නවමෙ අප්පං වා භිය්යොති භිය්යො ජීවන්තො අපරං වස්සසතං ජීවිතුං න සක්කොති, පණ්ණාසං වා සට්ඨි වා වස්සානි ජීවති. අජ්ඣභාසීති සමණො ගොතමො “මනුස්සානං අප්පමායූ”ති කථෙති, දීඝභාවමස්ස කථෙස්සාමීති පච්චනීකසාතතාය අභිභවිත්වා අභාසි.

න නං හීළෙති තං ආයුං “අප්පකමිද”න්ති න හීළෙය්ය. ඛීරමත්තො වාති යථා දහරො කුමාරො උත්තානසෙය්යකො ඛීරං පිවිත්වා දුකූලචුම්බටකෙ නිපන්නො අසඤ්ඤී විය නිද්දායති, කස්සචි ආයුං අප්පං වා දීඝං වාති න චින්තෙති, එවං සප්පුරිසො. චරෙය්යාදිත්තසීසො වාති ආයුං පරිත්තන්ති ඤත්වා පජ්ජලිතසීසො විය චරෙය්ය.

දසමෙ නෙමීව රථකුබ්බරන්ති යථා දිවසං ගච්ඡන්තස්ස රථස්ස චක්කනෙමි කුබ්බරං අනුපරියායති න විජහති, එවං ආයු අනුපරියායතීති.

දුතියවග්ගස්ස පඨමෙ නිසින්නොති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව පධානං පරිග්ගණ්හන්තො නිසින්නො. මාරොපිස්ස සුඛනිසින්නභාවං ඤත්වා ඝට්ටයිස්සාමීති උපසඞ්කමන්තො. පදාලෙසීති පබ්බතපිට්ඨෙ ඨත්වා පවිජ්ඣි. පාසාණා නිරන්තරා අඤ්ඤමඤ්ඤං අභිහනන්තා පතන්ති. කෙවලන්ති සකලං. සබ්බන්ති තස්සෙව වෙවචනං.

දුතියෙ විචක්ඛුකම්මායාති පරිසාය පඤ්ඤාචක්ඛුං විනාසෙතුකම්යතාය. බුද්ධානං පනෙස පඤ්ඤාචක්ඛුං විනාසෙතුං න සක්කොති, පරිසාය භෙරවාරම්මණං සාවෙන්තො වා දස්සෙන්තො වා සක්කොති. විජිතාවී නු මඤ්ඤසීති කිං නු ත්වං “විජිතවිජයො අහ”න්ති මඤ්ඤසි? මා එවං මඤ්ඤි, නත්ථි තෙ ජයො. පරිසාසූති, අට්ඨසු පරිසාසු. බලප්පත්තාති දසබලප්පත්තා.

තතියෙ මන්දියා නූති මන්දභාවෙන මොමූහභාවෙන. උදාහු කාවෙය්යමත්තොති උදාහු යථා කවි කබ්බං චින්තෙන්තො තෙන කබ්බකරණෙන මත්තො සයති, එවං සයසි. සම්පචුරාති බහවො. කිමිදං සොප්පසෙ වාති කස්මා ඉදං සොප්පං සොප්පසියෙව? අත්ථං සමෙච්චාති අත්ථං සමාගන්ත්වා පාපුණිත්වා. මය්හං හි අසඞ්ගහො නාම සඞ්ගහවිපන්නො වා අත්ථො නත්ථි. සල්ලන්ති තිඛිණං සත්තිසල්ලං. ජග්ගං න සඞ්කෙති යථා එකච්චො සීහපථාදීසු ජග්ගන්තො සඞ්කති, තථා අහං ජග්ගන්තොපි න සඞ්කාමි. නපි භෙමි සොත්තුන්ති යථා එකච්චො සීහපථාදීසුයෙව සුපිතුං භායති, එවං අහං සුපිතුම්පි න භායාමි. නානුතපන්ති මාමන්ති යථා ආචරියස්ස වා අන්තෙවාසිකස්ස වා අඵාසුකෙ ජාතෙ උද්දෙසපරිපුච්ඡාය ඨිතත්තා අන්තෙවාසිං රත්තින්දිවා අතික්කමන්තා අනුතපන්ති, එවං මං නානුතපන්ති. න හි මය්හං කිඤ්චි අපරිනිට්ඨිතකම්මං නාම අත්ථි. තෙනෙවාහ හානිං න පස්සාමි කුහිඤ්චි ලොකෙති.

