නාවට්ඨෙ – පඨමං තාව නාවං දස්සෙන්තො “නාවා නාම යාය තරතී”ති ආහ. තස්මා ඉධ අන්තමසො රජනදොණිකාපි වෙණුකලාපකොපි “නාවා”ත්වෙව වෙදිතබ්බො. සීමාසම්මන්නනෙ පන ධුවනාවා අන්තො ඛණිත්වා වා ඵලකෙහි බන්ධිත්වා වා කතා සබ්බන්තිමෙන පරිච්ඡෙදෙන තිණ්ණං වාහනිකා එව වට්ටති. ඉධ පන එකස්සපි වාහනිකා “නාවා” ත්වෙව වුච්චති. නාවාය නික්ඛිත්තන්ති යංකිඤ්චි ඉන්ද්රියබද්ධං වා අනින්ද්රියබද්ධං වා; තස්ස අවහාරලක්ඛණං ථලට්ඨෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. නාවං අවහරිස්සාමීතිආදිම්හි ච දුතියපරියෙසනගමනආමසනඵන්දාපනානි වුත්තනයානෙව. බන්ධනං මොචෙතීති එත්ථ පන යා බන්ධනෙ මුත්තමත්තෙ ඨානා න චවති, තස්සා බන්ධනං යාව න මුත්තං හොති, තාව දුක්කටං. මුත්තෙ පන ථුල්ලච්චයම්පි පාරාජිකම්පි හොති, තං පරතො ආවි භවිස්සති. සෙසං වුත්තනයමෙව. අයං තාව පාළිවණ්ණනා.

අයං පනෙත්ථ පාළිමුත්තකවිනිච්ඡයො – චණ්ඩසොතෙ බන්ධිත්වා ඨපිතනාවාය එකං ඨානං බන්ධනමෙව , තස්මිං මුත්තමත්තෙ පාරාජිකං. තත්ථ යුත්ති පුබ්බෙ වුත්තා එව. විප්පනට්ඨා නාවා පන යං යං උදකප්පදෙසං ඵරිත්වා ඨිතා හොති, ස්වාස්සා ඨානං. තස්මා තං උද්ධං වා උච්චාරෙන්තස්ස, අධො වා ඔපිලාපෙන්තස්ස, චතූසු වා දිසාසු ඵුට්ඨොකාසං අතික්කාමෙන්තස්ස අතික්කන්තමත්තෙ පාරාජිකං. නිච්චලෙ උදකෙ අබන්ධනං අත්තනො ධම්මතාය ඨිතනාවං පුරතො වා පච්ඡතො වා වාමදක්ඛිණපස්සතො වා කඩ්ඪන්තස්ස එකෙනන්තෙන ඵුට්ඨොකාසං අපරෙන උදකෙ පතිට්ඨිතන්තෙන අතික්කන්තමත්තෙ පාරාජිකං. උද්ධං කෙසග්ගමත්තං උදකතො මොචිතෙ අධො නාවාතලෙන ඵුට්ඨොකාසං මුඛවට්ටිං අතික්කන්තමත්තෙ පාරාජිකං. තීරෙ බන්ධිත්වා නිච්චලෙ උදකෙ ඨපිතනාවාය බන්ධනඤ්ච ඨිතොකාසො චාති ද්වෙ ඨානානි. තං පඨමං බන්ධනා මොචෙති, ථුල්ලච්චයං. පච්ඡා ඡන්නං ආකාරානං අඤ්ඤතරෙන ඨානා චාවෙති, පාරාජිකං. පඨමං ඨානා චාවෙත්වා පච්ඡා බන්ධනමොචනෙපි එසෙව නයො. ථලෙ උස්සාදෙත්වා උක්කුජ්ජිත්වා ඨපිතනාවාය ඵුට්ඨොකාසොව ඨානං. තස්සා පඤ්චහාකාරෙහි ඨානපරිච්ඡෙදො වෙදිතබ්බො.

නික්කුජ්ජිත්වා ඨපිතනාවාය පන මුඛවට්ටියා ඵුට්ඨොකාසොව ඨානං, තස්සාපි පඤ්චහාකාරෙහි ඨානපරිච්ඡෙදං ඤත්වා යතො කුතොචි ඵුට්ඨොකාසං උද්ධඤ්ච කෙසග්ගමත්තං අතික්කන්තමත්තෙ පාරාජිකං වෙදිතබ්බං. ථලෙ පන උස්සාදෙත්වා ද්වින්නං දාරුඝටිකානං උපරි ඨපිතනාවාය දාරුඝටිකානං ඵුට්ඨොකාසොයෙව ඨානං, තස්මා තත්ථ මඤ්චපාදමත්ථකෙසුයෙව පත්ථටබද්ධසාටකෙ නාගදන්තෙසු ඨපිතභින්දිවාලෙ ච වුත්තනයෙන විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො.

