ඉදානි ආයස්මා උපාලි විනයපඤ්ඤත්තියා මූලතො පභුති නිදානං දස්සෙතුං සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සික්ඛාපදපටිසංයුත්තං විතක්කුප්පාදං දස්සෙන්තො “අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්සා”තිආදිමාහ. තත්ථ රහොගතස්සාති රහසි ගතස්ස. පටිසල්ලීනස්සාති සල්ලීනස්ස එකීභාවං ගතස්ස. කතමෙසානන්ති අතීතෙසු විපස්සීආදීසු බුද්ධෙසු කතමෙසං. චිරං අස්ස ඨිති, චිරා වා අස්ස ඨිතීති චිරට්ඨිතිකං. සෙසමෙත්ථ උත්තානපදත්ථමෙව.

කිං පන ථෙරො ඉමං අත්තනො පරිවිතක්කං සයං විනිච්ඡිනිතුං න සක්කොතීති? වුච්චතෙ – සක්කොති ච න සක්කොති ච. අයඤ්හි ඉමෙසං නාම බුද්ධානං සාසනං න චිරට්ඨිතිකං අහොසි, ඉමෙසං චිරට්ඨිතිකන්ති එත්තකං සක්කොති විනිච්ඡිනිතුං. ඉමිනා පන කාරණෙන න චිරට්ඨිතිකං අහොසි, ඉමිනා චිරට්ඨිතිකන්ති එතං න සක්කොති. මහාපදුමත්ථෙරො පනාහ – “එතම්පි සොළසවිධාය පඤ්ඤාය මත්ථකං පත්තස්ස අග්ගසාවකස්ස න භාරියං, සම්මාසම්බුද්ධෙන පන සද්ධිං එකට්ඨානෙ වසන්තස්ස සයං විනිච්ඡයකරණං තුලං ඡඩ්ඩෙත්වා හත්ථෙන තුලනසදිසං හොතීති භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡී”ති. අථස්ස භගවා තං විස්සජ්ජෙන්තො “භගවතො ච සාරිපුත්ත විපස්සිස්සා”තිආදිමාහ. තං උත්තානත්ථමෙව.

පුන ථෙරො කාරණං පුච්ඡන්තො කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතූතිආදිමාහ. තත්ථ කො නු ඛො භන්තෙති කාරණපුච්ඡා , තස්ස කතමො නු ඛො භන්තෙති අත්ථො. හෙතු පච්චයොති උභයමෙතං කාරණාධිවචනං; කාරණඤ්හි යස්මා තෙන තස්ස ඵලං හිනොති පවත්තති, තස්මා හෙතූති වුච්චති. යස්මා තං පටිච්ච එති පවත්තති, තස්මා පච්චයොති වුච්චති. එවං අත්ථතො එකම්පි වොහාරවසෙන ච වචනසිලිට්ඨතාය ච තත්ර තත්ර එතං උභයම්පි වුච්චති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

ඉදානි තං හෙතුඤ්ච පච්චයඤ්ච දස්සෙතුං “භගවා ච සාරිපුත්ත විපස්සී”තිආදිමාහ. තත්ථ කිලාසුනො අහෙසුන්ති න ආලසියකිලාසුනො, න හි බුද්ධානං ආලසියං වා ඔසන්නවීරියතා වා අත්ථි. බුද්ධා හි එකස්ස වා ද්වින්නං වා සකලචක්කවාළස්ස වා ධම්මං දෙසෙන්තා සමකෙනෙව උස්සාහෙන ධම්මං දෙසෙන්ති, න පරිසාය අප්පභාවං දිස්වා ඔසන්නවීරියා හොන්ති, නාපි මහන්තභාවං දිස්වා උස්සන්නවීරියා. යථා හි සීහො මිගරාජා සත්තන්නං දිවසානං අච්චයෙන ගොචරාය පක්කන්තො ඛුද්දකෙ වා මහන්තෙ වා පාණෙ එකසදිසෙනෙව වෙගෙන ධාවති. තං කිස්ස හෙතු? “මා මෙ ජවො පරිහායී”ති. එවං බුද්ධා අප්පකාය වා මහතියා වා පරිසාය සමකෙනෙව උස්සාහෙන ධම්මං දෙසෙන්ති. තං කිස්ස හෙතු? “මා නො ධම්මගරුතා පරිහායී”ති. ධම්මගරුනො හි බුද්ධා ධම්මගාරවාති.

