දුතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා
දුතියෙ – අපසක්ක තාව භගිනීතිආදි අපසාදෙතබ්බාකාරදස්සනං.
අත්තනො භත්තං දාපෙති න දෙතීති එත්ථ සචෙපි අත්තනො භත්තං දෙති, ඉමිනා සික්ඛාපදෙන අනාපත්තියෙව, පුරිමසික්ඛාපදෙන ආපත්ති. අඤ්ඤෙසං භත්තං දෙති න දාපෙතීති එත්ථ සචෙපි දාපෙය්ය, ඉමිනා සික්ඛාපදෙන ආපත්ති භවෙය්ය. දෙන්තියා පන නෙව ඉමිනා න පුරිමෙන ආපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. කථිනසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
දුතියපාටිදෙසනීයං.
තතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා
තතියෙ – උභතොපසන්නන්ති ද්වීහි පසන්නං උපාසකෙනපි උපාසිකායපි. තස්මිං කිර කුලෙ උභොපි තෙ සොතාපන්නායෙව. භොගෙන හායතීති එදිසඤ්හි කුලං සචෙපි අසීතිකොටිධනං හොති, භොගෙහි හායතියෙව. කස්මා? යස්මා තත්ථ නෙව උපාසිකා න උපාසකො භොගෙ රක්ඛති.
ඝරතො නීහරිත්වා දෙන්තීති ආසනසාලං වා විහාරං වා ආනෙත්වා දෙන්ති. සචෙපි අනාගතෙ භික්ඛුම්හි පඨමංයෙව නීහරිත්වා ද්වාරෙ ඨපෙත්වා පච්ඡා සම්පත්තස්ස දෙන්ති, වට්ටති. භික්ඛුං පන දිස්වා අන්තොගෙහතො නීහරිත්වා දිය්යමානං න වට්ටතීති මහාපච්චරියං වුත්තං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව . එළකලොමසමුට්ඨානං – කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
තතියපාටිදෙසනීයං.
චතුත්ථපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදවණ්ණනා
චතුත්ථෙ – අවරුද්ධා හොන්තීති පටිවිරුද්ධා හොන්ති.
පඤ්චන්නං පටිසංවිදිතන්ති පඤ්චසු සහධම්මිකෙසු යංකිඤ්චි පෙසෙත්වා ඛාදනීයං භොජනීයං ආහරිස්සාමාති පටිසංවිදිතං කතම්පි අප්පටිසංවිදිතමෙවාති අත්ථො. ආරාමං ආරාමූපචාරං ඨපෙත්වාති ආරඤ්ඤකසෙනාසනාරාමඤ්ච තස්ස උපචාරඤ්ච ඨපෙත්වා; උපචාරතො නික්ඛන්තං අන්තරාමග්ගෙ භික්ඛුං දිස්වා වා ගාමං ආගතස්ස වා පටිසංවිදිතං කතම්පි අප්පටිසංවිදිතමෙව හොතීති වෙදිතබ්බං. සචෙ සාසඞ්කං හොති සාසඞ්කන්ති ආචික්ඛිතබ්බන්ති කස්මා ආචික්ඛිතබ්බං? ආරාමෙ චොරෙ වසන්තෙ අම්හාකං නාරොචෙන්තීති වචනපටිමොචනත්ථං. චොරා වත්තබ්බා මනුස්සා ඉධූපචරන්තීති කස්මා වත්තබ්බං? අත්තනො උපට්ඨාකෙහි අම්හෙ ගණ්හාපෙන්තීති වචනපටිමොචනත්ථං.
යාගුයා පටිසංවිදිතෙ තස්සා පරිවාරො ආහරිය්යතීති යාගුයා පටිසංවිදිතං කත්වා “කිං සුද්ධයාගුයා දින්නාය පූවභත්තාදීනිපි එතිස්සා යාගුයා පරිවාරං කත්වා දස්සාමා”ති එවං යං කිඤ්චි ආහරන්ති, සබ්බං පටිසංවිදිතමෙව හොති. භත්තෙන පටිසංවිදිතෙතිආදීසුපි එසෙව නයො. අසුකං නාම කුලං පටිසංවිදිතං කත්වා ඛාදනීයාදීනි ගහෙත්වා ගච්ඡතීති සුත්වා අඤ්ඤානිපි තෙන සද්ධිං අත්තනො දෙය්යධම්මං ආහරන්ති, වට්ටති. යාගුයා පටිසංවිදිතං කත්වා පූවං වා භත්තං වා ආහරන්ති, එතම්පි වට්ටතීති කුරුන්දියං වුත්තං.
