රාජවග්ගස්ස පඨමසික්ඛාපදෙ – ඔරකොති පරිත්තකො. උපරිපාසාදවරගතොති පාසාදවරස්ස උපරිගතො. අය්යානං වාහසාති අය්යානං කාරණා; තෙහි ජානාපිතත්තා ජානාමීති වුත්තං හොති.

පිතරං පත්ථෙතීති අන්තරං පස්සිත්වා ඝාතෙතුං ඉච්ඡති. රාජන්තෙපුරං හත්ථිසම්මද්දන්තිආදීසු හත්ථීහි සම්මද්දො එත්ථාති හත්ථිසම්මද්දං; හත්ථිසම්බාධන්ති අත්ථො. අස්සරථසම්මද්දපදෙපි එසෙව නයො. “සම්මත්ත”න්ති කෙචි පඨන්ති, තං න ගහෙතබ්බං. “රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ හත්ථිසම්මද්ද”න්තිපි පාඨො, තත්ථ හත්ථීනං සම්මද්දං හත්ථිසම්මද්දන්ති අත්ථො, රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ හත්ථිසම්මද්දො අත්ථීති වුත්තං හොති. එස නයො සෙසපදෙසුපි. රජනීයානීති තස්මිං අන්තෙපුරෙ එදිසානි රූපාදීනි.

මුද්ධාවසිත්තස්සාති මුද්ධනි අවසිත්තස්ස. අනික්ඛන්තො රාජා ඉතොති අනික්ඛන්තරාජකං, තස්මිං අනික්ඛන්තරාජකෙ; සයනිඝරෙති අත්ථො. රතනං වුච්චති මහෙසී, නිග්ගතන්ති නික්ඛන්තං, අනිග්ගතං රතනං ඉතොති අනිග්ගතරතනකං, තස්මිං අනිග්ගතරතනකෙ; සයනිඝරෙති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

කථිනසමුට්ඨානං – කායවාචතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියාකිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

දුතියෙ – විස්සරිත්වාති පමුස්සිත්වා. පුණ්ණපත්තං නාම සතතො පඤ්ච කහාපණා. ක්යාහං කරිස්සාමීති කිං අහං කරිස්සාමි. ආභරණං ඔමුඤ්චිත්වාති මහාලතං නාම නවකොටිඅග්ඝනකං අලඞ්කාරං අපනෙත්වා.

අන්තෙවාසීති පරිචාරකො.

අපරික්ඛිත්තස්ස උපචාරොති එත්ථ උපචාරො නාම ආරාමස්ස ද්වෙ ලෙඩ්ඩුපාතා – “ආවසථස්ස පන සුප්පපාතො වා මුසලපාතො වා”ති මහාපච්චරියං වුත්තං. උග්ගණ්හාති ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති එත්ථ ජාතරූපරජතං අත්තනො අත්ථාය උග්ගණ්හන්තස්ස වා උග්ගණ්හාපෙන්තස්ස වා නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං, සඞ්ඝගණපුග්ගලචෙතියනවකම්මානං අත්ථාය දුක්කටං, අවසෙසං මුත්තාදිරතනං අත්තනො වා සඞ්ඝාදීනං වා අත්ථාය උග්ගණ්හන්තස්ස වා උග්ගණ්හාපෙන්තස්ස වා දුක්කටං. කප්පියවත්ථු වා අකප්පියවත්ථු වා හොතු, අන්තමසො මාතු කණ්ණපිළන්ධනතාළපණ්ණම්පි ගිහිසන්තකං භණ්ඩාගාරිකසීසෙන පටිසාමෙන්තස්ස පාචිත්තියමෙව.

