ඉණායිකවත්ථුකථා
න භික්ඛවෙ ඉණායිකොති එත්ථ ඉණායිකො නාම යස්ස පිතිපිතාමහෙහි වා ඉණං ගහිතං හොති, සයං වා ඉණං ගහිතං හොති, යං වා ආථපෙත්වා මාතාපිතූහි කිඤ්චි ගහිතං හොති, සො තං ඉණං පරෙසං ධාරෙතීති ඉණායිකො. යං පන අඤ්ඤෙ ඤාතකා ආථපෙත්වා කිඤ්චි ගණ්හන්ති, සො න ඉණායිකො. න හි තෙ තං ආථපෙතුං ඉස්සරා, තස්මා තං පබ්බාජෙතුං වට්ටති, ඉතරං න වට්ටති. සචෙ පනස්ස ඤාතිසාලොහිතා “මයං දස්සාම, පබ්බාජෙථ න”න්ති ඉණං අත්තනො භාරං කරොන්ති, අඤ්ඤො වා කොචි තස්ස ආචාරසම්පත්තිං දිස්වා “පබ්බාජෙථ නං, අහං ඉණං දස්සාමී”ති වදති, පබ්බාජෙතුං වට්ටති. තෙසු අසති භික්ඛුනා තථාරූපස්ස උපට්ඨාකස්සාපි ආරොචෙතබ්බං “සහෙතුකො සත්තො ඉණපලිබොධෙන න පබ්බජතී”ති. සචෙ සො පටිපජ්ජති, පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙපි අත්තනො කප්පියභණ්ඩං අත්ථි, “එතං දස්සාමී”ති පබ්බාජෙතබ්බො. සචෙ පන නෙව ඤාතකාදයො පටිපජ්ජන්ති, න අත්තනො ධනං අත්ථි, “පබ්බාජෙත්වා භික්ඛාය චරිත්වා මොචෙස්සාමී”ති පබ්බාජෙතුං න වට්ටති. සචෙ පබ්බාජෙති දුක්කටං. පලාතොපි ආනෙත්වා දාතබ්බො. නො චෙ දෙති, සබ්බං ඉණං ගීවා හොති. අජානිත්වා පබ්බාජයතො අනාපත්ති. පස්සන්තෙන පන ආනෙත්වා ඉණසාමිකානං දස්සෙතබ්බො. අපස්සන්තස්ස ගීවා න හොති.
සචෙ ඉණායිකො අඤ්ඤං දෙසං ගන්ත්වා පුච්ඡියමානොපි “නාහං කස්සචි කිඤ්චි ධාරෙමී”ති වත්වා පබ්බජති, ඉණසාමිකො ච තං පරියෙසන්තො තත්ථ ගච්ඡති, දහරො තං දිස්වා පලායති, සො ච ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා “අයං භන්තෙ කෙන පබ්බාජිතො, මම එත්තකං නාම ධනං ගහෙත්වා පලාතො”ති වදති, ථෙරෙන වත්තබ්බං “මයා උපාසක ‘අණණො අහ’න්ති වදන්තො පබ්බාජිතො, කිං දානි කරොමි, පස්ස මෙ පත්තචීවරමත්ත”න්ති අයං තත්ථ සාමීචි. පලාතෙ පන ගීවා න හොති.
සචෙ පන නං ථෙරස්ස සම්මුඛාව දිස්වා “අයං මම ඉණායිකො”ති වදති, “තව ඉණායිකං ත්වමෙව ජානාහී”ති වත්තබ්බො. එවම්පි ගීවා න හොති. සචෙපි සො “පබ්බජිතො අයං ඉදානි කුහිං ගමිස්සතී”ති වදති, ථෙරෙන “ත්වංයෙව ජානාහී”ති වත්තබ්බො. එවම්පිස්ස පලාතෙ ගීවා න හොති. සචෙ පන ථෙරො “කුහිං දානි අයං ගමිස්සති, ඉධෙව අච්ඡතූ”ති වදති, සො චෙ පලායති, ගීවා හොති. සචෙ සො සහෙතුකසත්තො හොති වත්තසම්පන්නො, ථෙරෙන “ඊදිසො අය”න්ති වත්තබ්බං. ඉණසාමිකො චෙ “සාධූ”ති විස්සජ්ජෙති, ඉච්චෙතං කුසලං. සචෙ පන “උපඩ්ඪුපඩ්ඪං දෙථා”ති වදති, දාතබ්බං. අපරෙන සමයෙන අතිආරාධකො හොති, “සබ්බං දෙථා”ති වුත්තෙපි දාතබ්බමෙව. සචෙ පන උද්දෙසපරිපුච්ඡාදීසු කුසලො හොති බහූපකාරො භික්ඛූනං, භික්ඛාචාරවත්තෙන පරියෙසිත්වාපි ඉණං දාතබ්බමෙවාති.
ඉණායිකවත්ථුකථා නිට්ඨිතා.
දාසවත්ථුකථා
න භික්ඛවෙ දාසොති එත්ථ චත්තාරො දාසා – අන්තොජාතො, ධනක්කීතො, කරමරානීතො, සාමං දාසබ්යං උපගතොති. තත්ථ අන්තොජාතො නාම ජාතිදාසො ඝරදාසියා පුත්තො. ධනක්කීතො නාම මාතාපිතූනං සන්තිකා පුත්තො වා සාමිකානං සන්තිකා දාසො වා ධනං දත්වා දාසචාරිත්තං ආරොපෙත්වා කීතො. එතෙ ද්වෙපි න පබ්බාජෙතබ්බා. පබ්බාජෙන්තෙන තත්ථ තත්ථ චාරිත්තවසෙන අදාසං කත්වා පබ්බාජෙතබ්බා.
කරමරානීතො නාම තිරොරට්ඨං විලොපං වා කත්වා උපලාපෙත්වා වා තිරොරට්ඨතො භුජිස්සමානුසකානි ආහරන්ති, අන්තොරට්ඨෙයෙව වා කතාපරාධං කිඤ්චි ගාමං රාජා “විලුම්පථා”ති ආණාපෙති, තතො මානුසකානිපි ආහරන්ති. තත්ථ සබ්බෙ පුරිසා දාසා, ඉත්ථියො දාසියො. එවරූපො කරමරානීතො දාසො යෙහි ආනීතො, තෙසං සන්තිකෙ වසන්තො වා බන්ධනාගාරෙ බද්ධො වා පුරිසෙහි රක්ඛියමානො වා න පබ්බාජෙතබ්බො. පලායිත්වා පන ගතො, ගතට්ඨානෙ පබ්බාජෙතබ්බො. රඤ්ඤා තුට්ඨෙන “කරමරානීතකෙ මුඤ්චථා”ති වත්වා වා සබ්බසාධාරණෙන වා නයෙන බන්ධනා මොක්ඛෙ කතෙ පබ්බාජෙතබ්බොව.