පඤ්චමසික්ඛාපදෙ – භික්ඛූ භුත්තාවී පවාරිතාති බ්රාහ්මණෙන “ගණ්හථ, භන්තෙ, යාව ඉච්ඡථා”ති එවං යාවදත්ථපවාරණාය, සයඤ්ච “අලං, ආවුසො, ථොකං ථොකං දෙහී”ති එවං පටික්ඛෙපපවාරණාය පවාරිතා. පටිවිස්සකෙති සාමන්තඝරවාසිකෙ.

කාකොරවසද්දන්ති කාකානං ඔරවසද්දං; සන්නිපතිත්වා විරවන්තානං සද්දං. අලමෙතං සබ්බන්ති එත්ථ තිකාරං අවත්වාව “අලමෙතං සබ්බං” එත්තකං වත්තුං වට්ටති.

භුත්තාවීති භුත්තවා. තත්ථ ච යස්මා යෙන එකම්පි සිත්ථං සඞ්ඛාදිත්වා වා අසඞ්ඛාදිත්වා වා අජ්ඣොහරිතං හොති, සො “භුත්තාවී”ති සඞ්ඛ්යං ගච්ඡති, තෙනස්ස පදභාජනෙ “භුත්තාවී නාම පඤ්චන්නං භොජනාන”න්තිආදි වුත්තං. පවාරිතොති කතපවාරණො, කතපටික්ඛෙපො. සොපි ච යස්මා න පටික්ඛෙපමත්තෙන, අථ ඛො පඤ්චඞ්ගවසෙන, තෙනස්ස පදභාජනෙ “පවාරිතො නාම අසනං පඤ්ඤායතී”තිආදි වුත්තං. තත්ථ යස්මා “අසනං පඤ්ඤායතී”ති ඉමිනා විප්පකතභොජනො, “පවාරිතො”ති වුත්තො. යො ච විප්පකතභොජනො, තෙන කිඤ්චි භුත්තං, කිඤ්චි අභුත්තං, යඤ්ච භුත්තං; තං සන්ධාය “භුත්තාවී”තිපි සඞ්ඛ්යං ගච්ඡති, තස්මා භුත්තාවීවචනෙන විසුං කඤ්චි අත්ථසිද්ධිං න පස්සාම. “දිරත්තතිරත්තං, ඡප්පඤ්චවාචාහී”තිආදීසු (පාචි· 61-62) පන දිරත්තාදිවචනං විය පවාරිතපදස්ස පරිවාරකභාවෙන බ්යඤ්ජනසිලිට්ඨතාය චෙතං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

අසනං පඤ්ඤායතීතිආදීසු විප්පකතභොජනං දිස්සති, භුඤ්ජමානො චෙසො පුග්ගලො හොතීති අත්ථො. භොජනං පඤ්ඤායතීති පවාරණප්පහොනකභොජනං දිස්සති. ඔදනාදීනං චෙ අඤ්ඤතරං පටික්ඛිපිතබ්බං භොජනං හොතීති අත්ථො. හත්ථපාසෙ ඨිතොති පවාරණප්පහොනකං භොජනං ගණ්හිත්වා දායකො අඩ්ඪතෙය්යහත්ථප්පමාණෙ ඔකාසෙ හොතීති අත්ථො. අභිහරතීති සො චෙ දායකො තස්ස තං භත්තං කායෙන අභිහරතීති අත්ථො. පටික්ඛෙපො පඤ්ඤායතීති පටික්ඛෙපො දිස්සති; තඤ්චෙ අභිහටං සො භික්ඛු කායෙන වා වාචාය වා පටික්ඛිපතීති අත්ථො. එවං පඤ්චන්නං අඞ්ගානං වසෙන පවාරිතො නාම හොතීති. වුත්තම්පි චෙතං –

“පඤ්චහි උපාලි ආකාරෙහි පවාරණා පඤ්ඤායති – අසනං පඤ්ඤායති, භොජනං පඤ්ඤායති, හත්ථපාසෙ ඨිතො, අභිහරති, පටික්ඛෙපො පඤ්ඤායතී”ති (පරි· 428).

