සත්තමසික්ඛාපදෙ – එකෙන පයොගෙන බහුකෙපි ද්වාරෙ අතික්කාමෙතීති යෙ චතුභූමකපඤ්චභූමකා පාසාදා ඡසත්තකොට්ඨකානි වා චතුස්සාලානි, තාදිසෙසු සෙනාසනෙසු හත්ථෙසු වා ගීවාය වා ගහෙත්වා අන්තරා අට්ඨපෙන්තො එකෙන පයොගෙන අතික්කාමෙති, එකමෙව පාචිත්තියං. ඨපෙත්වා ඨපෙත්වා නානාපයොගෙහි අතික්කාමෙන්තස්ස ද්වාරගණනාය පාචිත්තියානි. හත්ථෙන අනාමසිත්වා “නික්ඛමා”ති වත්වා වාචාය නික්කඩ්ඪන්තස්සාපි එසෙව නයො.

අඤ්ඤං ආණාපෙතීති එත්ථ “ඉමං නික්කඩ්ඪා”ති ආණත්තිමත්තෙ දුක්කටං. සචෙ සො සකිං ආණත්තො බහුකෙපි ද්වාරෙ අතික්කාමෙති, එකං පාචිත්තියං. සචෙ පන “එත්තකානි ද්වාරානි නික්කඩ්ඪාහී”ති වා “යාව මහාද්වාරං තාව නික්කඩ්ඪාහී”ති වා එවං නියාමෙත්වා ආණත්තො හොති, ද්වාරගණනාය පාචිත්තියානි.

තස්ස පරික්ඛාරන්ති යංකිඤ්චි තස්ස සන්තකං පත්තචීවරපරිස්සාවනධමකරණමඤ්චපීඨභිසිබිම්බොහනාදිභෙදං, අන්තමසො රජනඡල්ලිම්පි; යො නික්කඩ්ඪති වා නික්කඩ්ඪාපෙති වා; තස්ස වත්ථුගණනාය දුක්කටානි . ගාළ්හං බන්ධිත්වා ඨපිතෙසු පන එකාව ආපත්තීති මහාපච්චරියං වුත්තං.

අඤ්ඤස්ස පුග්ගලිකෙති ඉධාපි විස්සාසිකපුග්ගලිකං අත්තනො පුග්ගලිකසදිසමෙව. යථා ච ඉධ; එවං සබ්බත්ථ. යත්ර පන විසෙසො භවිස්සති, තත්ර වක්ඛාම.

අලජ්ජිං නික්කඩ්ඪති වාතිආදීසු භණ්ඩනකාරකකලහකාරකමෙව සකලසඞ්ඝාරාමතො නික්කඩ්ඪිතුං ලභති, සො හි පක්ඛං ලභිත්වා සඞ්ඝම්පි භින්දෙය්ය. අලජ්ජීආදයො පන අත්තනො වසනට්ඨානතොයෙව නික්කඩ්ඪිතබ්බා, සකලසඞ්ඝාරාමතො නික්කඩ්ඪිතුං න වට්ටති. උම්මත්තකස්සාති සයං උම්මත්තකස්ස අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

අට්ඨමසික්ඛාපදෙ – උපරිවෙහාසකුටියාති උපරි අච්ඡන්නතලාය ද්විභූමිකකුටියා වා තිභූමිකාදිකුටියා වා. මඤ්චං සහසා අභිනිසීදීති මඤ්චං සහසා අභිභවිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා නිසීදි. භුම්මත්ථෙ වා එතං උපයොගවචනං; මඤ්චෙ නිසීදීති අත්ථො. අභීති ඉදං පන පදසොභනත්ථං උපසග්ගමත්තමෙව. නිප්පතිත්වාති නිපතිත්වා නික්ඛමිත්වා වා. තස්ස හි උපරි ආණීපි න දින්නා, තස්මා නික්ඛන්තො. විස්සරමකාසීති විරූපං ආතුරස්සරමකාසි.

වෙහාසකුටි නාම මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස අසීසඝට්ටාති යා පමාණමජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස සබ්බහෙට්ඨිමාහි තුලාහි සීසං න ඝට්ටෙති, එතෙන ඉධ අධිප්පෙතා වෙහාසකුටි දස්සිතා හොති, න වෙහාසකුටිලක්ඛණං. යා හි කාචි උපරි අච්ඡින්නතලා ද්විභූමිකා කුටි තිභූමිකාදිකුටි වා “වෙහාසකුටී”ති වුච්චති. ඉධ පන අසීසඝට්ටා අධිප්පෙතා. අභිනිසීදනාදීසු පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව පයොගවසෙන ආපත්තිභෙදො වෙදිතබ්බො.

අවෙහාසකුටියාති භූමියං කතපණ්ණසාලාදීසු අනාපත්ති. න හි සක්කා තත්ථ පරස්ස පීළා කාතුං. සීසඝට්ටායාති යායං සීසඝට්ටා හොති, තත්ථාපි අනාපත්ති. න හි සක්කා තත්ථ හෙට්ඨාපාසාදෙ අනොණතෙන විචරිතුං, තස්මා අසඤ්චරණට්ඨානත්තා පරපීළා න භවිස්සති . හෙට්ඨා අපරිභොගං හොතීති යස්සා හෙට්ඨා දබ්බසම්භාරාදීනං නික්ඛිත්තත්තා අපරිභොගං හොති, තත්ථාපි අනාපත්ති. පදරසඤ්චිතං හොතීති යස්සා උපරිමතලං දාරුඵලකෙහි වා ඝනසන්ථතං හොති, සුධාදිපරිකම්මකතං වා තත්ථාපි අනාපත්ති. පටාණි දින්නා හොතීති මඤ්චපීඨානං පාදසිඛාසු ආණී දින්නා හොති, යත්ථ නිසීදන්තෙපි න නිප්පතන්ති, තාදිසෙ මඤ්චපීඨෙ නිසීදතොපි අනාපත්ති. තස්මිං ඨිතොති ආහච්චපාදකෙ මඤ්චෙ වා පීඨෙ වා ඨිතො උපරි නාගදන්තකාදීසු ලග්ගිතකං චීවරං වා කිඤ්චි වා ගණ්හාති වා, අඤ්ඤං වා ලග්ගෙති, තස්සාපි අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙව. එළකලොමසමුට්ඨානං – කායතො ච කායචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.