ඡට්ඨසික්ඛාපදවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ – සබ්බං උත්තානමෙව. සමනුභාසනසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
ඡට්ඨසික්ඛාපදං.
සත්තමඅට්ඨමනවමසික්ඛාපදවණ්ණනා
සත්තමඅට්ඨමනවමෙසු සබ්බං උත්තානමෙව. සබ්බානි එළකලොමසමුට්ඨානානි, කිරියානි, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛානි, අචිත්තකානි, පණ්ණත්තිවජ්ජානි, කායකම්මානි, තිචිත්තානි තිවෙදනානීති.
සත්තමඅට්ඨමනවමසික්ඛාපදානි.
දසමසික්ඛාපදවණ්ණනා
දසමෙ – ආහුන්දරිකාති සම්බාධා.
ධුරං නික්ඛිත්තමත්තෙති සචෙපි ධුරං නික්ඛිපිත්වා පච්ඡා පක්කමති, ආපත්තියෙවාති අත්ථො. පවාරෙත්වා පඤ්ච යොජනානි ගච්ඡන්තියාපි අනාපත්ති. ඡසු වත්තබ්බමෙව නත්ථි. සචෙ පන තීණි ගන්ත්වා තෙනෙව මග්ගෙන පච්චාගච්ඡති, න වට්ටති. අඤ්ඤෙන මග්ගෙන ආගන්තුං වට්ටති.
අන්තරායෙති දසවිධෙ අන්තරායෙ – පරං ගච්ඡිස්සාමීති නික්ඛන්තා, නදීපූරො පන ආගතො, චොරා වා මග්ගෙ හොන්ති, මෙඝො වා උට්ඨාති, නිවත්තිතුං වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.
දසමසික්ඛාපදං.
තුවට්ටවග්ගො චතුත්ථො.
චිත්තාගාරවග්ගො
පඨමසික්ඛාපදවණ්ණනා
චිත්තාගාරවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – රාජාගාරන්ති රඤ්ඤො කීළනඝරං. චිත්තාගාරන්ති කීළනචිත්තසාලං. ආරාමන්ති කීළනඋපවනං. උය්යානන්ති කීළනුය්යානං. පොක්ඛරණීන්ති කීළනපොක්ඛරණිං. තස්මායෙව පදභාජනෙ “යත්ථ කත්ථචි රඤ්ඤො කීළිතු”න්තිආදි වුත්තං. දස්සනාය ගච්ඡති ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ පදවාරගණනාය දුක්කටං. යත්ථ ඨිතා පස්සතීති එත්ථ පන සචෙ එකස්මිංයෙව ඨානෙ ඨිතා පදං අනුද්ධරමානා පඤ්චපි පස්සති, එකමෙව පාචිත්තියං. තං තං දිසාභාගං ඔලොකෙත්වා පස්සන්තියා පන පාටෙක්කා ආපත්තියො. භික්ඛුස්ස පන සබ්බත්ථ දුක්කටං.
ආරාමෙ ඨිතාති අජ්ඣාරාමෙ රාජාගාරාදීනි කරොන්ති, තානි පස්සන්තියා අනාපත්ති. ගච්ඡන්තී වා ආගච්ඡන්තී වාති පිණ්ඩපාතාදීනං අත්ථාය ගච්ඡන්තියා මග්ගො හොති, තානි පස්සති, අනාපත්ති. සති කරණීයෙ ගන්ත්වාති රඤ්ඤො සන්තිකං කෙනචි කරණීයෙන ගන්ත්වා පස්සති, අනාපත්ති. ආපදාසූති කෙනචි උපද්දුතා පවිසිත්වා පස්සති, අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.
එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, අකුසලචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
පඨමසික්ඛාපදං.
දුතියසික්ඛාපදවණ්ණනා
දුතියෙ – අභිනිසීදනාභිනිපජ්ජනෙසු පයොගගණනාය ආපත්තියො වෙදිතබ්බා. සෙසං උත්තානමෙව.
එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
දුතියසික්ඛාපදං.
තතියසික්ඛාපදවණ්ණනා
තතියෙ – උජ්ජවුජ්ජවෙති යත්තකං හත්ථෙන අඤ්ඡිතං හොති, තස්මිං තක්කම්හි වෙඨිතෙ එකා ආපත්ති. කන්තනතො පන පුබ්බෙ කප්පාසවිචිනනං ආදිං කත්වා සබ්බපයොගෙසු හත්ථවාරගණනාය දුක්කටං.
කන්තිතසුත්තන්ති දසිකසුත්තාදිං සඞ්ඝාටෙත්වා කන්තති, දුක්කන්තිතං වා පටිකන්තති. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
තතියසික්ඛාපදං.
චතුත්ථසික්ඛාපදවණ්ණනා
චතුත්ථෙ – යාගුං වාතිආදීසු තණ්ඩුලකොට්ටනං ආදිං කත්වා සබ්බෙසු පුබ්බපයොගෙසු පයොගගණනාය දුක්කටං. යාගුභත්තෙසු භාජනගණනාය, ඛාදනීයාදීසු රූපගණනාය පාචිත්තියානි.