පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා
පඤ්චමෙ – කුලෙ මච්ඡරො කුලමච්ඡරො, කුලමච්ඡරො එතිස්සා අත්ථීති කුලමච්ඡරිනී කුලං වා මච්ඡරායතීති කුලමච්ඡරිනී. කුලස්ස අවණ්ණන්ති තං කුලං අස්සද්ධං අප්පසන්නන්ති. භික්ඛුනීනං අවණ්ණන්ති භික්ඛුනියො දුස්සීලා පාපධම්මාති.
සන්තංයෙව ආදීනවන්ති කුලස්ස වා භික්ඛුනීනං වා සන්තං අගුණං. සෙසං උත්තානමෙව. තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං දුක්ඛවෙදනන්ති.
පඤ්චමසික්ඛාපදං.
ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ – ඔවාදායාති ගරුධම්මත්ථාය. සංවාසායාති උපොසථපවාරණාපුච්ඡනත්ථාය. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන භික්ඛුනොවාදකසික්ඛාපදවණ්ණනායං වුත්තොයෙව.
එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
ඡට්ඨසික්ඛාපදං.
සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා
සත්තමෙ – පරියෙසිත්වා න ලභතීති භික්ඛුනිං න ලභති. සෙසං උත්තානමෙව. ඉමස්සාපි විත්ථාරො භික්ඛුනොවාදකෙ වුත්තොයෙව.
ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
සත්තමසික්ඛාපදං.
අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා
අට්ඨමෙ – එකකම්මන්තිආදීහි උපොසථපවාරණායෙව වුත්තා. සෙසං උත්තානමෙව. ඉමස්සාපි විත්ථාරො භික්ඛුනොවාදකෙ වුත්තොයෙව.
පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
අට්ඨමසික්ඛාපදං.
නවමසික්ඛාපදවණ්ණනා
නවමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. ඉමස්සාපි විත්ථාරො භික්ඛුනොවාදකෙ වුත්තොයෙව.
ධුරනික්ඛෙපසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
නවමසික්ඛාපදං.
දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා
දසමෙ – පසාඛෙති අධොකායෙ. අධොකායො හි යස්මා තතො රුක්ඛස්ස සාඛා විය උභො ඌරූ පභිජ්ජිත්වා ගතා, තස්මා පසාඛොති වුච්චති.
භින්දාතිආදීසු සචෙ “භින්ද, ඵාලෙහී”ති සබ්බානි ආණාපෙති, සො ච තථෙව කරොති, ඡ ආණත්තිදුක්කටානි ඡ ච පාචිත්තියානි ආපජ්ජති. අථාපි එවං ආණාපෙති – “උපාසක, යංකිඤ්චි එත්ථ කාතබ්බං, තං සබ්බං කරොහී”ති, සො ච සබ්බානිපි භෙදනාදීනි කරොති; එකවාචාය ඡ දුක්කටානි ඡ පාචිත්තියානීති ද්වාදස ආපත්තියො. සචෙ පන භෙදනාදීසුපි එකංයෙව වත්වා “ඉදං කරොහී”ති ආණාපෙති, සො ච සබ්බානි කරොති, යං ආණත්තං, තස්සෙව කරණෙ පාචිත්තියං. සෙසෙසු අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.
කථිනසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං , අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
දසමසික්ඛාපදං.
ආරාමවග්ගො ඡට්ඨො.
ගබ්භිනිවග්ගො
පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා
ගබ්භිනිවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ආපන්නසත්තාති කුච්ඡිපවිට්ඨසත්තා.
පඨමසික්ඛාපදං.
දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා
දුතියෙ – පායන්තින්ති ථඤ්ඤං පායමානං. මාතා වා හොතීති යං දාරකං පායෙති, තස්ස මාතා වා හොති ධාති වා. සෙසං උත්තානමෙව. උභයම්පි තිසමුට්ඨානං – කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
දුතියසික්ඛාපදං.
තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා
තතියෙ – සික්ඛාසම්මුතිං දාතුන්ති කස්මා දාපෙසි? “මාතුගාමො නාම ලොලො හොති ද්වෙ වස්සානි ඡසු ධම්මෙසු අසික්ඛිත්වා සීලානි පූරයමානො කිලමති, සික්ඛිත්වා පන පච්ඡා න කිලමිස්සති, නිත්ථරිස්සතී”ති දාපෙසි.
පාණාතිපාතා වෙරමණිං ද්වෙ වස්සානි අවීතික්කම්ම සමාදානං සමාදියාමීති යං තං පාණාතිපාතා වෙරමණීති පඤ්ඤත්තං සික්ඛාපදං, තං පාණාතිපාතා වෙරමණිසික්ඛාපදං ද්වෙ වස්සානි අවීතික්කමිතබ්බසමාදානං කත්වා සමාදියාමීති අත්ථො. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉමා ඡ සික්ඛායො සට්ඨිවස්සායපි පබ්බජිතාය දාතබ්බායෙව, න එතාසු අසික්ඛිතා උපසම්පාදෙතබ්බා.
තතියසික්ඛාපදං.
චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා
චතුත්ථෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. සචෙ පන පඨමං වුට්ඨානසම්මුති න දින්නා හොති, උපසම්පදමාළකෙපි දාතබ්බායෙව. ඉමා ද්වෙපි මහාසික්ඛමානා නාම.
චතුත්ථසික්ඛාපදං.
පඤ්චමසික්ඛාපදවණ්ණනා
පඤ්චමෙ – කිඤ්චාපි ඌනද්වාදසවස්සං පරිපුණ්ණසඤ්ඤාය වුට්ඨාපෙන්තියා අනාපත්ති, සා පන අනුපසම්පන්නාව හොති. සෙසං උත්තානමෙව.
පඤ්චමසික්ඛාපදං.
ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ – දසවස්සාය ගිහිගතාය සික්ඛාසම්මුතිං දත්වා පරිපුණ්ණද්වාදසවස්සං උපසම්පාදෙතුං වට්ටති.
ඡට්ඨසික්ඛාපදං.
සත්තමසික්ඛාපදවණ්ණනා
සත්තමෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි සබ්බෙසු දුතියෙ වුත්තසදිසානෙව. අයං පන විසෙසො – යත්ථ සම්මුති අත්ථි, තත්ථ කිරියාකිරියං හොතීති.
සත්තමසික්ඛාපදං.
අට්ඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා
අට්ඨමෙ – න අනුග්ගණ්හාපෙය්යාති “ඉමිස්සා අය්යෙ උද්දෙසාදීනි දෙහී”ති එවං උද්දෙසාදීහි න අනුග්ගණ්හාපෙය්ය.