තත්රායං විනිච්ඡයො – “අසන”න්තිආදීසු තාව යඤ්ච අස්නාති යඤ්ච භොජනං හත්ථපාසෙ ඨිතෙන අභිහටං පටික්ඛිපති, තං “ඔදනො, කුම්මාසො, සත්තු, මච්ඡො, මංස”න්ති ඉමෙසං අඤ්ඤතරමෙව වෙදිතබ්බං. තත්ථ ඔදනො නාම – සාලි, වීහි, යවො, ගොධුමො, කඞ්ගු, වරකො, කුද්රූසකොති සත්තන්නං ධඤ්ඤානං තණ්ඩුලෙහි නිබ්බත්තො. තත්ථ “සාලී”ති අන්තමසො නීවාරං උපාදාය සබ්බාපි සාලිජාති. “වීහී”ති සබ්බාපි වීහිජාති. “යවගොධුමෙසු” භෙදො නත්ථි. “කඞ්ගූ”ති සෙතරත්තකාළභෙදා සබ්බාපි කඞ්ගුජාති. “වරකො”ති අන්තමසො වරකචොරකං උපාදාය සබ්බා සෙතවණ්ණා වරකජාති. “කුද්රූසකො”ති කාළකො ද්රවො චෙව සාමාකාදිභෙදා ච සබ්බාපි තිණධඤ්ඤජාති.

නීවාරවරකචොරකා චෙත්ථ “ධඤ්ඤානුලොමා”ති වදන්ති. ධඤ්ඤානි වා හොන්තු ධඤ්ඤානුලොමානි වා, එතෙසං වුත්තප්පභෙදානං සත්තන්නං ධඤ්ඤානං තණ්ඩුලෙ ගහෙත්වා “භත්තං පචිස්සාමා”ති වා “යාගුං පචිස්සාමා”ති වා “අම්බිලපායාසාදීසු අඤ්ඤතරං පචිස්සාමා”ති වා යංකිඤ්චි සන්ධාය පචන්තු, සචෙ උණ්හං සීතලං වා භුඤ්ජන්තානං භොජනකාලෙ ගහිතගහිතට්ඨානෙ ඔධි පඤ්ඤායති, ඔදනසඞ්ගහමෙව ගච්ඡති, පවාරණං ජනෙති. සචෙ ඔධි න පඤ්ඤායති, යාගුසඞ්ගහං ගච්ඡති, පවාරණං න ජනෙති.

යොපි පායාසො වා පණ්ණඵලකළීරමිස්සකා අම්බිලයාගු වා උද්ධනතො ඔතාරිතමත්තා අබ්භුණ්හා හොති, ආවජ්ජිත්වා පිවිතුං සක්කා, හත්ථෙන ගහිතොකාසෙපි ඔධිං න දස්සෙති, පවාරණං න ජනෙති. සචෙ පන උසුමාය විගතාය සීතලීභූතා ඝනභාවං ගච්ඡති, ඔධිං දස්සෙති, පුන පවාරණං ජනෙති. පුබ්බෙ තනුභාවො න රක්ඛති. සචෙපි දධිතක්කාදීනි ආරොපෙත්වා බහුපණ්ණඵලකළීරෙ පක්ඛිපිත්වා මුට්ඨිමත්තාපි තණ්ඩුලා පක්ඛිත්තා හොන්ති, භොජනකාලෙ චෙ ඔධි පඤ්ඤායති, පවාරණං ජනෙති. අයාගුකෙ නිමන්තනෙ “යාගුං දස්සාමා”ති භත්තෙ උදකකඤ්ජිකඛීරාදීනි ආකිරිත්වා “යාගුං ගණ්හථා”ති දෙන්ති. කිඤ්චාපි තනුකා හොන්ති, පවාරණං ජනෙතියෙව . සචෙ පන පක්කුථිතෙසු උදකාදීසු පක්ඛිපිත්වා පචිත්වා දෙන්ති, යාගුසඞ්ගහමෙව ගච්ඡති. යාගුසඞ්ගහං ගතෙපි තස්මිං වා අඤ්ඤස්මිං වා යත්ථ මච්ඡමංසං පක්ඛිපන්ති, සචෙ සාසපමත්තම්පි මච්ඡමංසඛණ්ඩං වා න්හාරු වා පඤ්ඤායති, පවාරණං ජනෙති.