8. කකුධසුත්තවණ්ණනා
අට්ඨමෙ කකුධො දෙවපුත්තොති අයං කිර කොලනගරෙ මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස උපට්ඨාකපුත්තො දහරකාලෙයෙව ථෙරස්ස සන්තිකෙ වසන්තො ඣානං නිබ්බත්තෙත්වා කාලඞ්කතො, බ්රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජි. තත්රාපි නං කකුධො බ්රහ්මාත්වෙව සඤ්ජානන්ති. නන්දසීති තුස්සසි. කිං ලද්ධාති තුට්ඨි නාම කිඤ්චි මනාපං ලභිත්වා හොති, තස්මා එවමාහ. කිං ජීයිත්ථාති යස්ස හි කිඤ්චි මනාපං චීවරාදිවත්ථු ජිණ්ණං හොති, සො සොචති, තස්මා එවමාහ. අරතී නාභිකීරතීති උක්කණ්ඨිතා නාභිභවති. අඝජාතස්සාති දුක්ඛජාතස්ස, වට්ටදුක්ඛෙ ඨිතස්සාති අත්ථො. නන්දීජාතස්සාති ජාතතණ්හස්ස. අඝන්ති එවරූපස්ස හි වට්ටදුක්ඛං ආගතමෙව හොති. “දුක්ඛී සුඛං පත්ථයතී”ති හි වුත්තං. ඉති අඝජාතස්ස නන්දී හොති, සුඛවිපරිණාමෙන දුක්ඛං ආගතමෙවාති නන්දීජාතස්ස අඝං හොති.
අට්ඨමං.
9. උත්තරසුත්තවණ්ණනා
නවමං වුත්තත්ථමෙව.
නවමං.
10. අනාථපිණ්ඩිකසුත්තවණ්ණනා
දසමෙ ආනන්දත්ථෙරස්ස අනුමානබුද්ධියා ආනුභාවප්පකාසනත්ථං අඤ්ඤතරොති ආහ.
දසමං.
දුතියො වග්ගො.
3. නානාතිත්ථියවග්ගො
1. සිවසුත්තවණ්ණනා
තතියවග්ගස්ස පඨමං වුත්තත්ථමෙව.
පඨමං.
2. ඛෙමසුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ පටිකච්චෙවාති පඨමංයෙව. අක්ඛච්ඡින්නොවඣායතීති අක්ඛච්ඡින්නො අවඣායති, බලවචින්තනං චින්තෙති. දුතියගාථාය අක්ඛච්ඡින්නොවාති අක්ඛච්ඡින්නො විය.
දුතියං.
3. සෙරීසුත්තවණ්ණනා
තතියෙ දායකොති දානසීලො. දානපතීති යං දානං දෙමි, තස්ස පති හුත්වා දෙමි, න දාසො න සහායො. යො හි අත්තනා මධුරං භුඤ්ජති, පරෙසං අමධුරං දෙති, සො දානසඞ්ඛාතස්ස දෙය්යධම්මස්ස දාසො හුත්වා දෙති. යො යං අත්තනා භුඤ්ජති, තදෙව දෙති, සො සහායො හුත්වා දෙති. යො පන අත්තනා යෙන තෙන යාපෙති, පරෙසං මධුරං දෙති, සො පති ජෙට්ඨකො සාමි හුත්වා දෙති. අහං “තාදිසො අහොසි”න්ති වදති.
චතූසු ද්වාරෙසුති තස්ස කිර රඤ්ඤො සින්ධවරට්ඨං සොධිවාකරට්ඨන්ති ද්වෙ රට්ඨානි අහෙසුං, නගරං රොරුවං නාම. තස්ස එකෙකස්මිං ද්වාරෙ දෙවසිකං සතසහස්සං උප්පජ්ජති, අන්තොනගරෙ විනිච්ඡයට්ඨානෙ සතසහස්සං. සො බහුහිරඤ්ඤසුවණ්ණං රාසිභූතං දිස්වා කම්මස්සකතඤාණං උප්පාදෙත්වා චතූසු ද්වාරෙසු දානසාලායො කාරෙත්වා තස්මිං තස්මිං ද්වාරෙ උට්ඨිතආයෙන දානං දෙථාති අමච්චෙ ඨපෙසි. තෙනාහ – “චතූසු ද්වාරෙසු දානං දීයිත්ථා”ති.
සමණබ්රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානන්ති එත්ථ සමණාති පබ්බජ්ජූපගතා. බ්රාහ්මණාති භොවාදිනො. සමිතපාපබාහිතපාපෙ පන සමණබ්රාහ්මණෙ එස නාලත්ථ. කපණාති දුග්ගතා දලිද්දමනුස්සා කාණකුණිආදයො. අද්ධිකාති පථාවිනො. වනිබ්බකාති යෙ “ඉට්ඨං, දින්නං, කන්තං, මනාපං, කාලෙන, අනවජ්ජං දින්නං, දදං චිත්තං පසාදෙය්ය, ගච්ඡතු භවං බ්රහ්මලොක”න්තිආදිනා නයෙන දානස්ස වණ්ණං ථොමයමානා විචරන්ති. යාචකාති යෙ “පසතමත්තං දෙථ, සරාවමත්තං දෙථා”තිආදීනි ච වත්වා යාචමානා විචරන්ති. ඉත්ථාගාරස්ස දානං දීයිත්ථාති පඨමද්වාරස්ස ලද්ධත්තා තත්ථ උප්පජ්ජනකසතසහස්සෙ අඤ්ඤම්පි ධනං පක්ඛිපිත්වා රඤ්ඤො අමච්චෙ හාරෙත්වා අත්තනො අමච්චෙ ඨපෙත්වා රඤ්ඤා දින්නදානතො රාජිත්ථියො මහන්තතරං දානං අදංසු. තං සන්ධායෙවමාහ. මම දානං පටික්කමීති යං මම දානං තත්ථ දීයිත්ථ, තං පටිනිවත්ති. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. කොචීති කත්ථචි. දීඝරත්තන්ති අසීතිවස්සසහස්සානි. එත්තකං කිර කාලං තස්ස රඤ්ඤො දානං දීයිත්ථ.
තතියං.