පච්ඡිමවිකප්පනුපගචීවරාදිකථා
පංසුකූලකතොති කතපංසුකූලො. ගරුකො හොතීති ජිණ්ණජිණ්ණට්ඨානෙ අග්ගළාරොපනෙන ගරුකො හොති. සුත්තලූඛං කාතුන්ති සුත්තෙනෙව අග්ගළං කාතුන්ති අත්ථො. විකණ්ණො හොතීති සුත්තං අච්ඡෙත්වා අච්ඡෙත්වා සිබ්බන්තානං එකො සඞ්ඝාටිකොණො දීඝො හොති. විකණ්ණං උද්ධරිතුන්ති දීඝකොණං ඡින්දිතුං. ඔකිරියන්තීති ඡින්නකොණතො ගළන්ති. අනුවාතං පරිභණ්ඩන්ති අනුවාතඤ්චෙව පරිභණ්ඩඤ්ච. පත්තා ලුජ්ජන්තීති මහන්තෙසු පත්තමුඛෙසු දින්නානි සුත්තානි ගළන්ති, තතො පත්තා ලුජ්ජන්ති. අට්ඨපදකං කාතුන්ති අට්ඨපදකච්ඡන්නෙන පත්තමුඛං සිබ්බිතුං.
අන්වාධිකම්පි ආරොපෙතුන්ති ආගන්තුකපත්තම්පි දාතුං. ඉදං පන අප්පහොනකෙ ආරොපෙතබ්බං. සචෙ පහොති, ආගන්තුකපත්තං න වට්ටති, ඡින්දිතබ්බමෙව.
න ච භික්ඛවෙ සද්ධාදෙය්යන්ති එත්ථ සෙසඤාතීනං දෙන්තො විනිපාතෙතියෙව. මාතාපිතරො පන සචෙ රජ්ජෙ ඨිතා පත්ථයන්ති, දාතබ්බං.
ගිලානොති ගිලානතාය ගහෙත්වා ගන්තුං අසමත්ථො. වස්සිකසඞ්කෙතන්ති වස්සිකෙ චත්තාරො මාසෙ. නදීපාරන්ති නදියා පාරෙ භත්තං භුඤ්ජිතබ්බං හොති. අග්ගළගුත්තිවිහාරොති සබ්බෙස්වෙව චෙතෙසු ගිලානවස්සිකසඞ්කෙතනදීපාරගමනඅත්ථතකථිනභාවෙසු අග්ගළගුත්තියෙව පමාණං. ගුත්තෙ එව හි විහාරෙ එතෙසු කාරණෙසු නික්ඛිපිත්වා බහි ගන්තුං වට්ටති, න අගුත්තෙ. ආරඤ්ඤකස්ස පන විහාරො න සුගුත්තො හොති, තෙන භණ්ඩුක්ඛලිකාය පක්ඛිපිත්වා පාසාණසුසිර රුක්ඛසුසිරාදීසු සුප්පටිච්ඡන්නෙසු ඨපෙත්වා ගන්තබ්බං.
සඞ්ඝිකචීවරුප්පාදකථා
තුය්හෙව භික්ඛු තානි චීවරානීති අඤ්ඤත්ථ ගහෙත්වා හටානිපි තුය්හෙව; න තෙසං අඤ්ඤො කොචි ඉස්සරොති. එවඤ්ච පන වත්වා අනාගතෙපි නික්කුක්කුච්චා ගණ්හිස්සන්තීති දස්සෙතුං ඉධ පනාතිආදිමාහ. තස්සෙව තානි චීවරානි යාව කථිනස්ස උබ්භාරාති සචෙ ගණපූරකෙ භික්ඛූ ලභිත්වා කථිනං අත්ථතං හොති, පඤ්චමාසෙ; නො චෙ අත්ථතං හොති, එකං චීවරමාසමෙව. යං “සඞ්ඝස්ස දෙමා”ති වා දෙන්ති, “සඞ්ඝං උද්දිස්ස දෙමා”ති වා දෙන්ති, “වස්සංවුත්ථසඞ්ඝස්ස දෙමා”ති වා දෙන්ති, “වස්සාවාසිකං දෙමා”ති වා දෙන්ති, සචෙපි මතකචීවරං අවිභජිත්වා තං විහාරං පවිසන්ති, තං සබ්බං තස්සෙව භික්ඛුනො හොති. යම්පි සො වස්සාවාසත්ථාය වඩ්ඪිං පයොජෙත්වා ඨපිතඋපනික්ඛෙපතො වා තත්රුප්පාදතො වා වස්සාවාසිකං ගණ්හාති, සබ්බං සුග්ගහිතමෙව හොති. ඉදමෙත්ථ ලක්ඛණං, යෙන තෙනාකාරෙන සඞ්ඝස්ස උප්පන්නං වත්ථං අත්ථතකථිනස්ස පඤ්චමාසෙ, අනත්ථතකථිනස්ස එකං චීවරමාසං පාපුණාතීති. යං පන “ඉදං ඉධ වස්සංවුත්ථසඞ්ඝස්ස දෙමා”ති වා “වස්සාවාසිකං දෙමා”ති වා වත්වා දින්නං, තං අනත්ථතකථිනස්සාපි පඤ්චමාසෙ පාපුණාති. තතො පරං පන උප්පන්නං වස්සාවාසිකං පුච්ඡිතබ්බං – “කිං අතීතවස්සෙ ඉදං වස්සාවාසිකං, උදාහු අනාගතවස්සෙ”ති! කස්මා? පිට්ඨිසමයෙ උප්පන්නත්තා.
