නවමෙ රථිකාය රථිකන්ති එකං රථිකං ගහෙත්වා තතො අපරං ගච්ඡන්තො රථිකාය රථිකං උපසඞ්කමන්තො නාම හොති. සිඞ්ඝාටකෙපි එසෙව නයො. එත්ථ ච රථිකාති රච්ඡා. සිඞ්ඝාටකන්ති චතුක්කං.

කිං මෙ කතාති කිං ඉමෙ කතා? කිං කරොන්තීති අත්ථො. මධුපීතාව සෙයරෙති ගන්ධමධුපානං පීතා විය සයන්ති. ගන්ධමධුපානං පීතො කිර සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොති, අසඤ්ඤී හුත්වා සයතෙව. තස්මා එවමාහ.

තඤ්ච පන අප්පටිවානීයන්ති තඤ්ච පන ධම්මං අප්පටිවානීයං දෙසෙති. බාහිරකඤ්හි සුමධුරම්පි භොජනං පුනප්පුනං භුඤ්ජන්තස්ස න රුච්චති, “අපනෙථ, කිං ඉමිනා”ති? පටිවානෙතබ්බං අපනෙතබ්බං හොති, න එවමයං ධම්මො. ඉමං හි ධම්මං පණ්ඩිතා වස්සසතම්පි වස්සසහස්සම්පි සුණන්තා තිත්තිං න ගච්ඡන්ති. තෙනාහ “අප්පටිවානීය”න්ති. අසෙචනකමොජවන්ති අනාසිත්තකං ඔජවන්තං. යථා හි බාහිරානි අසම්භින්නපායාසාදීනිපි සප්පිමධුසක්ඛරාහි ආසිත්තානි යොජිතානෙව මධුරානි ඔජවන්තානි හොන්ති, න එවමයං ධම්මො. අයං හි අත්තනො ධම්මතාය මධුරො චෙව ඔජවා ච, න අඤ්ඤෙන උපසිත්තො. තෙනාහ “අසෙචනකමොජව”න්ති. පිවන්ති මඤ්ඤෙ සප්පඤ්ඤාති පණ්ඩිතපුරිසා පිවන්ති විය. වලාහකමෙව පන්ථගූති වලාහකන්තරතො නික්ඛන්තඋදකං ඝම්මාභිතත්තා පථිකා විය.

දසමෙ පුඤ්ඤං වත පසවි බහුන්ති බහුං වත පුඤ්ඤං පසවතීති.

එකාදසමං උත්තානමෙව.

ද්වාදසමෙ ආළවියන්ති ආළවීති තං රට්ඨම්පි නගරම්පි. තඤ්ච භවනං නගරස්ස අවිදූරෙ ගාවුතමත්තෙ ඨිතං. භගවා තත්ථ විහරන්තො තං නගරං උපනිස්සාය ආළවියං විහරතීති වුත්තො. ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙති එත්ථ පන අයමනුපුබ්බිකථා –