යථා පන අම්හාකං භගවා මහාසමුද්දං පූරයමානො විය විත්ථාරෙන ධම්මං දෙසෙසි, එවං තෙ න දෙසෙසුං. කස්මා? සත්තානං අප්පරජක්ඛතාය. තෙසං කිර කාලෙ දීඝායුකා සත්තා අප්පරජක්ඛා අහෙසුං. තෙ චතුසච්චපටිසංයුත්තං එකගාථම්පි සුත්වා ධම්මං අභිසමෙන්ති, තස්මා න විත්ථාරෙන ධම්මං දෙසෙසුං. තෙනෙව කාරණෙන අප්පකඤ්ච නෙසං අහොසි සුත්තං…පෙ… වෙදල්ලන්ති. තත්ථ සුත්තාදීනං නානත්තං පඨමසඞ්ගීතිවණ්ණනායං වුත්තමෙව.

අපඤ්ඤත්තංසාවකානං සික්ඛාපදන්ති සාවකානං නිද්දොසතාය දොසානුරූපතො පඤ්ඤපෙතබ්බං සත්තාපත්තික්ඛන්ධවසෙන ආණාසික්ඛාපදං අපඤ්ඤත්තං. අනුද්දිට්ඨං පාතිමොක්ඛන්ති අන්වද්ධමාසං ආණාපාතිමොක්ඛං අනුද්දිට්ඨං අහොසි. ඔවාදපාතිමොක්ඛමෙව තෙ උද්දිසිංසු; තම්පි ච නො අන්වද්ධමාසං. තථා හි විපස්සී භගවා ඡන්නං ඡන්නං වස්සානං සකිං සකිං ඔවාදපාතිමොක්ඛං උද්දිසි; තඤ්ච ඛො සාමංයෙව. සාවකා පනස්ස අත්තනො අත්තනො වසනට්ඨානෙසු න උද්දිසිංසු. සකලජම්බුදීපෙ එකස්මිංයෙව ඨානෙ බන්ධුමතියා රාජධානියා ඛෙමෙ මිගදායෙ විපස්සිස්ස භගවතො වසනට්ඨානෙ සබ්බොපි භික්ඛුසඞ්ඝො උපොසථං අකාසි. තඤ්ච ඛො සඞ්ඝුපොසථමෙව; න ගණුපොසථං, න පුග්ගලුපොසථං, න පාරිසුද්ධිඋපොසථං, න අධිට්ඨානුපොසථං.

තදා කිර ජම්බුදීපෙ චතුරාසීතිවිහාරසහස්සානි හොන්ති. එකමෙකස්මිං විහාරෙ අබ්බොකිණ්ණානි දසපි වීසතිපි භික්ඛුසහස්සානි වසන්ති, භිය්යොපි වසන්ති. උපොසථාරොචිකා දෙවතා තත්ථ තත්ථ ගන්ත්වා ආරොචෙන්ති – “මාරිසා, එකං වස්සං අතික්කන්තං, ද්වෙ තීණි චත්තාරි පඤ්ච වස්සානි අතික්කන්තානි, ඉදං ඡට්ඨං වස්සං, ආගාමිනියා පුණ්ණමාසියා බුද්ධදස්සනත්ථං උපොසථකරණත්ථඤ්ච ගන්තබ්බං! සම්පත්තො වො සන්නිපාතකාලො”ති. තතො සානුභාවා භික්ඛූ අත්තනො අත්තනො ආනුභාවෙන ගච්ඡන්ති, ඉතරෙ දෙවතානුභාවෙන. කථං? තෙ කිර භික්ඛූ පාචීනසමුද්දන්තෙ වා පච්ඡිමඋත්තරදක්ඛිණසමුද්දන්තෙ වා ඨිතා ගමියවත්තං පූරෙත්වා පත්තචීවරමාදාය “ගච්ඡාමා”ති චිත්තං උප්පාදෙන්ති; සහ චිත්තුප්පාදා උපොසථග්ගං ගතාව හොන්ති. තෙ විපස්සිං සම්මාසම්බුද්ධං අභිවාදෙත්වා නිසීදන්ති. භගවාපි සන්නිසින්නාය පරිසාය ඉමං ඔවාදපාතිමොක්ඛං උද්දිසති.