ඡසක්යපබ්බජ්ජාකථා
සඞ්ඝභෙදකක්ඛන්ධකෙ අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතාති පාකටා පාකටා. සක්යකුමාරා නාම කාළුදායිප්පභුතයො දස දූතා සද්ධිං පරිවාරෙහි අඤ්ඤෙ ච බහූ ජනා. අම්හාකන්ති අම්හෙසු; අම්හාකං කුලතොති වා වුත්තං හොති. ඝරාවාසත්ථං අනුසාසිස්සාමීති ඝරාවාසෙ යං කත්තබ්බං, තං ජානාපෙස්සාමි. උදකං නින්නෙතබ්බන්ති යථා උදකං සබ්බට්ඨානෙ සමං හොති, එවං කාතබ්බං. නිද්ධාපෙතබ්බන්ති තිණානි උද්ධරිතබ්බානි. භුසිකා උද්ධරාපෙතබ්බාති සුඛුමපලාලමිස්සධඤ්ඤා පලාලිකා පලාපෙතබ්බා. ඔපුනාපෙතබ්බන්ති සුඛුමපලාලං අපනෙතබ්බං. ත්වඤ්ඤෙව ඝරාවාසත්ථෙන උපජානාහීති ත්වඤ්ඤෙව ඝරාවාසත්ථං ජානාහි. අහං තයා යථාසුඛං පබ්බජාහීති එත්ථ අහං තයා සද්ධිං පබ්බජිස්සාමීති සහායසිනෙහෙන සහසා වත්තුකාමො හුත්වා පුන රජ්ජසිරිලොභෙන පරිකඩ්ඪියමානහදයො “අහං තයා”ති එත්තකමෙව වත්වා සෙසං වත්තුං නාසක්ඛීති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො .
නිප්පාතිතාති නික්ඛමිතා. මානස්සිනොති මානස්සයිනො; මානනිස්සිතාති වුත්තං හොති.
යස්සන්තරතො න සන්ති කොපාති තතියමග්ගෙන සමූහතත්තා යස්ස චිත්තෙ කොපා න සන්ති. යස්මා පන භවොති සම්පත්ති, විභවොති විපත්ති; තථා භවොති වුඩ්ඪි, විභවොති හානි; භවොති සස්සතං, විභවොති උච්ඡෙදො; භවොති පුඤ්ඤං, විභවොති පාපං; විභවොති ච අභවොති ච අත්ථතො එකමෙව, තස්මා ඉතිභවාභවතඤ්ච වීතිවත්තොති එත්ථ යා එසා සම්පත්තිවිපත්තිවුඩ්ඪිහානිසස්සතුච්ඡෙදපුඤ්ඤපාපවසෙන ඉති අනෙකප්පකාරා භවාභවතා වුච්චති; චතූහිපි මග්ගෙහි යථාසම්භවං තෙන තෙන නයෙන තං ඉතිභවාභවතඤ්ච වීතිවත්තොති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. නානුභවන්තීති න සම්පාපුණන්ති; තස්ස දස්සනං දෙවානම්පි දුල්ලභන්ති අධිප්පායො.
අහිමෙඛලිකාති අහිං කටියං බන්ධිත්වා. උච්ඡඞ්ගෙති අඞ්කෙ.
සම්මන්නතීති සම්මානෙති. යං තුමො කරිස්සතීති යං සො කරිස්සති.
ඡසක්යපබ්බජ්ජාකථා නිට්ඨිතා.
පකාසනීයකම්මාදිකථා
ඛෙළාසකස්සාති එත්ථ මිච්ඡාජීවෙන උප්පන්නපච්චයා අරියෙහි වන්තබ්බා ඛෙළසදිසා, තථාරූපෙ පච්චයෙ අයං අජ්ඣොහරතීති කත්වා ඛෙළාසකොති භගවතා වුත්තො.