ආළවකො කිර රාජා විවිධනාටකූපභොගං ඡඩ්ඩෙත්වා චොරපටිබාහනත්ථං පටිරාජනිසෙධනත්ථං බ්යායාමකරණත්ථඤ්ච සත්තමෙ සත්තමෙ දිවසෙ මිගවං ගච්ඡන්තො එකදිවසං බලකායෙන සද්ධිං කතිකං අකාසි – “යස්ස පස්සෙන මිගො පලායති, තස්සෙව සො භාරො”ති. අථ තස්සෙව පස්සෙන මිගො පලායි, ජවසම්පන්නො රාජා ධනුං ගහෙත්වා පත්තිකොව තියොජනං තං මිගං අනුබන්ධි. එණිමිගා ච තියොජනවෙගා එව හොන්ති. අථ පරික්ඛීණජවං තං උදකං විය පවිසිත්වා ඨිතං වධිත්වා ද්විධා ඡෙත්වා අනත්ථිකොපි මංසෙන “නාසක්ඛි මිගං ගහෙතු”න්ති අපවාදමොචනත්ථං කාජෙනාදාය ආගච්ඡන්තො නගරස්සාවිදූරෙ බහලපත්තපලාසං මහානිග්රොධං දිස්වා පරිස්සමවිනොදනත්ථං තස්ස මූලමුපගතො. තස්මිඤ්ච නිග්රොධෙ ආළවකො යක්ඛො මහාරාජසන්තිකා භවනං ලභිත්වා මජ්ඣන්හිකසමයෙ තස්ස රුක්ඛස්ස ඡායාය ඵුට්ඨොකාසං පවිට්ඨෙ පාණිනො ඛාදන්තො පටිවසති. සො තං දිස්වා ඛාදිතුං උපගතො. රාජා තෙන සද්ධිං කතිකං අකාසි – “මුඤ්ච මං, අහං තෙ දිවසෙ දිවසෙ මනුස්සඤ්ච ථාලිපාකඤ්ච පෙසෙස්සාමී”ති. යක්ඛො – “ත්වං රාජූපභොගෙන පමත්තො න සරිස්සසි, අහං පන භවනං අනුපගතඤ්ච අනනුඤ්ඤාතඤ්ච ඛාදිතුං න ලභාමි, ස්වාහං භවන්තම්පි ජීයෙය්ය”න්ති න මුඤ්චි. රාජා “යං දිවසං න පෙසෙමි, තං දිවසං මං ගහෙත්වා ඛාදා”ති අත්තානං අනුජානිත්වා තෙන මුත්තො නගරාභිමුඛො අගමාසි.

බලකායො මග්ගෙ ඛන්ධාවාරං බන්ධිත්වා ඨිතො රාජානං දිස්වා, “කිං, මහාරාජ, අයසමත්තභයා එවං කිලන්තොසී”ති? වදන්තො පච්චුග්ගන්ත්වා පටිග්ගහෙසි. රාජා තං පවත්තිං අනාරොචෙත්වා නගරං ගන්ත්වා කතපාතරාසො නගරගුත්තිකං ආමන්තෙත්වා එතමත්ථං ආරොචෙසි. නගරගුත්තිකො – “කිං, දෙව, කාලපරිච්ඡෙදො කතො”ති ආහ? න කතො භණෙති. දුට්ඨු කතං, දෙව, අමනුස්සා හි පරිච්ඡින්නමත්තමෙව ලභන්ති, අපරිච්ඡින්නෙ පන ජනපදස්සාබාධො භවිස්සති, හොතු දෙව, කිඤ්චාපි එවමකාසි, අප්පොස්සුක්කො ත්වං රජ්ජසුඛමනුභොහි, අහමෙත්ථ කාතබ්බං කරිස්සාමීති. සො කාලස්සෙව වුට්ඨාය බන්ධනාගාරද්වාරෙ ඨත්වා යෙ යෙ වජ්ඣා හොන්ති, තෙ තෙ සන්ධාය “යො ජීවිතත්ථිකො, සො නික්ඛමතූ”ති භණති. යො පඨමං නික්ඛමති, තං ගෙහං නෙත්වා න්හාපෙත්වා භොජෙත්වා ච “ඉමං ථාලිපාකං යක්ඛස්ස දෙහී”ති පෙසෙති. තං රුක්ඛමූලං පවිට්ඨමත්තංයෙව යක්ඛො භෙරවං අත්තභාවං නිම්මිනිත්වා මූලකන්දං විය ඛාදි. යක්ඛානුභාවෙන කිර මනුස්සානං කෙසාදීනි උපාදාය සකලසරීරං නවනීතපිණ්ඩං විය හොති, යක්ඛස්ස භත්තං ගාහාපෙතුං ගතපුරිසා තං දිස්වා භීතා යථාමිත්තං ආරොචෙසුං. තතො පභුති “රාජා චොරෙ ගහෙත්වා යක්ඛස්ස දෙතී”ති මනුස්සා චොරකම්මතො පටිවිරතා. තතො අපරෙන සමයෙන නවචොරානං අභාවෙන පුරාණචොරානඤ්ච පරික්ඛයෙන බන්ධනාගාරානි සුඤ්ඤානි අහෙසුං.