ගබ්භිනිවග්ගො
පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා
ගබ්භිනිවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ආපන්නසත්තාති කුච්ඡිපවිට්ඨසත්තා.
පඨමසික්ඛාපදං.
දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා
දුතියෙ – පායන්තින්ති ථඤ්ඤං පායමානං. මාතා වා හොතීති යං දාරකං පායෙති, තස්ස මාතා වා හොති ධාති වා. සෙසං උත්තානමෙව. උභයම්පි තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
දුතියසික්ඛාපදං.
තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා
තතියෙ – සික්ඛාසම්මුතිං දාතුන්ති කස්මා දාපෙසි? “මාතුගාමො නාම ලොලො හොති ද්වෙ වස්සානි ඡසු ධම්මෙසු අසික්ඛිත්වා සීලානි පූරයමානො කිලමති, සික්ඛිත්වා පන පච්ඡා න කිලමිස්සති, නිත්ථරිස්සතී”ති දාපෙසි.
පාණාතිපාතා වෙරමණිං ද්වෙ වස්සානි අවීතික්කම්ම සමාදානං සමාදියාමීති යං තං පාණාතිපාතා වෙරමණීති පඤ්ඤත්තං සික්ඛාපදං, තං පාණාතිපාතා වෙරමණිසික්ඛාපදං ද්වෙ වස්සානි අවීතික්කමිතබ්බසමාදානං කත්වා සමාදියාමීති අත්ථො. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉමා ඡ සික්ඛායො සට්ඨිවස්සායපි පබ්බජිතාය දාතබ්බායෙව, න එතාසු අසික්ඛිතා උපසම්පාදෙතබ්බා.
තතියසික්ඛාපදං.
චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා
චතුත්ථෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. සචෙ පන පඨමං වුට්ඨානසම්මුති න දින්නා හොති, උපසම්පදමාළකෙපි දාතබ්බායෙව. ඉමා ද්වෙපි මහාසික්ඛමානා නාම.
චතුත්ථසික්ඛාපදං.
පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා
පඤ්චමෙ – කිඤ්චාපි ඌනද්වාදසවස්සං පරිපුණ්ණසඤ්ඤාය වුට්ඨාපෙන්තියා අනාපත්ති, සා පන අනුපසම්පන්නාව හොති. සෙසං උත්තානමෙව.
පඤ්චමසික්ඛාපදං.
ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ – දසවස්සාය ගිහිගතාය සික්ඛාසම්මුතිං දත්වා පරිපුණ්ණද්වාදසවස්සං උපසම්පාදෙතුං වට්ටති.
ඡට්ඨසික්ඛාපදං.
සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා
සත්තමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි සබ්බෙසු දුතියෙ වුත්තසදිසානෙව. අයං පන විසෙසො – යත්ථ සම්මුති අත්ථි, තත්ථ කිරියාකිරියං හොතීති.
සත්තමසික්ඛාපදං.
අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා
අට්ඨමෙ – න අනුග්ගණ්හාපෙය්යාති “ඉමිස්සා අය්යෙ උද්දෙසාදීනි දෙහී”ති එවං උද්දෙසාදීහි න අනුග්ගණ්හාපෙය්ය.
පරියෙසිත්වාති අඤ්ඤං පරියෙසිත්වා න ලභති, සයං ගිලානා හොති, න සක්කොති උද්දෙසාදීනි දාතුං, තස්සා අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
අට්ඨමසික්ඛාපදං.
නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා
නවමෙ – න උපට්ඨහෙය්යාති චුණ්ණෙන මත්තිකාය දන්තකට්ඨෙන මුඛොදකෙනාති එවං තෙන තෙන කරණීයෙන න උපට්ඨහෙය්ය. සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
නවමසික්ඛාපදං.
දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා
දසමෙ – නෙව වූපකාසෙය්යාති න ගහෙත්වා ගච්ඡෙය්ය. න වූපකාසාපෙය්යාති “ඉමං අය්යෙ ගහෙත්වා ගච්ඡා”ති අඤ්ඤං න ආණාපෙය්ය. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං , සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
දසමසික්ඛාපදං.
ගබ්භිනිවග්ගො සත්තමො.
කුමාරිභූතවග්ගො
පඨමදුතියතතියසික්ඛාපදවණ්ණනා
කුමාරිභූතවග්ගස්ස පඨමදුතියතතියසික්ඛාපදානි තීණි තීහි ගිහිගතසික්ඛාපදෙහි සදිසානි. යා පන තා සබ්බපඨමා ද්වෙ මහාසික්ඛමානා, තා අතික්කන්තවීසතිවස්සාති වෙදිතබ්බා. තා ගිහිගතා වා හොන්තු අගිහිගතා වා, සික්ඛමානා ඉච්චෙව වත්තබ්බා, ගිහිගතාති වා කුමාරිභූතාති වා න වත්තබ්බා. ගිහිගතාය දසවස්සකාලෙ සික්ඛාසම්මුතිං දත්වා ද්වාදසවස්සකාලෙ උපසම්පදා කාතබ්බා. එකාදසවස්සකාලෙ දත්වා තෙරසවස්සකාලෙ කාතබ්බා, ද්වාදසතෙරසචුද්දසපන්නරසසොළසසත්තරසඅට්ඨාරසවස්සකාලෙ සම්මුතිං දත්වා වීසතිවස්සකාලෙ උපසම්පදා කාතබ්බා. අට්ඨාරසවස්සකාලතො පට්ඨාය ච පනායං ගිහිගතාතිපි කුමාරිභූතාතිපි වත්තුං වට්ටති, කුමාරිභූතා පන ගිහිගතාති න වත්තබ්බා, කුමාරිභූතා ඉච්චෙව වත්තබ්බා. මහාසික්ඛමානා පන ගිහිගතාතිපි වත්තුං න වට්ටති, කුමාරිභූතාතිපි වත්තුං න වට්ටති, සික්ඛාසම්මුතිදානවසෙන පන තිස්සොපි සික්ඛමානාති වත්තුං වට්ටති.
පඨමදුතියතතියානි.
චතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා
චතුත්ථපඤ්චමඡට්ඨෙසු සබ්බං උත්තානමෙව. සබ්බානි තිසමුට්ඨානානි චතුත්ථං කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති. පඤ්චමං කිරියාකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං , කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති. යඤ්චෙත්ථ සඞ්ඝෙන පරිච්ඡින්දිතබ්බාති වුත්තං, තස්ස උපපරික්ඛිතබ්බාති අත්ථො. ඡට්ඨං කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං දුක්ඛවෙදනන්ති. යං පනෙත්ථ “පරිච්ඡින්දිත්වා”ති වුත්තං, තස්ස උපපරික්ඛිත්වාති අත්ථො.