2. නන්දනවිමානවණ්ණනා
යථා වනං නන්දනං පභාසතීති නන්දනවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන සමයෙන සාවත්ථියං අඤ්ඤතරො උපාසකොතිආදි සබ්බං අනන්තරවිමානසදිසං. අයං පන දාරපරිග්ගහං කත්වා මාතාපිතරො පොසෙසීති අයමෙව විසෙසො.
යථා වනං නන්දනං පභාසති, උය්යානසෙට්ඨං තිදසානමුත්තමං;
තථූපමං තුය්හමිදං විමානං, ඔභාසයං තිට්ඨති අන්තලික්ඛෙ.
“දෙවිද්ධිපත්තොසි මහානුභාවො…පෙ…වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතීති.
“සො දෙවපුත්තො අත්තමනො…පෙ… යස්ස කම්මස්සිදං ඵලං”.
“අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතො, දලිද්දො අතාණො කපණො කම්මකරො අහොසිං;
ජිණ්ණෙ ච මාතාපිතරො අභාරිං, පියා ච මෙ සීලවන්තො අහෙසුං;
අන්නඤ්ච පානඤ්ච පසන්නචිත්තො, සක්කච්ච දානං විපුලං අදාසිං.
“තෙන මෙතාදිසො වණ්ණො…පෙ…වණ්ණො ච මෙ සබ්බදිසා පභාසතී”ති. –
ගාථාහි බ්යාකාසි. තත්ථ ගාථාසුපි අපුබ්බං නත්ථි.
නන්දනවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
3. මණිථූණවිමානවණ්ණනා
උච්චමිදං මණිථූණං විමානන්ති මණිථූණවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන සමයෙන සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ අරඤ්ඤායතනෙ විහරන්ති. තෙසං ගාමං පිණ්ඩාය ගමනමග්ගෙ එකො උපාසකො විසමං සමං කරොති, කණ්ටකෙ නීහරති, ගච්ඡගුම්බෙ අපනෙති, උදකකාලෙ මාතිකාසු සෙතුං බන්ධති, විවනට්ඨානෙසු ඡායාරුක්ඛෙ රොපෙති, ජලාසයෙසු මත්තිකං උද්ධරිත්වා තෙ පුථුලගම්භීරෙ කරොති, තිත්ථෙ සම්පාදෙති, යථාවිභවං දානං දෙති, සීලං රක්ඛති. සො අපරභාගෙ කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු ද්වාදසයොජනිකෙ කනකවිමානෙ නිබ්බත්ති. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො උපසඞ්කමිත්වා ඉමාහි ගාථාහි පටිපුච්ඡි –
“උච්චමිදං මණිථූණං විමානං, සමන්තතො ද්වාදස යොජනානි;
කූටාගාරා සත්තසතා උළාරා, වෙළුරියථම්භා රුචකත්ථතා සුභා.
“තත්ථච්ඡසි පිවසි ඛාදසි ච, දිබ්බා ච වීණා පවදන්ති වග්ගුං;
දිබ්බා රසා කාමගුණෙත්ථ පඤ්ච, නාරියො ච නච්චන්ති සුවණ්ණච්ඡන්නා.
“කෙන තෙතාදිසො වණ්ණො…පෙ…වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී”ති.
සොපි තස්ස ගාථාහි බ්යාකාසි –
“සො දෙවපුත්තො අත්තමනො…පෙ… යස්ස කම්මස්සිදං ඵලං”.
“අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතො, විවනෙ පථෙ සඞ්කමනං අකාසිං;
ආරාමරුක්ඛානි ච රොපයිස්සං, පියා ච මෙ සීලවන්තො අහෙසුං;
අන්නඤ්ච පානඤ්ච පසන්නචිත්තො, සක්කච්ච දානං විපුලං අදාසිං.
“තෙන මෙතාදිසො වණ්ණො…පෙ…වණ්ණො ච මෙ සබ්බදිසා පභාසතී”ති.
තත්ථ විවනෙති අරඤ්ඤෙ. ආරාමරුක්ඛානි චා ආරාමභූතෙ රුක්ඛෙ, ආරාමං කත්වා තත්ථ රුක්ඛෙ රොපෙසින්ති අත්ථො. සෙසං සබ්බං වුත්තනයමෙව.
මණිථූණවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
4. සුවණ්ණවිමානවණ්ණනා
සොවණ්ණමයෙ පබ්බතස්මින්ති සුවණ්ණවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා අන්ධකවින්දෙ විහරති. තෙන සමයෙන අඤ්ඤතරො උපාසකො සද්ධො පසන්නො විභවසම්පන්නො තස්ස ගාමස්ස අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං මුණ්ඩකපබ්බතෙ සබ්බාකාරසම්පන්නං භගවතො වසනානුච්ඡවිකං ගන්ධකුටිං කාරෙත්වා තත්ථ භගවන්තං වසාපෙන්තො සක්කච්චං උපට්ඨහි, සයඤ්ච නිච්චසීලෙ පතිට්ඨිතො සුවිසුද්ධසීලසංවරො හුත්වා කාලං කත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති. තස්ස කම්මානුභාවසංසූචකං නානාරතනරංසිජාලසමුජ්ජලං විචිත්තවෙදිකාපරික්ඛිත්තං විවිධවිපුලාලඞ්කාරොපසොභිතං සුවිභත්තභිත්තිත්ථම්භසොපානං ආරාමරමණීයකං කඤ්චනපබ්බතමුද්ධනි විමානං උප්පජ්ජි. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො දෙවචාරිකං චරන්තො දිස්වා ඉමාහි ගාථාහි පටිපුච්ඡි –
“සොවණ්ණමයෙ පබ්බතස්මිං, විමානං සබ්බතොපභං;
හෙමජාලපටිච්ඡන්නං, කිඞ්කිණිජාලකප්පිතං.
“අට්ඨංසා සුකතා ථම්භා, සබ්බෙ වෙළුරියාමයා;
එකමෙකාය අංසියා, රතනා සත්ත නිම්මිතා.
“වෙළූරියසුවණ්ණස්ස, ඵලිකා රූපියස්ස ච;
මසාරගල්ලමුත්තාහි, ලොහිතඞ්ගමණීහි ච.
“චිත්රා මනොරමා භූමි, න තත්ථුද්ධංසතී රජො;
ගොපානසීගණා පීතා, කූටං දාරෙන්ති නිම්මිතා.
“සොපානානි ච චත්තාරි, නිම්මිතා චතුරො දිසා;
නානාරතනගබ්භෙහි, ආදිච්චොව විරොචති.