ගිලානස්සාති අප්පටිසංවිදිතෙපි ගිලානස්ස අනාපත්ති. පටිසංවිදිතෙ වා ගිලානස්ස වා සෙසකන්ති එකස්සත්ථාය පටිසංවිදිතං කත්වා ආහටං, තස්ස සෙසකං අඤ්ඤස්සාපි භුඤ්ජිතුං වට්ටති. චතුන්නං පඤ්චන්නං වා පටිසංවිදිතං කත්වා බහුං ආහටං හොති, අඤ්ඤෙසම්පි දාතුං ඉච්ඡන්ති, එතම්පි පටිසංවිදිතසෙසකමෙව, සබ්බෙසම්පි වට්ටති. අථ අධිකමෙව හොති, සන්නිධිං මොචෙත්වා ඨපිතං දුතියදිවසෙපි වට්ටති. ගිලානස්ස ආහටාවසෙසෙපි එසෙව නයො. යං පන අප්පටිසංවිදිතමෙව කත්වා ආභතං, තං බහිආරාමං පෙසෙත්වා පටිසංවිදිතං කාරෙත්වා ආහරාපෙතබ්බං, භික්ඛූහි වා ගන්ත්වා අන්තරාමග්ගෙ ගහෙතබ්බං. යම්පි විහාරමජ්ඣෙන ගච්ඡන්තා වා වනචරකාදයො වා වනතො ආහරිත්වා දෙන්ති, පුරිමනයෙනෙව පටිසංවිදිතං කාරෙතබ්බං. තත්ථජාතකන්ති ආරාමෙ ජාතකමෙව; මූලඛාදනීයාදිං අඤ්ඤෙන කප්පියං කත්වා දින්නං පරිභුඤ්ජතො අනාපත්ති. සචෙ පන තං ගාමං හරිත්වා පචිත්වා ආහරන්ති, න වට්ටති. පටිසංවිදිතං කාරෙතබ්බං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.
කථිනසමුට්ඨානං – කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.
චතුත්ථපාටිදෙසනීයං .
සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය පාටිදෙසනීයවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
පාටිදෙසනීයකණ්ඩං නිට්ඨිතං.
සෙඛියකණ්ඩං
පරිමණ්ඩලවග්ගවණ්ණනා
යානි සික්ඛිතසික්ඛෙන, සෙඛියානීති තාදිනා;
භාසිතානි අයං දානි, තෙසම්පි වණ්ණනාක්කමො.
තත්ථ පරිමණ්ඩලන්ති සමන්තතො මණ්ඩලං. නාභිමණ්ඩලං ජාණුමණ්ඩලන්ති උද්ධං නාභිමණ්ඩලං අධො ජාණුමණ්ඩලං පටිච්ඡාදෙන්තෙන ජාණුමණ්ඩලස්ස හෙට්ඨා ජඞ්ඝට්ඨිකතො පට්ඨාය අට්ඨඞ්ගුලමත්තං නිවාසනං ඔතාරෙත්වා නිවාසෙතබ්බං, තතො පරං ඔතාරෙන්තස්ස දුක්කටන්ති වුත්තං. යථා නිසින්නස්ස ජාණුමණ්ඩලතො හෙට්ඨා චතුරඞ්ගුලමත්තං පටිච්ඡන්නං හොතීති මහාපච්චරියං වුත්තං; එවං නිවාසෙන්තස්ස පන නිවාසනං පමාණිකං වට්ටති. තත්රිදං පමාණං – දීඝතො මුට්ඨිපඤ්චකං, තිරියං අඩ්ඪතෙය්යහත්ථං. තාදිසස්ස පන අලාභෙ තිරියං ද්විහත්ථපමාණම්පි වට්ටති ජාණුමණ්ඩලපටිච්ඡාදනත්ථං, නාභිමණ්ඩලං පන චීවරෙනාපි සක්කා පටිච්ඡාදෙතුන්ති. තත්ථ එකපට්ටචීවරං එවං නිවත්ථම්පි නිවත්ථට්ඨානෙ න තිට්ඨති, දුපට්ටං පන තිට්ඨති.