චතුත්ථෙ යතො යතොති පාපතො වා කල්යාණතො වා. අයං කිර දෙවතා “යංකිඤ්චි කුසලාදිභෙදං ලොකියං වා ලොකුත්තරං වා මනො, තං නිවාරෙතබ්බමෙව, න උප්පාදෙතබ්බ”න්ති එවංලද්ධිකා. ස සබ්බතොති සො සබ්බතො. අථ භගවා – “අයං දෙවතා අනිය්යානිකකථං කථෙති, මනො නාම නිවාරෙතබ්බම්පි අත්ථි භාවෙතබ්බම්පි, විභජිත්වා නමස්සා දස්සෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා දුතියගාථං ආහ. තත්ථ න මනො සංයතත්තමාගතන්ති, යං වුත්තං “න සබ්බතො මනො නිවාරයෙ”ති, කතරං තං මනො, යං තං සබ්බතො න නිවාරෙතබ්බන්ති චෙ. මනො සංයතත්තං ආගතං, යං මනො යත්ථ සංයතභාවං ආගතං, “දානං දස්සාමි, සීලං රක්ඛිස්සාමී”තිආදිනා නයෙන උප්පන්නං, එතං මනො න නිවාරෙතබ්බං, අඤ්ඤදත්ථු බ්රූහෙතබ්බං වඩ්ඪෙතබ්බං. යතො යතො ච පාපකන්ති යතො යතො අකුසලං උප්පජ්ජති, තතො තතො ච තං නිවාරෙතබ්බන්ති.

පඤ්චමෙ කතාවීති චතූහි මග්ගෙහි කතකිච්චො. අහං වදාමීති අයං දෙවතා වනසණ්ඩවාසිනී, සා ආරඤ්ඤකානං භික්ඛූනං “අහං භුඤ්ජාමි, අහං නිසීදාමි, මම පත්තො, මම චීවර”න්තිආදිකථාවොහාරං සුත්වා චින්තෙසි – “අහං ඉමෙ භික්ඛූ ‘ඛීණාසවා’ති මඤ්ඤාමි, ඛීණාසවානඤ්ච නාම එවරූපා අත්තුපලද්ධිනිස්සිතකථා හොති, න හොති නු ඛො”ති ජානනත්ථං එවං පුච්ඡති.

සාමඤ්ඤන්ති ලොකනිරුත්තිං ලොකවොහාරං. කුසලොති ඛන්ධාදීසු කුසලො. වොහාරමත්තෙනාති උපලද්ධිනිස්සිතකථං හිත්වා වොහාරභෙදං අකරොන්තො “අහං, මමා”ති වදෙය්ය. “ඛන්ධා භුඤ්ජන්ති, ඛන්ධා නිසීදන්ති, ඛන්ධානං පත්තො, ඛන්ධානං චීවර”න්ති හි වුත්තෙ වොහාරභෙදො හොති, න කොචි ජානාති. තස්මා එවං අවත්වා ලොකවොහාරෙන වොහරතීති.

අථ දෙවතා – “යදි දිට්ඨියා වසෙන න වදති, මානවසෙන නු ඛො වදතී”ති චින්තෙත්වා පුන යො හොතීති පුච්ඡි. තත්ථ මානං නු ඛොති සො භික්ඛු මානං උපගන්ත්වා මානවසෙන වදෙය්ය නු ඛොති. අථ භගවා – “අයං දෙවතා ඛීණාසවං සමානං විය කරොතී”ති චින්තෙත්වා, “ඛීණාසවස්ස නවවිධොපි මානො පහීනො”ති දස්සෙන්තො පටිගාථං ආහ. තත්ථ විධූපිතාති විධමිතා. මානගන්ථස්සාති මානා ච ගන්ථා ච අස්ස. මඤ්ඤතන්ති මඤ්ඤනං. තිවිධම්පි තණ්හා-දිට්ඨි-මාන-මඤ්ඤනං සො වීතිවත්තො, අතික්කන්තොති අත්ථො. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.

ඡට්ඨෙ පුට්ඨුන්ති පුච්ඡිතුං. කථං ජානෙමූති කථං ජානෙය්යාම. දිවාරත්තින්ති දිවා ච රත්තිඤ්ච. තත්ථ තත්ථාති යත්ථ යත්ථෙව පජ්ජලිතො හොති, තත්ථ තත්ථ. එසා ආභාති එසා බුද්ධාභා. කතමා පන සාති? ඤාණාලොකො වා හොතු පීතිආලොකො වා පසාදාලොකො වා ධම්මකථාආලොකො වා, සබ්බොපි බුද්ධානං පාතුභාවා උප්පන්නො ආලොකො බුද්ධාභා නාම. අයං අනුත්තරා සබ්බසෙට්ඨා අසදිසාති.

සත්තමෙ කුතො සරා නිවත්තන්තීති ඉමෙ සංසාරසරා කුතො නිවත්තන්ති, කිං ආගම්ම නප්පවත්තන්තීති අත්ථො. න ගාධතීති න පතිට්ඨාති. අතොති අතො නිබ්බානතො. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.

අට්ඨමෙ නිධානගතං මුත්තසාරාදි මහන්තං ධනමෙතෙසන්ති මහද්ධනා. සුවණ්ණරජතභාජනාදි මහාභොගො එතෙසන්ති මහාභොගා. අඤ්ඤමඤ්ඤාභිගිජ්ඣන්තීති අඤ්ඤමඤ්ඤං අභිගිජ්ඣන්ති පත්ථෙන්ති පිහෙන්ති. අනලඞ්කතාති අතිත්තා අපරියත්තජාතා. උස්සුක්කජාතෙසූති නානාකිච්චජාතෙසු අනුප්පන්නානං රූපාදීනං උප්පාදනත්ථාය උප්පන්නානං අනුභවනත්ථාය උස්සුක්කෙසු. භවසොතානුසාරීසූති වට්ටසොතං අනුසරන්තෙසු. අනුස්සුකාති අවාවටා. අගාරන්ති මාතුගාමෙන සද්ධිං ගෙහං. විරාජියාති විරාජෙත්වා. සෙසං උත්තානමෙවාති.