අට්ඨමසික්ඛාපදෙ – සංවිධායාති ලොකස්සාදමිත්තසන්ථවවසෙන කීළාපුරෙක්ඛාරා සංවිදහිත්වා. උද්ධංගාමිනින්ති උද්ධං නදියා පටිසොතං ගච්ඡන්තිං. යස්මා පන යො උද්ධං ජවනතො උජ්ජවනිකාය නාවාය කීළති, සො “උද්ධංගාමිනිං අභිරුහතී”ති වුච්චති. තෙනස්ස පදභාජනෙ අත්ථමෙව දස්සෙතුං “උජ්ජවනිකායා”ති වුත්තං. අධොගාමිනින්ති අධො අනුසොතං ගච්ඡන්තිං. යස්මා පන යො අධො ජවනතො ඔජවනිකාය නාවාය කීළති, සො “අධොගාමිනිං අභිරුහතී”ති වුච්චති. තෙනස්සාපි පදභාජනෙ අත්ථමෙව දස්සෙතුං “ඔජවනිකායා”ති වුත්තං. තත්ථ යං තිත්ථසම්පටිපාදනත්ථං උද්ධං වා අධො වා හරන්ති, එත්ථ අනාපත්ති. තිරියං තරණායාති උපයොගත්ථෙ නිස්සක්කවචනං.

ගාමන්තරෙ ගාමන්තරෙති එත්ථ යස්සා නදියා එකං තීරං කුක්කුටසම්පාදගාමෙහි නිරන්තරං, එකං අගාමකං අරඤ්ඤං, තස්සා සගාමකතීරපස්සෙන ගමනකාලෙ ගාමන්තරගණනාය පාචිත්තියානි, අගාමකතීරපස්සෙන ගමනකාලෙ අද්ධයොජනගණනාය. යා පන යොජනවිත්ථතා හොති, තස්සා මජ්ඣෙන ගමනෙපි අද්ධයොජනගණනාය පාචිත්තියානි වෙදිතබ්බානි. අනාපත්ති තිරියං තරණායාති එත්ථ න කෙවලං නදියා, යොපි මහාතිත්ථපට්ටනතො තාමලිත්තිං වා සුවණ්ණභූමිං වා ගච්ඡති, තස්සාපි අනාපත්ති. සබ්බඅට්ඨකථාසු හි නදියංයෙව ආපත්ති විචාරිතා, න සමුද්දෙ.

විසඞ්කෙතෙනාති ඉධාපි කාලවිසඞ්කෙතෙනෙව අනාපත්ති, තිත්ථවිසඞ්කෙතෙන පන නාවාවිසඞ්කෙතෙන වා ගච්ඡන්තස්ස ආපත්තියෙව. සෙසං පඨමසික්ඛාපදසදිසමෙව සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහීති.

නවමසික්ඛාපදෙ – මහානාගෙ තිට්ඨමානෙති භුම්මත්ථෙ උපයොගවචනං, මහානාගෙසු තිට්ඨමානෙසූති අත්ථො. අථ වා මහානාගෙ තිට්ඨමානෙ “අදිස්වා”ති අයමෙත්ථ පාඨසෙසො දට්ඨබ්බො. ඉතරථා හි අත්ථො න යුජ්ජති. අන්තරාකථාති අවසානං අප්පත්වා ආරම්භස්ස ච අවසානස්ස ච වෙමජ්ඣට්ඨානං පත්තකථා. විප්පකතාති කයිරමානා හොති. සච්චං මහානාගා ඛො තයා ගහපතීති අද්ධච්ඡිකෙන ඔලොකයමානා ථෙරෙ පවිසන්තෙ දිස්වා තෙහි සුතභාවං ඤත්වා එවමාහ.

භික්ඛුනිපරිපාචිතන්ති භික්ඛුනියා පරිපාචිතං, ගුණප්පකාසනෙන නිප්ඵාදිතං; ලද්ධබ්බං කතන්ති අත්ථො. පදභාජනෙ පනස්ස භික්ඛුනිඤ්ච තස්සා පරිපාචනාකාරඤ්ච දස්සෙතුං “භික්ඛුනී නාම උභතොසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නා, පරිපාචෙති නාම පුබ්බෙ අදාතුකාමාන”න්තිආදි වුත්තං. පුබ්බෙ ගිහිසමාරම්භාති එත්ථ පුබ්බෙති පඨමං. සමාරම්භොති සමාරද්ධං වුච්චති, පටියාදිතස්සෙතං අධිවචනං. ගිහීනං සමාරම්භො ගිහිසමාරම්භො. භික්ඛුනියා පරිපාචනතො පඨමමෙව යං ගිහීනං පටියාදිතං භත්තං, තතො අඤ්ඤත්ර තං පිණ්ඩපාතං ඨපෙත්වා අඤ්ඤං භුඤ්ජන්තස්ස ආපත්ති, තං පන භුඤ්ජන්තස්ස අනාපත්තීති වුත්තං හොති. පදභාජනෙ පන යස්මා ඤාතකපවාරිතෙහි භික්ඛුස්සත්ථාය අසමාරද්ධොපි පිණ්ඩපාතො අත්ථතො සමාරද්ධොව හොති, යථාසුඛං ආහරාපෙතබ්බතො, තස්මා බ්යඤ්ජනං අනාදියිත්වා අත්ථමෙව දස්සෙතුං “ගිහිසමාරම්භො නාම ඤාතකා වා හොන්ති පවාරිතා වා”ති වුත්තං.

පකතිපටියත්තන්ති පකතියා තස්සෙව භික්ඛුනො අත්ථාය පටියාදිතං හොති “ථෙරස්ස දස්සාමා”ති. මහාපච්චරියං පන “තස්ස අඤ්ඤස්සා”ති අවත්වා “භික්ඛූනං දස්සාමාති පටියත්තං හොතී”ති අවිසෙසෙන වුත්තං.

පඤ්ච භොජනානි ඨපෙත්වා සබ්බත්ථ අනාපත්තීති යාගුඛජ්ජකඵලාඵලෙ සබ්බත්ථ භික්ඛුනිපරිපාචිතෙපි අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. පඨමපාරාජිකසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

දසමසික්ඛාපදෙ – සබ්බො පාළිඅත්ථො ච විනිච්ඡයො ච දුතියඅනියතෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ඉදඤ්හි සික්ඛාපදං දුතියානියතෙන ච උපරි උපනන්ධස්ස චතුත්ථසික්ඛාපදෙන ච සද්ධිං එකපරිච්ඡෙදං, අට්ඨුප්පත්තිවසෙන පන විසුං පඤ්ඤත්තන්ති.