ඡට්ඨෙ දුක්ඛාති වට්ටදුක්ඛතො.

සත්තමෙ පරායණන්ති නිප්ඵත්ති අවස්සයො.

අට්ඨමෙ රාගො උප්පථොති සුගතිඤ්ච නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස අමග්ගො. රත්තින්දිවක්ඛයොති රත්තිදිවෙහි, රත්තිදිවෙසු වා ඛීයති. ඉත්ථී මලන්ති සෙසං බාහිරමලං භස්මඛාරාදීහි ධොවිත්වා සක්කා සොධෙතුං, මාතුගාමමලෙන දුට්ඨො පන න සක්කා සුද්ධො නාම කාතුන්ති ඉත්ථී “මල”න්ති වුත්තා. එත්ථාති එත්ථ ඉත්ථියං පජා සජ්ජති. තපොති ඉන්ද්රියසංවරධුතඞ්ගගුණවීරියදුක්කරකාරිකානං නාමං, ඉධ පන ඨපෙත්වා දුක්කරකාරිකං සබ්බාපි කිලෙසසන්තාපිකා පටිපදා වට්ටති. බ්රහ්මචරියන්ති මෙථුනවිරති.

නවමෙ කිස්ස චාභිරතොති කිස්මිං අභිරතො. දුතියාති සුගතිඤ්චෙව නිබ්බානඤ්ච ගච්ඡන්තස්ස දුතියිකා. පඤ්ඤා චෙනං පසාසතීති පඤ්ඤා එතං පුරිසං “ඉදං කරොහි, ඉදං මාකරී”ති අනුසාසති.

දසමෙ ඡන්දො නිදානන්ති ගායත්තිආදිකො ඡන්දො ගාථානං නිදානං. පුබ්බපට්ඨාපනගාථා ආරභන්තො හි “කතරච්ඡන්දෙන හොතූ”ති ආරභති. වියඤ්ජනන්ති ජනනං. අක්ඛරං හි පදං ජනෙති, පදං ගාථං ජනෙති, ගාථා අත්ථං පකාසෙතීති. නාමසන්නිස්සිතාති සමුද්දාදිපණ්ණත්තිනිස්සිතා. ගාථා ආරභන්තො හි සමුද්දං වා පථවිං වා යං කිඤ්චි නාමං නිස්සයිත්වාව ආරභති. ආසයොති පතිට්ඨා. කවිතො හි ගාථා පවත්තන්ති. සො තාසං පතිට්ඨා හොතීති.

අද්ධවග්ගස්ස පඨමෙ නාමං සබ්බං අද්ධභවීති නාමං සබ්බං අභිභවති අනුපතති. ඔපපාතිකෙන වා හි කිත්තිමෙන වා නාමෙන මුත්තො සත්තො වා සඞ්ඛාරො වා නත්ථි. යස්සපි හි රුක්ඛස්ස වා පාසාණස්ස වා “ඉදං නාම නාම”න්ති න ජානන්ති, අනාමකොත්වෙව තස්ස නාමං හොති.

දුතියෙ සබ්බෙව වසමන්වගූති යෙ චිත්තස්ස වසං ගච්ඡන්ති, තෙසංයෙව අනවසෙසපරියාදානමෙතං.

තතියෙපි එසෙව නයො.

චතුත්ථෙ කිං සු සංයොජනොති කිං සංයොජනො කිං බන්ධනො? විචාරණන්ති විචරණා පාදානි. බහුවචනෙ එකවචනං කතං. විතක්කස්ස විචාරණන්ති විතක්කො තස්ස පාදා.

පඤ්චමෙපි එසෙව නයො.

ඡට්ඨෙ කෙනස්සුබ්භාහතොති කෙන අබ්භාහතො. සු-කාරො නිපාතමත්තං. ඉච්ඡාධූපායිතොති ඉච්ඡාය ආදිත්තො.

සත්තමෙ තණ්හාය උඩ්ඩිතොති තණ්හාය උල්ලඞ්ඝිතො. චක්ඛුඤ්හි තණ්හාරජ්ජුනා ආවුනිත්වා රූපනාගදන්තෙ උඩ්ඩිතං, සොතාදීනි සද්දාදීසූති තණ්හාය උඩ්ඩිතො ලොකො. මච්චුනා පිහිතොති අනන්තරෙ අත්තභාවෙ කතං කම්මං න දූරං එකචිත්තන්තරං, බලවතියා පන මාරණන්තිකවෙදනාය පබ්බතෙන විය ඔත්ථටත්තා සත්තා තං න බුජ්ඣන්තීති “මච්චුනා පිහිතො ලොකො”ති වුත්තං.

අට්ඨමෙ ස්වෙව පඤ්හො දෙවතාය හෙට්ඨුපරියායවසෙන පුච්ඡිතො.