යොත්තබද්ධාය පන නාවාය සට්ඨිසත්තතිබ්යාමප්පමාණං යොත්තං අමොචෙත්වාව ආකඩ්ඪිත්වා පථවිලග්ගං කත්වා සහ යොත්තෙන ථලෙ ඨපිතාය නාවාය න ඵුට්ඨොකාසමත්තමෙව ඨානං. අථ ඛො යොත්තකොටිතො පට්ඨාය යාව නාවාය පථවියං පතිට්ඨිතොකාසස්ස පච්ඡිමන්තො තාව දීඝතො, තිරියං පන නාවාය ච යොත්තස්ස ච පථවියං පතිට්ඨිතපරියන්තප්පමාණං ඨානන්ති වෙදිතබ්බං. තං දීඝතො වා තිරියතො වා කඩ්ඪන්තස්ස එකෙනන්තෙන ඵුට්ඨොකාසං අපරෙන පථවියං පතිට්ඨිතන්තෙන අතික්කන්තමත්තෙ, උද්ධං කෙසග්ගමත්තං සහ යොත්තෙන පථවිතො මොචිතෙ පාරාජිකං. යො පන තිත්ථෙ ඨිතනාවං ආරුහිත්වා ථෙය්යචිත්තො අරිත්තෙන වා ඵියෙන වා පාජෙති, පාරාජිකං. සචෙ පන ඡත්තං වා පණාමෙත්වා චීවරං වා පාදෙහි අක්කමිත්වා හත්ථෙහි උක්ඛිපිත්වා ලඞ්කාරසදිසං කත්වා වාතං ගණ්හාපෙති, බලවා ච වාතො ආගම්ම නාවං හරති, වාතෙනෙව සා හටා හොති; පුග්ගලස්ස නත්ථි අවහාරො. පයොගො අත්ථි, සො පන ඨානා චාවනපයොගො න හොති. යදි පන තං නාවං එවං ගච්ඡන්තිං පකතිගමනං උපච්ඡින්දිත්වා අඤ්ඤං දිසාභාගං නෙති, පාරාජිකං. සයමෙව යංකිඤ්චි ගාමතිත්ථං සම්පත්තං ඨානා අචාවෙන්තොව වික්කිණිත්වා ගච්ඡති, නෙව අත්ථි අවහාරො. භණ්ඩදෙය්යං පන හොතීති.

යානට්ඨෙ – යානං තාව දස්සෙන්තො “යානං නාම වය්හ”න්තිආදිමාහ. තත්ථ උපරි මණ්ඩපසදිසං පදරච්ඡන්නං සබ්බපලිගුණ්ඨිමං වා ඡාදෙත්වා කතං වය්හං. උභොසු පස්සෙසු සුවණ්ණරජතාදිමයා ගොපානසියො දත්වා ගරුළපක්ඛකනයෙන කතා සන්දමානිකා. රථො ච සකටඤ්ච පාකටමෙව. තෙසු යත්ථ කත්ථචි සවිඤ්ඤාණකං වා අවිඤ්ඤාණකං වා රාසිආදිවසෙන ඨපිතං භණ්ඩං ථෙය්යචිත්තෙන ඨානා චාවෙන්තස්ස නාවට්ඨෙ ච ථලට්ඨෙ ච වුත්තනයෙනෙව පාරාජිකං වෙදිතබ්බං.

අයං පන විසෙසො – යානට්ඨං තණ්ඩුලාදිභණ්ඩං පිටකෙන ගණ්හතො පිටකෙ අනුක්ඛිත්තෙපි පිටකං අපහරිත්වා තණ්ඩුලාදීනං එකාබද්ධභාවෙ විකොපිතෙ පාරාජිකං. ථලට්ඨාදීසුපි අයං නයො ලබ්භති. යානං අවහරිස්සාමීතිආදිම්හි දුතියපරියෙසනාදීනි වුත්තනයානෙව. ඨානා චාවෙතීති එත්ථ පන දුකයුත්තස්ස යානස්ස ද්වින්නං ගොණානං අට්ඨ පාදා, ද්වෙ ච චක්කානීති දස ඨානානි. තං ථෙය්යචිත්තස්ස ධුරෙ නිසීදිත්වා පාජයතො ගොණානං පාදුද්ධාරෙ ථුල්ලච්චයං. චක්කානං පන පථවියං පතිට්ඨිතප්පදෙසතො කෙසග්ගමත්තෙ අතික්කන්තෙ පාරාජිකං. සචෙ පන ගොණා “නායං අම්හාකං සාමිකො”ති ඤත්වා ධුරං ඡඩ්ඩෙත්වා ආකඩ්ඪන්තා තිට්ඨන්ති වා ඵන්දන්ති වා, රක්ඛති තාව. ගොණෙ පුන උජුකං පටිපාදෙත්වා ධුරං ආරොපෙත්වා දළ්හං යොජෙත්වා පාචනෙන විජ්ඣිත්වා පාජෙන්තස්ස වුත්තනයෙනෙව තෙසං පාදුද්ධාරෙ ථුල්ලච්චයං. චක්කාතික්කමෙ පාරාජිකං.