පත්ථද්ධෙන කායෙනාති පොත්ථකරූපසදිසෙන නිච්චලෙන කායෙන.
මයං ඛො භණෙ රාජඤාතකා නාමාති රාජා අම්හෙ ජානාතීති රාජඤාතකස්ස භාවෙන අත්තානං උක්කංසන්තො ආහ. පහට්ඨකණ්ණවාලොති බන්ධනෙ නිච්චලෙ කත්වා.
දුක්ඛඤ්හි කුඤ්ජර නාගමාසදොති භො කුඤ්ජර බුද්ධනාගං ආසාදනං වධකචිත්තෙන උපගමනං නාම දුක්ඛං. නාගහතස්සාති බුද්ධනාගං ඝාතකස්ස.
පටිකුටියොව ඔසක්කීති තථාගතාභිමුඛොයෙව පිට්ඨිමෙහි පාදෙහි අවසක්කි. අලක්ඛිකොති එත්ථ න ලක්ඛෙතීති අලක්ඛිකො; න ජානාතීති අත්ථො , අහං පාපකම්මං කරොමීති න ජානාති. න ලක්ඛිතබ්බොති වා අලක්ඛිකො; න පස්සිතබ්බොති අත්ථො.
තිකභොජනන්ති එත්ථ තීහි ජනෙහි භුඤ්ජිතබ්බභොජනං. තං පඤ්ඤාපෙස්සාමීති තං අනුජානිස්සාමි . ගණභොජනෙ පන යථාධම්මො කාරෙතබ්බොති. පඤ්චවත්ථුයාචනකථා සඞ්ඝාදිසෙසවණ්ණනායං වුත්තා. කප්පන්ති ආයුකප්පං. බ්රහ්මං පුඤ්ඤන්ති සෙට්ඨං පුඤ්ඤං. කප්පං සග්ගම්හීති ආයුකප්පමෙව.
පකාසනීයකම්මාදිකථා නිට්ඨිතා.
සඞ්ඝභෙදකකථා
අථ ඛො දෙවදත්තො සඞ්ඝං භින්දිත්වාති සො කිර එවං සලාකං ගාහෙත්වා තත්ථෙව ආවෙණිකං උපොසථං කත්වා ගතො, තෙනෙතං වුත්තං.
පිට්ඨි මෙ ආගිලායතීති චිරනිසජ්ජාය වෙදනාභිභූතා බාධති. තමහං ආයමිස්සාමීති තං අහං පසාරෙස්සාමි. ආදෙසනාපාටිහාරියානුසාසනී නාම “එවම්පි තෙ මනො, තථාපි තෙ මනො”ති එවං පරස්ස චිත්තං ජානිත්වා තදනුරූපා ධම්මදෙසනා.
මමානුකුබ්බන්ති මමානුකිරියං කුරුමානො. කපණොති දුක්ඛිතො. මහාවරාහස්සාති මහානාගස්ස. මහිං විකුබ්බතොති පථවිං පදාලෙන්තස්ස. භිසං ඝසමානස්සාති භිසං ඛාදන්තස්ස. නදීසු ජග්ගතොති එත්ථ සො කිර හත්ථිනාගො සායන්හසමයං තං නදිනාමකං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා කිලන්තො සබ්බරත්තිං වීතිනාමෙසි, ජාලිකං කරොති, තෙන වුත්තං “නදීසු ජග්ගතො”ති.
සුතාති සොතා. අසන්දිද්ධො ච අක්ඛාතීති නිස්සන්දෙහො හුත්වා අක්ඛාති අනුසන්ධිවසෙන යොජෙත්වා යොජෙත්වා.
අපායෙ නිබ්බත්තිස්සතීති ආපායිකො. එවං නෙරයිකො. කප්පං ඨස්සතීති කප්පට්ඨො. ඉදානි බුද්ධසහස්සෙනාපි තිකිච්ඡිතුං න සක්කාති අතෙකිච්ඡො.