එවං භගවා පටිපාටියා දෙවලොකෙ දස්සෙන්තොපි අභිභූවචනෙන අසඤ්ඤභවං දස්සෙත්වා ඉදානි යස්මා අයං වට්ටකථා, සුද්ධාවාසා ච විවට්ටපක්ඛෙ ඨිතා, අනාගාමිඛීණාසවා එව හි තෙ දෙවා. යස්මා වා කතිපයකප්පසහස්සායුකා තෙ දෙවා, බුද්ධුප්පාදකාලෙයෙව හොන්ති. බුද්ධා පන අසඞ්ඛෙයෙපි කප්පෙ න උප්පජ්ජන්ති, තදා සුඤ්ඤාපි සා භූමි හොති. රඤ්ඤො ඛන්ධාවාරට්ඨානං විය හි බුද්ධානං සුද්ධාවාසභවො.

තෙ තෙනෙව ච කාරණෙන විඤ්ඤාණට්ඨිතිසත්තාවාසවසෙනපි න ගහිතා, සබ්බකාලිකා පන ඉමා මඤ්ඤනා. තස්මා තාසං සදාවිජ්ජමානභූමිං දස්සෙන්තො සුද්ධාවාසෙ අතික්කමිත්වා, ආකාසානඤ්චායතනන්තිආදිමාහ.

තත්ථ ආකාසානඤ්චායතනන්ති තබ්භූමිකා චත්තාරො කුසලවිපාකකිරියා ඛන්ධා. තෙ ච තත්රූපපන්නායෙව දට්ඨබ්බා භවපරිච්ඡෙදකථා අයන්ති කත්වා. එස නයො විඤ්ඤාණඤ්චායතනාදීසු. අත්ථයොජනා පන චතූසුපි එතෙසු වාරෙසු අභිභූවාරෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. මානමඤ්ඤනා චෙත්ථ පජාපතිවාරෙ වුත්තනයෙනාපි යුජ්ජති.

එවං භූමිවිසෙසාදිනා භෙදෙන විත්ථාරතොපි මඤ්ඤනාවත්ථුං දස්සෙත්වා ඉදානි සබ්බමඤ්ඤනාවත්ථුභූතං සක්කායපරියාපන්නං තෙභූමකධම්මභෙදං දිට්ඨාදීහි චතූහි සඞ්ගණ්හිත්වා දස්සෙන්තො, දිට්ඨං දිට්ඨතොතිආදිමාහ.

තත්ථ දිට්ඨන්ති මංසචක්ඛුනාපි දිට්ඨං, දිබ්බචක්ඛුනාපි දිට්ඨං. රූපායතනස්සෙතං අධිවචනං. තත්ථ දිට්ඨං මඤ්ඤතීති දිට්ඨං තීහි මඤ්ඤනාහි මඤ්ඤති. කථං? රූපායතනං සුභසඤ්ඤාය සුඛසඤ්ඤාය ච පස්සන්තො තත්ථ ඡන්දරාගං ජනෙති, තං අස්සාදෙති අභිනන්දති.

වුත්තම්පි හෙතං භගවතා “ඉත්ථිරූපෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා රත්තා ගිද්ධා ගධිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොසන්නා, තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති ඉත්ථිරූපවසානුගා”ති (අ· නි· 5.55). එවං දිට්ඨං තණ්හාමඤ්ඤනාය මඤ්ඤති. “ඉති මෙ රූපං සියා අනාගතමද්ධානන්ති වා පනෙත්ථ නන්දිං සමන්නානෙති, රූපසම්පදං වා පන ආකඞ්ඛමානො දානං දෙතී”ති විත්ථාරො. එවම්පි දිට්ඨං තණ්හාමඤ්ඤනාය මඤ්ඤති. අත්තනො පන පරස්ස ච රූපසම්පත්තිං විපත්තිං නිස්සාය මානං ජනෙති. “ඉමිනාහං සෙය්යොස්මී”ති වා “සදිසොස්මී”ති වා “හීනොස්මී”ති වාති එවං දිට්ඨං මානමඤ්ඤනාය මඤ්ඤති. රූපායතනං පන නිච්චං ධුවං සස්සතන්ති මඤ්ඤති, අත්තානං අත්තනියන්ති මඤ්ඤති, මඞ්ගලං අමඞ්ගලන්ති මඤ්ඤති, එවං දිට්ඨං දිට්ඨිමඤ්ඤනාය මඤ්ඤති. එවං දිට්ඨං තීහි මඤ්ඤනාහි මඤ්ඤති.

කථං දිට්ඨස්මිං මඤ්ඤති? රූපස්මිං අත්තානං සමනුපස්සනනයෙන මඤ්ඤන්තො දිට්ඨස්මිං මඤ්ඤති. යථා වා ධනෙ ධඤ්ඤෙ. එවං රූපස්මිං රාගාදයොති මඤ්ඤන්තොපි දිට්ඨස්මිං මඤ්ඤති. අයමස්ස දිට්ඨිමඤ්ඤනා. තස්මිඤ්ඤෙව පනස්ස දිට්ඨිමඤ්ඤනාය මඤ්ඤිතෙ වත්ථුස්මිං සිනෙහං මානඤ්ච උප්පාදයතො තණ්හාමානමඤ්ඤනාපි වෙදිතබ්බා. එවං දිට්ඨස්මිං මඤ්ඤති. සෙසං පථවීවාරෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

සුතන්ති මංසසොතෙනපි සුතං, දිබ්බසොතෙනපි සුතං, සද්දායතනස්සෙතං අධිවචනං.

මුතන්ති මුත්වා මුනිත්වා ච ගහිතං, ආහච්ච උපගන්ත්වාති අත්ථො, ඉන්ද්රියානං ආරම්මණානඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤසංසිලෙසෙ විඤ්ඤාතන්ති වුත්තං හොති, ගන්ධරසඵොට්ඨබ්බායතනානමෙතං අධිවචනං.

විඤ්ඤාතන්ති මනසා විඤ්ඤාතං, සෙසානං සත්තන්නං ආයතනානමෙතං අධිවචනං ධම්මාරම්මණස්ස වා. ඉධ පන සක්කායපරියාපන්නමෙව ලබ්භති. විත්ථාරො පනෙත්ථ දිට්ඨවාරෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

එවං සබ්බං සක්කායභෙදං දිට්ඨාදීහි චතූහි දස්සෙත්වා ඉදානි තමෙව සමාපන්නකවාරෙන ච අසමාපන්නකවාරෙන ච ද්විධා දස්සෙන්තො එකත්තං නානත්තන්තිආදිමාහ.