නවමෙ නිබ්බානපටිසංයුත්තායාති නිබ්බානං අපදිසිත්වා පවත්තාය. හටහටකෙසොති පුරිමකෙසෙ පච්ඡතො, පච්ඡිමකෙසෙ පුරතො වාමපස්සකෙසෙ දක්ඛිණතො, දක්ඛිණපස්සකෙසෙ වාමතො ඵරිත්වා ඵරිත්වා විප්පකිණ්ණකෙසො. මම චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනන්ති චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සම්පයුත්තො චක්ඛුසම්ඵස්සොපි විඤ්ඤාණායතනම්පි මමෙවාති. එත්ථ ච චක්ඛුසම්ඵස්සෙන විඤ්ඤාණසම්පයුත්තකා ධම්මා ගහිතා, විඤ්ඤාණායතනෙන සබ්බානිපි චක්ඛුද්වාරෙ උප්පන්නානි ආවජ්ජනාදිවිඤ්ඤාණානි. සොතද්වාරාදීසුපි එසෙව නයො. මනොද්වාරෙ පන මනොති සාවජ්ජනකං භවඞ්ගචිත්තං. ධම්මාති ආරම්මණධම්මා. මනොසම්ඵස්සොති සාවජ්ජනෙන භවඞ්ගෙන සම්පයුත්තඵස්සො. විඤ්ඤාණායතනන්ති ජවනචිත්තං තදාරම්මණම්පි වට්ටති.

තවෙව පාපිම, චක්ඛූති යං ලොකෙ තිමිරකාචාදීහි උපද්දුතං අනෙකරොගායතනං උපක්කවිපක්කං අන්තමසො කාණචක්ඛුපි, සබ්බං තං තවෙව භවතු. රූපාදීසුපි එසෙව නයො.

යං වදන්තීති යං භණ්ඩකං “මම ඉද”න්ති වදන්ති. යෙ වදන්ති මමන්ති චාති යෙ ච පුග්ගලා “මම”න්ති වදන්ති. එත්ථ චෙ තෙ මනො අත්ථීති එතෙසු ච ඨානෙසු යදි චිත්තං අත්ථි. න මෙ සමණ මොක්ඛසීති සමණ මය්හං විසයතො න මුච්චිස්සසි. යං වදන්තීති යං භණ්ඩකං වදන්ති, න තං මය්හං. යෙ වදන්තීති යෙපි පුග්ගලා එවං වදන්ති, න තෙ අහං. න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසීති භවයොනිගතිආදීසු මය්හං ගතමග්ගම්පි න පස්සසි.

දසමෙ අහනං අඝාතයන්ති අහනන්තෙන අඝාතයන්තෙන. අජිනං අජාපයන්ති පරස්ස ධනජානිං අකරොන්තෙන අකාරාපෙන්තෙන. අසොචං අසොචාපයන්ති අසොචන්තෙන අසොචාපයන්තෙන. ඉති භගවා අධම්මිකරාජූනං රජ්ජෙ විජිතෙ දණ්ඩකරපීළිතෙ මනුස්සෙ දිස්වා කාරුඤ්ඤවසෙන එවං චින්තෙසි. උපසඞ්කමීති “සමණො ගොතමො ‘සක්කා නු ඛො රජ්ජං කාරෙතු’න්ති චින්තෙසි, රජ්ජං කාරෙතුකාමො භවිස්සති, රජ්ජඤ්ච නාමෙතං පමාදට්ඨානං, රජ්ජං කාරෙන්තෙ සක්කා ඔතාරං ලභිතුං, ගච්ඡාමි උස්සාහමස්ස ජනෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. ඉද්ධිපාදාති ඉජ්ඣනකකොට්ඨාසා. භාවිතාති වඩ්ඪිතා. බහුලීකතාති පුනප්පුනං කතා. යානීකතාති යුත්තයානං විය කතා. වත්ථුකතාති පතිට්ඨට්ඨෙනවත්ථුකතා. අනුට්ඨිතාති අවිජහිතා නිච්චානුබද්ධා. පරිචිතාති සාතච්චකිරියාය සුපරිචිතා කතා ඉස්සාසස්ස අවිරාධිතවෙධිහත්ථො විය. සුසමාරද්ධාති සුට්ඨු සමාරද්ධා පරිපුණ්ණභාවනා. අධිමුච්චෙය්යාති චින්තෙය්ය.

