පඤ්චසතිකක්ඛන්ධකෙ – චත්තාරි පාරාජිකානි ඨපෙත්වා අවසෙසානි ඛුද්දානුඛුද්දකානීති එවමාදි එකසික්ඛාපදම්පි අපරිච්චජිත්වා සබ්බෙසං සඞ්ගහෙතබ්බභාවදස්සනත්ථං පරියායෙන වුත්තං. ඉදං වො සමණානන්ති ඉදං සමණානං. පදපූරණමත්තෙ වොකාරො.

ඉදම්පි තෙ ආවුසො ආනන්ද දුක්කටන්ති “ඉදං තයා දුට්ඨු කත”න්ති කෙවලං ගරහන්තෙහි ථෙරෙහි වුත්තං , න ආපත්තිං සන්ධාය වුත්තං. න හි තෙ ආපත්තානාපත්තිං න ජානන්ති. ඉදානෙව චෙතං අනුස්සාවිතං – “සඞ්ඝො අපඤ්ඤත්තං න පඤ්ඤපෙති, පඤ්ඤත්තං න සමුච්ඡින්දතී”ති. දෙසෙහි තං දුක්කටන්ති ඉදම්පි ච “ආම, භන්තෙ, දුට්ඨු මයා කත”න්ති එවං පටිජානාහි, තං දුක්කටන්ති ඉදං සන්ධාය වුත්තං, න ආපත්තිදෙසනං. ථෙරො පන යස්මා අසතියා න පුච්ඡි න අනාදරෙන, තස්මා තත්ථ දුට්ඨුකතභාවම්පි අසල්ලක්ඛෙන්තො “නාහං තං දුක්කටං පස්සාමී”ති වත්වා ථෙරෙසු ගාරවං දස්සෙන්තො “අපිචායස්මන්තානං සන්ධාය දෙසෙමි තං දුක්කට”න්ති ආහ. යථා තුම්හෙ වදථ, තථා පටිජානාමීති වුත්තං හොති. එසෙව නයො අවසෙසෙසු චතූසු ඨානෙසු. සෙසමෙත්ථ යං වත්තබ්බං සියා, තං නිදානවණ්ණනායමෙව වුත්තං.

සත්තසතිකක්ඛන්ධකෙ – භික්ඛග්ගෙනාති භික්ඛුඅග්ගෙන, භික්ඛූ ගණෙත්වා තත්තකෙ පටිවීසෙ ඨපෙසුන්ති අත්ථො. මහියාති හිමපාතසමයෙ හිමවලාහකා.

අවිජ්ජානිවුටාති අවිජ්ජාපටිච්ඡන්නා . පොසාති පුරිසා. පියරූපං අභිනන්දන්ති පත්ථෙන්තීති පියරූපාභිනන්දිනො. අවිද්දසූති අවිජානන්තා. රාගරජෙහි සරජා. මගසදිසාති මගා. සහ නෙත්තියාති සනෙත්තිකා. වඩ්ඪෙන්ති කටසින්ති පුනප්පුනං කළෙවරං නික්ඛිපමානා භූමිං වඩ්ඪෙන්ති. එවං වඩ්ඪෙන්තාව ඝොරං ආදියන්ති පුනබ්භවං.

පාපකං නො ආවුසො කතන්ති ආවුසො අම්හෙහි පාපකං කතන්ති අත්ථො.

කතමෙන ත්වං භූමි විහාරෙනාති එත්ථ භූමීති පියවචනමෙතං. පියං වත්තුකාමො කිර ආයස්මා සබ්බකාමී නවකෙ භික්ඛූ එවං ආමන්තෙති. කුල්ලකවිහාරෙනාති උත්තානවිහාරෙන.

සාවත්ථියා සුත්තවිභඞ්ගෙති කථං සුත්තවිභඞ්ගෙ පටික්ඛිත්තං හොති? තත්ර හි “සන්නිධි නාම අජ්ජ පටිග්ගහිතං අපරජ්ජූ”ති වත්වා පුන “සන්නිධිකාරකෙ අසන්නිධිකාරකසඤ්ඤී ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ඛාදති වා භුඤ්ජති වා ආපත්ති පාචිත්තියස්සා”ති ආපත්තිං වදන්තෙන පටික්ඛිත්තං හොති. තත්රෙකෙ මඤ්ඤන්ති “යො පන භික්ඛු සන්නිධිකාරකං ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා”ති හි වුත්තං, ඉදඤ්ච ලොණං නාම යාවජීවිකත්තා සන්නිධිභාවං නාපජ්ජති. යම්පි අලොණකං ආමිසං පටිග්ගහෙත්වා තෙන සද්ධිං පරිභුඤ්ජති, තං තදහුපටිග්ගහිතමෙව, තස්මා “‘යාවකාලිකෙන, භික්ඛවෙ, යාවජීවිකං තදහුපටිග්ගහිතං කාලෙ කප්පති, විකාලෙ න කප්පතී’ති වචනතො දුක්කටෙනෙත්ථ භවිතබ්බ”න්ති. තෙ වත්තබ්බා – “තුම්හාකං මතෙන දුක්කටෙනපි න භවිතබ්බං, න හි එත්ථ යාවජීවිකං තදහුපටිග්ගහිතං, යාවකාලිකමෙව තදහුපටිග්ගහිතං , න ච තං විකාලෙ පරිභුත්තං. යදි වා “විකාලෙ න කප්පතී”ති වචනෙන තුම්හෙ දුක්කටං මඤ්ඤෙථ, යාවජීවිකමිස්සං යාවකාලිකං විකාලෙ භුඤ්ජන්තස්ස විකාලභොජනපාචිත්තියං න භවෙය්ය. තස්මා න බ්යඤ්ජනමත්තං ගහෙතබ්බං, අත්ථො උපපරික්ඛිතබ්බො.

අයඤ්හෙත්ථ අත්ථො – යාවකාලිකෙන යාවජීවිකං තදහුපටිග්ගහිතං යදි සම්භින්නරසං හොති, යාවකාලිකගතිකමෙව හොති. තස්මා “යො පන භික්ඛු විකාලෙ ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා”ති ඉමිනා සික්ඛාපදෙන කාලෙ කප්පති, විකාලෙ න කප්පති. න ඉධ “න කප්පතී”ති වචනමත්තෙනෙත්ථ දුක්කටං හොති. යථෙව යාවජීවිකං තදහුපටිග්ගහිතං යාවකාලිකෙන සම්භින්නරසං විකාලෙ න කප්පති, විකාලභොජනපාචිත්තියාවහං හොති. එවං අජ්ජ පටිග්ගහිතම්පි අපරජ්ජු යාවකාලිකෙන සම්භින්නරසං න කප්පති, සන්නිධිභොජනපාචිත්තියාවහං හොති. තං “සන්නිධිකතං ඉද”න්ති අජානන්තොපි න මුච්චති. වුත්තඤ්හෙතං – “සන්නිධිකාරකෙ අසන්නිධිකාරකසඤ්ඤී ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ඛාදති වා භුඤ්ජති වා ආපත්ති පාචිත්තියස්සා”ති. තස්මා “කත්ථ පටික්ඛිත්ත”න්ති ඉමිස්සා පුච්ඡාය “පරිසුද්ධමිදං බ්යාකරණං සාවත්ථියා සුත්තවිභඞ්ගෙ”ති.