අධම්මිකකතිකාදිකථා
එවරූපා කතිකාති එත්ථ අඤ්ඤාපි යා ඊදිසී අධම්මිකා කතිකා හොති, සා න කාතබ්බාති අත්ථො. තස්සා ලක්ඛණං මහාවිභඞ්ගෙ වුත්තං.
පටිස්සවෙ ච ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ න කෙවලං “ඉමං තෙමාසං ඉධ වස්සං වසථා”ති එතස්සෙව පටිස්සවෙ ආපත්ති, “ඉමං තෙමාසං භික්ඛං ගණ්හථ, උභොපි මයං ඉධ වස්සං වසිස්සාම, එකතො උද්දිසාපෙස්සාමා”ති එවමාදිනාපි තස්ස තස්ස පටිස්සවෙ දුක්කටං. තඤ්ච ඛො පඨමං සුද්ධචිත්තස්ස පච්ඡා විසංවාදනපච්චයා, පඨමම්පි අසුද්ධචිත්තස්ස පන පටිස්සවෙ පාචිත්තියං, විසංවාදනෙ දුක්කටන්ති පාචිත්තියෙන සද්ධිං දුක්කටං යුජ්ජති.
සො තදහෙව අකරණීයොතිආදීසු සචෙ වස්සං අනුපගන්ත්වා වා පක්කමති, උපගන්ත්වා වා සත්තාහං බහිද්ධා වීතිනාමෙති, පුරිමිකා ච න පඤ්ඤායති, පටිස්සවෙ ච ආපත්ති. වස්සං උපගන්ත්වා පන අරුණං අනුට්ඨාපෙත්වා තදහෙව සත්තාහකරණීයෙන පක්කමන්තස්සාපි අන්තොසත්තාහෙ නිවත්තන්තස්ස අනාපත්ති, කො පන වාදො ද්වීහතීහං වසිත්වා අන්තොසත්තාහෙ නිවත්තන්තස්ස. ද්වීහතීහං වසිත්වාති එත්ථාපි නිරපෙක්ඛෙනෙව උපචාරාතික්කමෙ වස්සච්ඡෙදො වෙදිතබ්බො. සචෙ ඉධ වසිස්සාමීති ආලයො අත්ථි, අසතියා පන වස්සං න උපෙති, ගහිතසෙනාසනං සුග්ගහිතං, ඡින්නවස්සො න හොති, පවාරෙතුං ලභතියෙව.
සත්තාහං අනාගතාය පවාරණායාති එත්ථ නවමිතො පට්ඨාය ගන්තුං වට්ටති, ආගච්ඡතු වා මා වා, අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති.
වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
පවාරණාක්ඛන්ධකං
අඵාසුකවිහාරකථා
පවාරණාක්ඛන්ධකෙ – නෙව ආලපෙය්යාම න සල්ලපෙය්යාමාති එත්ථ ආලාපො නාම පඨමවචනං; සල්ලාපො පච්ඡිමවචනං. හත්ථවිලඞ්ඝකෙනාති හත්ථුක්ඛෙපකෙන. පසුසංවාසන්ති පසූනං විය සංවාසං. පසවොපි හි අත්තනො උප්පන්නං සුඛදුක්ඛං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස න ආරොචෙන්ති, පටිසන්ථාරං න කරොන්ති, තථා එතෙපි න අකංසු; තස්මා නෙසං සංවාසො “පසුසංවාසො”ති වුච්චති. එස නයො සබ්බත්ථ. න භික්ඛවෙ මූගබ්බතං තිත්ථියසමාදානන්ති “ඉමං තෙමාසං න කථෙතබ්බ”න්ති එවරූපං වතසමාදානං න කාතබ්බං; අධම්මකතිකා හෙසා. අඤ්ඤමඤ්ඤානුලොමතාති අඤ්ඤමඤ්ඤං වත්තුං අනුලොමභාවො. “වදන්තු මං ආයස්මන්තො”ති හි වදන්තං සක්කා හොති කිඤ්චි වත්තුං; න ඉතරං. ආපත්තිවුට්ඨානතා විනයපුරෙක්ඛාරතාති ආපත්තීහි වුට්ඨානභාවො විනයං පුරතො කත්වා චරණභාවො. “වදන්තු මං ආයස්මන්තො”ති හි එවං වදන්තො ආපත්තීහි වුට්ඨහිස්සති, විනයඤ්ච පුරක්ඛත්වා විහරිස්සතීති වුච්චති.
සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො අජ්ජ පවාරණා, යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො පවාරෙය්යාති අයං සබ්බසඞ්ගාහිකා නාම ඤත්ති; එවඤ්හි වුත්තෙ තෙවාචිකං ද්වෙවාචිකං එකවාචිකඤ්ච පවාරෙතුං වට්ටති. සමානවස්සිකං න වට්ටති. “තෙවාචිකං පවාරෙය්යා”ති වුත්තෙ පන තෙවාචිකමෙව වට්ටති, අඤ්ඤං න වට්ටති. “ද්වෙවාචිකං පවාරෙය්යා”ති වුත්තෙ ද්වෙවාචිකඤ්ච තෙවාචිකඤ්ච වට්ටති, එකවාචිකඤ්ච සමානවස්සිකඤ්ච න වට්ටති. “එකවාචිකං පවාරෙය්යා”ති වුත්තෙ පන එකවාචික-ද්වෙවාචික-තෙවාචිකානි වට්ටන්ති, සමානවස්සිකමෙව න වට්ටති. “සමානවස්සික”න්ති වුත්තෙ සබ්බං වට්ටති.