පබ්බතස්සාති පබ්බතො භවෙය්ය. ද්විත්තාවාති තිට්ඨතු එකො පබ්බතො, ද්වික්ඛත්තුම්පි තාව මහන්තො සුවණ්ණපබ්බතො එකස්ස නාලං, න පරියත්තොති අත්ථො. ඉති විද්වා සමඤ්චරෙති එවං ජානන්තො සමං චරෙය්ය. යතොනිදානන්ති දුක්ඛං නාම පඤ්චකාමගුණනිදානං, තං යතොනිදානං හොති, එවං යො අදක්ඛි. කථං නමෙය්යාති සො ජන්තු තෙසු දුක්ඛස්ස නිදානභූතෙසු කාමෙසු කෙන කාරණෙන නමෙය්ය. උපධිං විදිත්වාති කාමගුණඋපධිං “සඞ්ගො එසො, ලග්ගනමෙත”න්ති එවං විදිත්වා. තස්සෙව ජන්තු විනයාය සික්ඛෙති තස්සෙව උපධිස්ස විනයාය සික්ඛෙය්ය.

තතියවග්ගස්ස පඨමෙ ජටණ්ඩුවෙනාති ජටාචුම්බටකෙන. අජිනක්ඛිපනිවත්ථොති සඛුරං අජිනචම්මං එකං නිවත්ථො එකං පාරුතො. උදුම්බරදණ්ඩන්ති අප්පිච්ඡභාවප්පකාසනත්ථං ඊසකං වඞ්කං උදුම්බරදණ්ඩං ගහෙත්වා. එතදවොචාති ලොකෙ බ්රාහ්මණස්ස වචනං නාම සුස්සූසන්ති, බ්රාහ්මණෙසුපි පබ්බජිතස්ස, පබ්බජිතෙසුපි මහල්ලකස්සාති මහල්ලකබ්රාහ්මණස්ස පබ්බජිතවෙසං ගහෙත්වා පධානභූමියං කම්මං කරොන්තෙ තෙ භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා හත්ථං උක්ඛිපිත්වා එතං “දහරා භවන්තො”තිආදිවචනං අවොච. ඔකම්පෙත්වාති හනුකෙන උරං පහරන්තො අධොනතං කත්වා. ජිව්හං නිල්ලාලෙත්වාති කබරමහාජිව්හං නීහරිත්වා උද්ධමධො උභයපස්සෙසු ච ලාලෙත්වා. තිවිසාඛන්ති තිසාඛං. නලාටිකන්ති භකුටිං, නලාටෙ උට්ඨිතං වලිත්තයන්ති අත්ථො. පක්කාමීති තුම්හෙ ජානන්තානං වචනං අකත්වා අත්තනොව තෙලෙ පච්චිස්සථාති වත්වා එකං මග්ගං ගහෙත්වා ගතො.

දුතියෙ ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙති එවරූපස්ස සත්ථු චෙව ධම්මස්ස ච සබ්රහ්මචාරීනඤ්ච ලද්ධත්තා මය්හං ලාභා මය්හං සුලද්ධන්ති. සො කිරායස්මා පච්ඡා මූලකම්මට්ඨානං සම්මසිත්වා “අරහත්තං ගහෙස්සාමී”ති පාසාදිකං තාව කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා චිත්තකල්ලතං උප්පාදෙත්වා චිත්තං හාසෙත්වා තොසෙත්වා නිසින්නො. තෙනස්ස එවමහොසි. උපසඞ්කමීති “අයං සමිද්ධි භික්ඛු පාසාදිකං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා නිසින්නසදිසො, යාව මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා අරහත්තං න ගණ්හාති, තාවස්ස අන්තරායං කරිස්සාමී”ති උපසඞ්කමි. ගච්ඡ ත්වන්ති සත්ථා සකලජම්බුදීපං ඔලොකෙන්තො “තස්මිංයෙව ඨානෙ තස්ස කම්මට්ඨානං සප්පායං භවිස්සතී”ති අද්දස, තස්මා එවමාහ. සතිපඤ්ඤා ච මෙ බුද්ධාති මයා සති ච පඤ්ඤා ච ඤාතා. කරස්සු රූපානීති බහූනිපි විභිංසකාරහානි රූපානි කරස්සු. නෙව මං බ්යාධයිස්සසීති මං නෙව වෙධයිස්සසි න කම්පස්සෙසි.