සචෙ පන මාතාපිතූනං සන්තකං අවස්සං පටිසාමෙතබ්බං කප්පියභණ්ඩං හොති, අත්තනො අත්ථාය ගහෙත්වා පටිසාමෙතබ්බං. “ඉදං පටිසාමෙත්වා දෙහී”ති වුත්තෙ පන “න වට්ටතී”ති පටික්ඛිපිතබ්බං. සචෙ “පටිසාමෙහී”ති පාතෙත්වා ගච්ඡන්ති, පලිබොධො නාම හොති, පටිසාමෙතුං වට්ටති. විහාරෙ කම්මං කරොන්තා වඩ්ඪකීආදයො වා රාජවල්ලභා වා අත්තනො උපකරණභණ්ඩං වා සයනභණ්ඩං වා “පටිසාමෙත්වා දෙථා”ති වදන්ති, ඡන්දෙනපි භයෙනපි න කාතබ්බමෙව, ගුත්තට්ඨානං පන දස්සෙතුං වට්ටති. බලක්කාරෙන පාතෙත්වා ගතෙසු ච පටිසාමෙතුං වට්ටති.

අජ්ඣාරාමෙ වා අජ්ඣාවසථෙ වාති එත්ථ සචෙ මහාවිහාරසදිසො මහාරාමො හොති, තත්ථ පාකාරපරික්ඛිත්තෙ පරිවෙණෙ යත්ථ භික්ඛූහි වා සාමණෙරෙහි වා ගහිතං භවිස්සතීති සඞ්කා උප්පජ්ජති, තාදිසෙ එව ඨානෙ උග්ගණ්හිත්වා වා උග්ගණ්හාපෙත්වා වා ඨපෙතබ්බං. මහාබොධිද්වාරකොට්ඨකඅම්බඞ්ගණසදිසෙසු පන මහාජනසඤ්චරණට්ඨානෙසු න ගහෙතබ්බං, පලිබොධො න හොති. කුරුන්දියං පන වුත්තං “එකො මග්ගං ගච්ඡන්තො නිමනුස්සට්ඨානෙ කිඤ්චි භණ්ඩං පස්සති, ආකිණ්ණමනුස්සෙපි ජාතෙ මනුස්සා තමෙව භික්ඛුං ආසඞ්කන්ති, තස්මා මග්ගා ඔක්කම්ම නිසීදිතබ්බං. සාමිකෙසු ආගතෙසු තං ආචික්ඛිතබ්බං. සචෙ සාමිකෙ න පස්සති පතිරූපං කරිස්සතී”ති.

රූපෙන වා නිමිත්තෙන වා සඤ්ඤාණං කත්වාති එත්ථ රූපං නාම අන්තොභණ්ඩිකාය භණ්ඩං; තස්මා භණ්ඩිකං මුඤ්චිත්වා ගණෙත්වා එත්තකා කහාපණා වා ජාතරූපරජතං වාති සල්ලක්ඛෙතබ්බං. නිමිත්තන්ති ලඤ්ඡනාදි; තස්මා ලඤ්ඡිතාය භණ්ඩිකාය මත්තිකාලඤ්ඡනන්ති වා ලාඛාලඤ්ඡනන්ති වා නීලපිලොතිකාය භණ්ඩිකා කතාති වා සෙතපිලොතිකාය කතාති වා එවමාදි සබ්බං සල්ලක්ඛෙතබ්බං.

භික්ඛූ පතිරූපාති ලජ්ජිනො කුක්කුච්චකා. ලොලජාතිකානඤ්හි හත්ථෙ ඨපෙතුං න ලභති. යො පන නෙව තම්හා ආවාසා පක්කමති, න සාමිකෙ පස්සති, තෙනාපි අත්තනො චීවරාදිමූලං න කාතබ්බං; ථාවරං පන සෙනාසනං වා චෙතියං වා පොක්ඛරණී වා කාරෙතබ්බා. සචෙ දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන සාමිකො ආගච්ඡති, “උපාසක තව සන්තකෙන ඉදං නාම කතං, අනුමොදාහී”ති වත්තබ්බො. සචෙ අනුමොදති, ඉච්චෙතං කුසලං; නො චෙ අනුමොදති, “මම ධනං දෙථා”ති චොදෙතියෙව, අඤ්ඤං සමාදපෙත්වා දාතබ්බං.