චතුත්ථෙ – පුරාණරාජොරොධාති පුරාණෙ ගිහිභාවෙ රඤ්ඤො ඔරොධා. චිරාචිරං ගච්ඡතීති චිරෙන චිරෙන ගච්ඡති. ධාරෙථාති සක්කොථ. කස්සිදං කම්මන්ති වුත්තෙ අනාරොචිතෙපි එතා මයි ආසඞ්කං කරිස්සන්තීති මඤ්ඤමානා එවමාහ – “මය්හිදං කම්ම”න්ති.

ජතුමට්ඨකෙති ජතුනා කතෙ මට්ඨදණ්ඩකෙ. වත්ථුවසෙනෙවෙතං වුත්තං, යංකිඤ්චි පන දණ්ඩකං පවෙසෙන්තියා ආපත්තියෙව. තෙනාහ – “අන්තමසො උප්පලපත්තම්පි මුත්තකරණං පවෙසෙතී”ති. එතම්පි ච අතිමහන්තං, කෙසරමත්තම්පි පන පවෙසෙන්තියා ආපත්ති එව. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනි තලඝාතකෙ වුත්තසදිසානෙවාති.

පඤ්චමෙ – අතිගම්භීරං උදකසුද්ධිකං ආදියන්තීති අතිඅන්තො පවෙසෙත්වා උදකෙන ධොවනං කුරුමානා.

කෙසග්ගමත්තම්පි අතික්කාමෙතීති විත්ථාරතො තතියං වා චතුත්ථං වා අඞ්ගුලං ගම්භීරතො ද්වින්නං පබ්බානං උපරි කෙසග්ගමත්තම්පි පවෙසෙන්තියා පාචිත්තියන්ති අත්ථො. වුත්තඤ්හෙතං මහාපච්චරියං – “එකිස්සා අඞ්ගුලියා තීණි පබ්බානි ආදාතුං න ලභති, තිණ්ණං වා චතුන්නං වා එකෙකම්පි පබ්බං ආදාතුං න ලභතී”ති. සෙසං උත්තානමෙව. සමුට්ඨානාදීනිපි තලඝාතකෙ වුත්තසදිසානෙවාති.

ඡට්ඨෙ – භත්තවිස්සග්ගන්ති භත්තකිච්චං. පානීයෙන ච විධූපනෙන ච උපතිට්ඨිත්වාති එකෙන හත්ථෙන පානීයථාලකං එකෙන බීජනිං ගහෙත්වා බීජමානා සමීපෙ ඨත්වාති අත්ථො. අච්චාවදතීති පුබ්බෙපි තුම්හෙ එවං භුඤ්ජථ, අහං එවං උපට්ඨානං කරොමී”ති පබ්බජිතචාරිත්තං අතික්කමිත්වා ගෙහස්සිතකථං කථෙතීති අත්ථො.

යංකිඤ්චි පානීයන්ති සුද්ධඋදකං වා හොතු, තක්කදධිමත්ථුරසඛීරාදීනං වා අඤ්ඤතරං. යා කාචි බීජනීති අන්තමසො චීවරකණ්ණොපි. හත්ථපාසෙ තිට්ඨති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති ඉධ ඨානපච්චයාව පාචිත්තියං වුත්තං. පහාරපච්චයා පන ඛන්ධකෙ දුක්කටං පඤ්ඤත්තං.

දෙති දාපෙතීති පානීයං වා සූපාදිං වා ඉමං පිවථ, ඉමිනා භුඤ්ජථාති දෙති; තාලවණ්ටං ඉමිනා බීජන්තා භුඤ්ජථාති දෙති; අඤ්ඤෙන වා උභයම්පි දාපෙති, අනාපත්ති. අනුපසම්පන්නං ආණාපෙතීති උපතිට්ඨනත්ථං සාමණෙරිං ආණාපෙති, අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව.

එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

සත්තමෙ – භුඤ්ජිස්සාමීති පටිග්ගණ්හාති ආපත්ති දුක්කටස්සාති ඉදං පයොගදුක්කටං නාම, තස්මා න කෙවලං පටිග්ගහණෙයෙව හොති, පටිග්ගණ්හිත්වා පන අරඤ්ඤතො ආහරණෙපි සුක්ඛාපනෙපි වද්දලිදිවසෙ භජ්ජනත්ථාය උද්ධනසජ්ජනෙපි කපල්ලසජ්ජනෙපි දබ්බිසජ්ජනෙපි දාරූනි ආදාය අග්ගිකරණෙපි කපල්ලම්හි ධඤ්ඤපක්ඛිපනෙපි දබ්බියා සඞ්ඝට්ටනෙසුපි කොට්ටනත්ථං උදුක්ඛලමුසලාදිසජ්ජනෙසුපි කොට්ටනපප්ඵොටනධොවනාදීසුපි යාව මුඛෙ ඨපෙත්වා අජ්ඣොහරණත්ථං දන්තෙහි සඞ්ඛාදති, තාව සබ්බපයොගෙසු දුක්කටානි, අජ්ඣොහරණකාලෙ පන අජ්ඣොහරණගණනාය පාචිත්තියානි. එත්ථ ච විඤ්ඤත්ති චෙව භොජනඤ්ච පමාණං. තස්මා සයං විඤ්ඤාපෙත්වා අඤ්ඤාය භජ්ජනකොට්ටනපචනානි කාරාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියාපි ආපත්ති. අඤ්ඤාය විඤ්ඤාපෙත්වා සයං භජ්ජනාදීනි කත්වා භුඤ්ජන්තියාපි ආපත්ති. මහාපච්චරියං පන වුත්තං – “ඉදං ආමකධඤ්ඤං නාම මාතරම්පි විඤ්ඤාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියා පාචිත්තියමෙව, අවිඤ්ඤත්තියා ලද්ධං සයං භජ්ජනාදීනි කත්වා වා කාරාපෙත්වා වා භුඤ්ජන්තියා දුක්කටං. අඤ්ඤාය විඤ්ඤත්තියා ලද්ධං සයං වා භජ්ජනාදීනි කත්වා තාය වා කාරාපෙත්වා අඤ්ඤාය වා කාරාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියාපි දුක්කටමෙවා”ති. පුනපි වුත්තං “අඤ්ඤාය විඤ්ඤත්තියා ලද්ධං, සයං භජ්ජනාදීනි කත්වා භුඤ්ජන්තියා පාචිත්තියමෙව. භජ්ජනාදීනි කාරාපෙත්වා භුඤ්ජන්තියා පන දුක්කට”න්ති. තං පුබ්බාපරවිරුද්ධං හොති, න හි භජ්ජනාදීනං කරණෙ වා කාරාපනෙ වා විසෙසො අත්ථි. මහාඅට්ඨකථායං පන “අඤ්ඤාය විඤ්ඤත්තං භුඤ්ජන්තියා දුක්කට”න්ති අවිසෙසෙන වුත්තං.

ආබාධපච්චයාති සෙදකම්මාදීනං අත්ථාය ධඤ්ඤවිඤ්ඤත්තියා අනාපත්ති. “අවිඤ්ඤත්තියා ලබ්භමානං පන නවකම්මත්ථාය සම්පටිච්ඡිතුං වට්ටතී”ති මහාපච්චරියං වුත්තං. අපරණ්ණං විඤ්ඤාපෙතීති ඨපෙත්වා සත්ත ධඤ්ඤානි මුග්ගමාසාදිං වා ලාබුකුම්භණ්ඩාදිං වා අඤ්ඤං යංකිඤ්චි ඤාතකපවාරිතට්ඨානෙ විඤ්ඤාපෙන්තියා අනාපත්ති. ආමකධඤ්ඤං පන ඤාතකපවාරිතට්ඨානෙ න වට්ටති. සෙසං උත්තානමෙව.