චතුත්ථෙ අනුරොධවිරොධෙසූති රාගපටිඝෙසු. මා සජ්ජිත්ථො තදාචරන්ති එවං ධම්මකථං ආචරන්තො මා ලග්ගි. ධම්මකථං කථෙන්තස්ස හි එකච්චෙ සාධුකාරං දදන්ති, තෙසු රාගො උප්පජ්ජති. එකච්චෙ අසක්කච්චං සුණන්ති, තෙසු පටිඝො උප්පජ්ජති. ඉති ධම්මකථිකො අනුරොධවිරොධෙසු සජ්ජති නාම. ත්වං එවං මා සජ්ජිත්ථොති වදති. යදඤ්ඤමනුසාසතීති යං අඤ්ඤං අනුසාසති, තං. සම්බුද්ධො හිතානුකම්පී හිතෙන අනුපකම්පති. යස්මා ච හිතානුකම්පී, තස්මා අනුරොධවිරොධෙහි විප්පමුත්තො තථාගතොති.

පඤ්චමෙ ආකාසෙ චරන්තෙපි බන්ධතීති අන්තලික්ඛචරො. පාසොති රාගපාසො. මානසොති මනසම්පයුත්තො.

ඡට්ඨෙ පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං උපාදායාති පඤ්ච උපාදානක්ඛන්ධෙ ආදියිත්වා, සභාවසාමඤ්ඤලක්ඛණවසෙන නානප්පකාරතො විභජිත්වා දස්සෙන්තො. සන්දස්සෙතීති ඛන්ධානං සභාවලක්ඛණාදීනි දස්සෙති. සමාදපෙතීති ගණ්හාපෙති. සමුත්තෙජෙතීති සමාදානම්හි උස්සාහං ජනෙති. සම්පහංසෙතීති පටිවිද්ධගුණෙන වොදාපෙති ජොතාපෙති. අට්ඨිං කත්වාති අත්ථිකං කත්වා, “අයං නො අධිගන්තබ්බො අත්ථො”ති එවං සල්ලක්ඛෙත්වා තාය දෙසනාය අත්ථිකා හුත්වා. මනසි කත්වාති චිත්තෙ ඨපෙත්වා. සබ්බචෙතසො සමන්නාහරිත්වාති සබ්බෙන තෙන කම්මකාරකචිත්තෙන සමන්නාහරිත්වා. ඔහිතසොතාති ඨපිතාසොතා. අබ්භොකාසෙ නික්ඛිත්තාති ඔතාපනත්ථාය ඨපිතා.

රූපං වෙදයිතං සඤ්ඤාන්ති, එතෙ රූපාදයො තයො ඛන්ධා. යඤ්ච සඞ්ඛතන්ති ඉමිනා සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො ගහිතො. එවං තත්ථ විරජ්ජතීති “එසො අහං න හොමි, එතං මය්හං න හොතී”ති පස්සන්තො එවං තෙසු ඛන්ධෙසු විරජ්ජති. ඛෙමත්තන්ති ඛෙමීභූතං අත්තභාවං. ඉමිනා ඵලක්ඛණං දස්සෙති. අන්වෙසන්ති භවයොනිගතිඨිතිසත්තාවාසසඞ්ඛාතෙසු සබ්බට්ඨානෙසු පරියෙසමානා. නාජ්ඣගාති න පස්සීති.

සත්තමෙ ඵස්සායතනානන්ති සඤ්ජාතිසමොසරණට්ඨෙන ඡද්වාරිකස්ස ඵස්සස්ස ආයතනානං. භයභෙරවං සද්දන්ති මෙඝදුන්දුභිඅසනිපාතසද්දසදිසං භයජනකං සද්දං. පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්රීයතීති අයං මහාපථවී පටපටසද්දං කුරුමානා විය අහොසි. එත්ථ ලොකො විමුච්ඡිතොති එතෙසු ඡසු ආරම්මණෙසු ලොකො අධිමුච්ඡිතො. මාරධෙය්යන්ති මාරස්ස ඨානභූතං තෙභූමකවට්ටං.