උතුකාලන්ති වස්සානතො අඤ්ඤං කාලං. තානි චීවරානි ආදාය සාවත්ථිං ගන්ත්වාති එත්ථ තානි චීවරානි ගතගතට්ඨානෙ සඞ්ඝිකානෙව හොන්ති, භික්ඛූහි දිට්ඨමත්තමෙවෙත්ථ පමාණං. තස්මා සචෙ කෙචි පටිපථං ආගච්ඡන්තා “කුහිං ආවුසො ගච්ඡසී”ති පුච්ඡිත්වා තමත්ථං සුත්වා “කිං ආවුසො මයං සඞ්ඝො න හොමා”ති තත්ථෙව භාජෙත්වා ගණ්හන්ති, සුග්ගහිතානි. සචෙපි එස මග්ගා ඔක්කමිත්වා කඤ්චි විහාරං වා ආසනසාලං වා පිණ්ඩාය චරන්තො එකං ගෙහමෙව වා පවිසති, තත්ර ච නං භික්ඛූ දිස්වා තමත්ථං පුච්ඡිත්වා භාජෙත්වා ගණ්හන්ති, සුග්ගහිතානෙව.
අධිට්ඨාතුන්ති එත්ථ අධිට්ඨහන්තෙන වත්තං ජානිතබ්බං . තෙන හි භික්ඛුනා ඝණ්ටිං පහරිත්වා කාලං ඝොසෙත්වා ථොකං ආගමෙත්වා සචෙ ඝණ්ටිසඤ්ඤාය වා කාලසඤ්ඤාය වා භික්ඛූ ආගච්ඡන්ති, තෙහි සද්ධිං භාජෙතබ්බානි. නො චෙ ආගච්ඡන්ති, “මය්හිමානි චීවරානි පාපුණන්තී”ති අධිට්ඨාතබ්බානි. එවං අධිට්ඨිතෙ සබ්බානි තස්සෙව හොන්ති, ඨිතිකා පන න තිට්ඨති.
සචෙ එකෙකං උද්ධරිත්වා “අයං පඨමභාගො මය්හං පාපුණාති, අයං දුතියභාගො”ති එවං ගණ්හාති, ගහිතානි ච සුග්ගහිතානි හොන්ති, ඨිතිකා ච තිට්ඨති. එවං පාපෙත්වා ගණ්හන්තෙනාපි අධිට්ඨිතමෙව හොති. සචෙ පන ඝණ්ටිං පහරිත්වා වා අප්පහරිත්වා වා කාලම්පි ඝොසෙත්වා වා අඝොසෙත්වා වා “අහමෙවෙත්ථ මය්හමෙව ඉමානි චීවරානී”ති ගණ්හාති, දුග්ගහිතානි හොන්ති. අථ “අඤ්ඤො කොචි ඉධ නත්ථි, මය්හං එතානි පාපුණන්තී”ති ගණ්හාති, සුග්ගහිතානි.
පාතිතෙ කුසෙති එකකොට්ඨාසෙ කුසදණ්ඩකෙ පාතිතමත්තෙ සචෙපි භික්ඛුසහස්සං හොති, ගහිතමෙව නාම චීවරං. නාකාමා භාගො දාතබ්බො. සචෙ පන අත්තනො රුචියා දාතුකාමා හොන්ති, දෙන්තු. අනුභාගෙපි එසෙව නයො.
සචීවරානීති “කාලචීවරම්පි සඞ්ඝස්ස ඉතොව දස්සාම, විසුං සජ්ජියමානෙ අතිචිරං හොතී”ති ඛිප්පංයෙව සචීවරානි භත්තානි අකංසු. ථෙරෙ ආගම්ම උප්පන්නානීති තුම්හෙසු පසාදෙන ඛිප්පං උප්පන්නානි.
සඞ්ඝස්ස දෙමාති චීවරානි දෙන්තීති සකලම්පි චීවරකාලං සණිකං සණිකං දෙන්තියෙව. පුරිමෙසු පන ද්වීසු වත්ථූසු පච්ඡින්නදානත්තා අදංසූති වුත්තං. සම්බහුලා ථෙරාති විනයධරපාමොක්ඛථෙරා. ඉදං පන වත්ථුං සද්ධිං පුරිමෙන ද්වෙභාතිකවත්ථුනා පරිනිබ්බුතෙ භගවති උප්පන්නං, ඉමෙ ච ථෙරා දිට්ඨපුබ්බා තථාගතං, තස්මා පුරිමෙසු වත්ථූසු තථාගතෙන පඤ්ඤත්තනයෙනෙව කථෙසුං.