හුත්වා කතමෙ ධම්මා පච්චයා හොන්තීති අත්ථො. සමනන්තරපච්චයෙනාති සුට්ඨු අනන්තරපච්චයෙන, අනන්තරපච්චයමෙව ආසන්නතරං කත්වා පුච්ඡති. නිස්සයපච්චයෙනාති උප්පජ්ජමානස්ස පයොගස්ස නිස්සයං ආධාරභාවං උපගතා විය හුත්වා කතමෙ ධම්මා පච්චයා හොන්තීති අත්ථො. උපනිස්සයපච්චයෙනාති උපෙතෙන නිස්සයපච්චයෙන; නිස්සයපච්චයමෙව උපගතතරං කත්වා පුච්ඡති. පුරෙජාතපච්චයෙනාති ඉමිනා පඨමං උප්පන්නස්ස පච්චයභාවං පුච්ඡති. පච්ඡාජාතපච්චයෙනාති ඉමිනා පච්ඡා උප්පජ්ජනකස්ස පච්චයභාවං පුච්ඡති. සහජාතපච්චයෙනාති ඉමිනා අපුබ්බං අචරිමං උප්පජ්ජමානානං පච්චයභාවං පුච්ඡති. පුබ්බකරණස්සාති ධොවනාදිනො පුබ්බකරණස්ස. පච්චුද්ධාරස්සාති පුරාණසඞ්ඝාටිආදීනං පච්චුද්ධරණස්ස. අධිට්ඨානස්සාති කථිනචීවරාධිට්ඨානස්ස. අත්ථාරස්සාති කථිනත්ථාරස්ස. මාතිකානඤ්ච පලිබොධානඤ්චාති අට්ඨන්නං මාතිකානං ද්වින්නඤ්ච පලිබොධානං. වත්ථුස්සාති සඞ්ඝාටිආදිනො කථිනවත්ථුස්ස; සෙසං වුත්තනයමෙව.