සුඞ්කඝාතකථා
සුඞ්කං තතො හනන්තීති සුඞ්කඝාතං; සුඞ්කට්ඨානස්සෙතං අධිවචනං. තඤ්හි යස්මා තතො සුඞ්කාරහං භණ්ඩං සුඞ්කං අදත්වා නීහරන්තා රඤ්ඤො සුඞ්කං හනන්ති විනාසෙන්ති, තස්මා සුඞ්කඝාතන්ති වුත්තං. තත්ර පවිසිත්වාති තත්ර පබ්බතඛණ්ඩාදීසු රඤ්ඤා පරිච්ඡෙදං කත්වා ඨපිතෙ සුඞ්කට්ඨානෙ පවිසිත්වා. රාජග්ගං භණ්ඩන්ති රාජාරහං භණ්ඩං; යතො රඤ්ඤො පඤ්චමාසකං වා අතිරෙකපඤ්චමාසකං වා අග්ඝනකං සුඞ්කං දාතබ්බං හොති, තං භණ්ඩන්ති අත්ථො. රාජකන්තිපි පාඨො, අයමෙවත්ථො. ථෙය්යචිත්තොති “ඉතො රඤ්ඤො සුඞ්කං න දස්සාමී”ති ථෙය්යචිත්තං උප්පාදෙත්වා තං භණ්ඩං ආමසති, දුක්කටං. ඨපිතට්ඨානතො ගහෙත්වා ථවිකාය වා පක්ඛිපති, පටිච්ඡන්නට්ඨානෙ වා ඌරුනා සද්ධිං බන්ධති, ථුල්ලච්චයං. සුඞ්කට්ඨානෙන පරිච්ඡින්නත්තා ඨානාචාවනං න හොති. සුඞ්කට්ඨානපරිච්ඡෙදං දුතියං පාදං අතික්කාමෙති, පාරාජිකං.
බහිසුඞ්කඝාතං පාතෙතීති රාජපුරිසානං අඤ්ඤවිහිතභාවං පස්සිත්වා අන්තො ඨිතොව බහි පතනත්ථාය ඛිපති. තඤ්චෙ අවස්සං පතනකං, හත්ථතො මුත්තමත්තෙ පාරාජිකං. තඤ්චෙ රුක්ඛෙ වා ඛාණුම්හි වා පටිහතං බලවවාතවෙගුක්ඛිත්තං වා හුත්වා පුන අන්තොයෙව පතති, රක්ඛති. පුන ගණ්හිත්වා ඛිපති, පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව පාරාජිකං. භූමියං පතිත්වා වට්ටන්තං පුන අන්තො පවිසති, පාරාජිකමෙව. කුරුන්දීසඞ්ඛෙපට්ඨකථාසු පන “සචෙ බහි පතිතං ඨත්වා වට්ටන්තං පවිසති, පාරාජිකං. සචෙ අතිට්ඨමානංයෙව වට්ටිත්වා පවිසති රක්ඛතී”ති වුත්තං.
අන්තො ඨත්වා හත්ථෙන වා පාදෙන වා යට්ඨියා වා වට්ටෙති, අඤ්ඤෙන වා වට්ටාපෙති, සචෙ අට්ඨත්වා වට්ටමානං ගතං, පාරාජිකං. අන්තො ඨත්වා බහි ගච්ඡන්තං රක්ඛති, “වට්ටිත්වා ගමිස්සතී”ති වා “අඤ්ඤො නං වට්ටෙස්සතී”ති වා අන්තො ඨපිතං පච්ඡා සයං වා වට්ටමානං අඤ්ඤෙන වා වට්ටිතං බහි ගච්ඡති, රක්ඛතියෙව. සුද්ධචිත්තෙන ඨපිතෙ පන තථා ගච්ඡන්තෙ වත්තබ්බමෙව නත්ථි. ද්වෙ පුටකෙ එකාබද්ධෙ කත්වා සුඞ්කට්ඨානසීමන්තරෙ ඨපෙති, කිඤ්චාපි බහිපුටකෙ සුඞ්කං පාදං අග්ඝති, තෙන සද්ධිං එකාබද්ධතාය පන අන්තො පුටකො රක්ඛති. සචෙ පන පරිවත්තෙත්වා අබ්භන්තරිමං බහි ඨපෙති, පාරාජිකං. කාජෙපි එකබද්ධං කත්වා ඨපිතෙ එසෙව නයො. සචෙ පන අබන්ධිත්වා කාජකොටියං ඨපිතමත්තමෙව හොති, පාරාජිකං.
ගච්ඡන්තෙ යානෙ වා අස්සපිට්ඨිආදීසු වා ඨපෙති “බහි නීහරිස්සතී”ති නීහටෙපි අවහාරො නත්ථි, භණ්ඩදෙය්යම්පි න හොති. කස්මා? “අත්ර පවිට්ඨස්ස සුඞ්කං ගණ්හන්තූ”ති වුත්තත්තා ඉදඤ්ච සුඞ්කට්ඨානස්ස බහි ඨිතං, න ච තෙන නීතං, තස්මා නෙව භණ්ඩදෙය්යං න පාරාජිකං.
ඨිතයානාදීසු ඨපිතෙ විනා තස්ස පයොගං ගතෙසු ථෙය්යචිත්තෙපි සති නෙවත්ථි අවහාරො. යදි පන ඨපෙත්වා යානාදීනි පාජෙන්තො අතික්කාමෙති , හත්ථිසුත්තාදීසු වා කතපරිචයත්තා පුරතො ඨත්වා “එහි, රෙ”ති පක්කොසති, සීමාතික්කමෙ පාරාජිකං. එළකලොමසික්ඛාපදෙ ඉමස්මිං ඨානෙ අඤ්ඤං හරාපෙති, අනාපත්ති, ඉධ පාරාජිකං. තත්ර අඤ්ඤස්ස යානෙ වා භණ්ඩෙ වා අජානන්තස්ස පක්ඛිපිත්වා තියොජනං අතික්කාමෙති, නිස්සග්ගියානි හොන්තීති පාචිත්තියං. ඉධ අනාපත්ති.