විනීතවත්ථුවණ්ණනා
විනීතවත්ථුකථාසු පඨමවත්ථුස්මිං – කාරුඤ්ඤෙනාති තෙ භික්ඛූ තස්ස මහන්තං ගෙලඤ්ඤදුක්ඛං දිස්වා කාරුඤ්ඤං උප්පාදෙත්වා “සීලවා ත්වං කතකුසලො, කස්මා මීයමානො භායසි, නනු සීලවතො සග්ගො නාම මරණමත්තපටිබද්ධොයෙවා”ති එවං මරණත්ථිකාව හුත්වා මරණත්ථිකභාවං අජානන්තා මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙසුං. සොපි භික්ඛු තෙසං සංවණ්ණනාය ආහාරුපච්ඡෙදං කත්වා අන්තරාව කාලමකාසි. තස්මා ආපත්තිං ආපන්නා. වොහාරවසෙන පන වුත්තං “කාරුඤ්ඤෙන මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙසු”න්ති. තස්මා ඉදානිපි පණ්ඩිතෙන භික්ඛුනා ගිලානස්ස භික්ඛුනො එවං මරණවණ්ණො න සංවණ්ණෙතබ්බො. සචෙ හි තස්ස සංවණ්ණනං සුත්වා ආහාරූපච්ඡෙදාදිනා උපක්කමෙන එකජවනවාරාවසෙසෙපි ආයුස්මිං අන්තරා කාලංකරොති, ඉමිනාව මාරිතො හොති. ඉමිනා පන නයෙන අනුසිට්ඨි දාතබ්බා – “සීලවතො නාම අනච්ඡරියා මග්ගඵලුප්පත්ති, තස්මා විහාරාදීසු ආසත්තිං අකත්වා බුද්ධගතං ධම්මගතං සඞ්ඝගතං කායගතඤ්ච සතිං උපට්ඨපෙත්වා මනසිකාරෙ අප්පමාදො කාතබ්බො”ති. මරණවණ්ණෙ ච සංවණ්ණිතෙපි යො තාය සංවණ්ණනාය කඤ්චි උපක්කමං අකත්වා අත්තනො ධම්මතාය යථායුනා යථානුසන්ධිනාව මරති, තප්පච්චයා සංවණ්ණකො ආපත්තියා න කාරෙතබ්බොති.
දුතියවත්ථුස්මිං – න ච භික්ඛවෙ අප්පටිවෙක්ඛිත්වාති එත්ථ කීදිසං ආසනං පටිවෙක්ඛිතබ්බං , කීදිසං න පටිවෙක්ඛිතබ්බං? යං සුද්ධං ආසනමෙව හොති අපච්චත්ථරණකං, යඤ්ච ආගන්ත්වා ඨිතානං පස්සතංයෙව අත්ථරීයති, තං නපච්චවෙක්ඛිතබ්බං , නිසීදිතුං වට්ටති. යම්පි මනුස්සා සයං හත්ථෙන අක්කමිත්වා “ඉධ භන්තෙ නිසීදථා”ති දෙන්ති, තස්මිම්පි වට්ටති. සචෙපි පඨමමෙවාගන්ත්වා නිසින්නා පච්ඡා උද්ධං වා අධො වා සඞ්කමන්ති, පච්චවෙක්ඛණකිච්චං නත්ථි. යම්පි තනුකෙන වත්ථෙන යථා තලං දිස්සති, එවං පටිච්ඡන්නං හොති, තස්මිම්පි පච්චවෙක්ඛණකිච්චං නත්ථි. යං පන පටිකච්චෙව පාවාරකොජවාදීහි අත්ථතං හොති, තං හත්ථෙන පරාමසිත්වා සල්ලක්ඛෙත්වා නිසීදිතබ්බං. මහාපච්චරියං පන “ඝනසාටකෙනාපි අත්ථතෙ යස්මිං වලි න පඤ්ඤායති, තං නප්පටිවෙක්ඛිතබ්බන්ති වුත්තං.
මුසලවත්ථුස්මිං – අසඤ්චිච්චොති අවධකචෙතනො විරද්ධපයොගො හි සො. තෙනාහ “අසඤ්චිච්චො අහ”න්ති. උදුක්ඛලවත්ථු උත්තානමෙව. වුඩ්ඪපබ්බජිතවත්ථූසුපඨමවත්ථුස්මිං “භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පටිබන්ධං මා අකාසී”ති පණාමෙසි. දුතියවත්ථුස්මිං – සඞ්ඝමජ්ඣෙපි ගණමජ්ඣෙපි “මහල්ලකත්ථෙරස්ස පුත්තො”ති වුච්චමානො තෙන වචනෙන අට්ටීයමානො “මරතු අය”න්ති පණාමෙසි. තතියවත්ථුස්මිං – තස්ස දුක්ඛුප්පාදනෙන ථුල්ලච්චයං.
තතො පරානි තීණි වත්ථූනි උත්තානත්ථානෙව. විසගතපිණ්ඩපාතවත්ථුස්මිං – සාරාණීයධම්මපූරකො සො භික්ඛු අග්ගපිණ්ඩං සබ්රහ්මචාරීනං දත්වාව භුඤ්ජති. තෙන වුත්තං “අග්ගකාරිකං අදාසී”ති. අග්ගකාරිකන්ති අග්ගකිරියං; පඨමං ලද්ධපිණ්ඩපාතං අග්ගග්ගං වා පණීතපණීතං පිණ්ඩපාතන්ති අත්ථො. යා පන තස්ස දානසඞ්ඛාතා අග්ගකිරියා, සා න සක්කා දාතුං, පිණ්ඩපාතඤ්හි සො ථෙරාසනතො පට්ඨාය අදාසි. තෙ භික්ඛූති තෙ ථෙරාසනතො පට්ඨාය පරිභුත්තපිණ්ඩපාතා භික්ඛූ; තෙ කිර සබ්බෙපි කාලමකංසු. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. අස්සද්ධෙසු පන මිච්ඡාදිට්ඨිකෙසු කුලෙසු සක්කච්චං පණීතභොජනං ලභිත්වා අනුපපරික්ඛිත්වා නෙව අත්තනා පරිභුඤ්ජිතබ්බං, න පරෙසං දාතබ්බං. යම්පි ආභිදොසිකං භත්තං වා ඛජ්ජකං වා තතො ලභති, තම්පි න පරිභුඤ්ජිතබ්බං. අපිහිතවත්ථුම්පි හි සප්පවිච්ඡිකාදීහි අධිසයිතං ඡඩ්ඩනීයධම්මං තානි කුලානි දෙන්ති. ගන්ධහලිද්දාදිමක්ඛිතොපි තතො පිණ්ඩපාතො න ගහෙතබ්බො. සරීරෙ රොගට්ඨානානි පුඤ්ඡිත්වා ඨපිතභත්තම්පි හි තානි දාතබ්බං මඤ්ඤන්තීති.