සඞ්ඝභෙදකකථා
අථ ඛො දෙවදත්තො සඞ්ඝං භින්දිත්වාති සො කිර එවං සලාකං ගාහෙත්වා තත්ථෙව ආවෙණිකං උපොසථං කත්වා ගතො, තෙනෙතං වුත්තං.
පිට්ඨි මෙ ආගිලායතීති චිරනිසජ්ජාය වෙදනාභිභූතා බාධති. තමහං ආයමිස්සාමීති තං අහං පසාරෙස්සාමි. ආදෙසනාපාටිහාරියානුසාසනී නාම “එවම්පි තෙ මනො, තථාපි තෙ මනො”ති එවං පරස්ස චිත්තං ජානිත්වා තදනුරූපා ධම්මදෙසනා.
මමානුකුබ්බන්ති මමානුකිරියං කුරුමානො. කපණොති දුක්ඛිතො. මහාවරාහස්සාති මහානාගස්ස. මහිං විකුබ්බතොති පථවිං පදාලෙන්තස්ස. භිසං ඝසමානස්සාති භිසං ඛාදන්තස්ස. නදීසු ජග්ගතොති එත්ථ සො කිර හත්ථිනාගො සායන්හසමයං තං නදිනාමකං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා කිලන්තො සබ්බරත්තිං වීතිනාමෙසි, ජාලිකං කරොති, තෙන වුත්තං “නදීසු ජග්ගතො”ති.
සුතාති සොතා. අසන්දිද්ධො ච අක්ඛාතීති නිස්සන්දෙහො හුත්වා අක්ඛාති අනුසන්ධිවසෙන යොජෙත්වා යොජෙත්වා.
අපායෙ නිබ්බත්තිස්සතීති ආපායිකො. එවං නෙරයිකො. කප්පං ඨස්සතීති කප්පට්ඨො. ඉදානි බුද්ධසහස්සෙනාපි තිකිච්ඡිතුං න සක්කාති අතෙකිච්ඡො.
මා ජාතු කොචි ලොකස්මින්ති මා කදාචිපි කොචි සත්තො ලොකස්මිං. උදපජ්ජථාති උපපජ්ජථ . ජලංව යසසා අට්ඨාති යසසා ජලන්තො විය ඨිතො. දෙවදත්තොති මෙ සුතන්ති “ඊදිසො දෙවදත්තො”ති භගවතා සුතම්පි අත්ථි, තදෙව ගහෙත්වා ඉදං වුත්තං. සො පමාදමනුචිණ්ණොති එත්ථ පමාදං අනුචිනාතීති අනුචිණ්ණො, පමාදො අප්පහීනොති අත්ථො. ආසජ්ජ නන්ති පාපකෙන චිත්තෙන පත්වා, විසොසෙත්වාති වා අත්ථො. අවීචිනිරයං පත්තොති ඉදං පන ආසීසායං අතීතවචනං. භෙස්මාති භයානකො.
සඞ්ඝභෙදකකථා නිට්ඨිතා.
උපාලිපඤ්හාකථා
එකතො උපාලි එකොති ධම්මවාදිපක්ඛෙ එකො. එකතො ද්වෙති අධම්මවාදිපක්ඛෙ ද්වෙ. චතුත්ථො අනුස්සාවෙතීති සඞ්ඝං භින්දිස්සාමීති අධම්මවාදිචතුත්ථො හුත්වා අනුස්සාවෙති; අනුනයන්තො සාවෙති “න තුම්හාකංයෙව නරකභයං අත්ථි, අම්හාකම්පි අත්ථි, න අම්හාකං අවීචිමග්ගො පිහිතො, න මයං අකුසලා න භායාම. යදි හි අයං අධම්මො අවිනයො අසත්ථුසාසනං වා භවෙය්ය, න මයං ගණ්හෙය්යාමා”තිආදිනා නයෙන “අධම්මං ධම්මො”ති එවං අට්ඨාරස භෙදකරවත්ථූනි බොධෙතීති අත්ථො. සලාකං ගාහෙතීති එවං අනුස්සාවෙත්වා පන “ඉදං ගණ්හථ, ඉදං රොචෙථා”ති වදන්තො සලාකං ගාහෙති.
එකතො උපාලි ද්වෙ හොන්තීතිආදීසුපි එසෙව නයො. එවං ඛො උපාලි සඞ්ඝරාජි චෙව හොති සඞ්ඝභෙදො චාති එවං හොති; න පන එත්තාවතා සඞ්ඝො භින්නො හොති.
භික්ඛු ඛො උපාලි පකතත්තො සමානසංවාසකො සමානසීමායං ඨිතො සඞ්ඝං භින්දතීති එත්ථ සියා එවං “දෙවදත්තො කථං පකතත්තො”ති. කථං තාව න පකතත්තො, රඤ්ඤො ඝාතාපිතත්තා රුහිරුප්පාදස්ස ච කතත්තාති? තත්ථ වදාම – ආණත්තියා තාව විරද්ධත්තා රඤ්ඤො ඝාතාපනං නත්ථි. “තෙන හි ත්වං, කුමාර, පිතරං හන්ත්වා රාජා හොහි, අහං භගවන්තං හන්ත්වා බුද්ධො භවිස්සාමී”ති එවඤ්හි තස්ස ආණත්ති. කුමාරො පන රාජා හුත්වා පච්ඡා පිතරං මාරෙසි; එවං තාව ආණත්තියා විරද්ධත්තා රඤ්ඤො ඝාතාපනං නත්ථි. රුහිරුප්පාදෙ පන කතමත්තෙයෙව රුහිරුප්පාදපච්චයා භගවතා අභබ්බතා න වුත්තා, න ච සක්කා භගවතො වචනං විනායෙව තස්ස අභබ්බතා ආරොපෙතුං.
“රුහිරුප්පාදකො, භික්ඛවෙ, අනුපසම්පන්නො න උපසම්පාදෙතබ්බො, උපසම්පන්නො නාසෙතබ්බො”ති –