3. ඡත්තමාණවකවිමානවණ්ණනා
යො වදතං පවරො මනුජෙසූති ඡත්තමාණවකවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන සමයෙන සෙතබ්යායං අඤ්ඤතරස්ස බ්රාහ්මණස්ස කිච්ඡාලද්ධො පුත්තො ඡත්තො නාම බ්රාහ්මණමාණවො අහොසි. සො වයප්පත්තො පිතරා පෙසිතො උක්කට්ඨං ගන්ත්වා බ්රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස සන්තිකෙ මෙධාවිතාය අනලසතාය ච න චිරෙනෙව මන්තෙ විජ්ජාට්ඨානානි ච උග්ගහෙත්වා බ්රාහ්මණසිප්පෙ නිප්ඵත්තිං පත්තො. සො ආචරියං අභිවාදෙත්වා “මයා තුම්හාකං සන්තිකෙ සිප්පං සික්ඛිතං, කිං වො ගරුදක්ඛිණං දෙමී”ති ආහ. ආචරියො “ගරුදක්ඛිණා නාම අන්තෙවාසිකස්ස විභවානුරූපා, කහාපණසහස්සමානෙහී”ති ආහ. ඡත්තමාණවො ආචරියං අභිවාදෙත්වා සෙතබ්යං ගන්ත්වා මාතාපිතරො වන්දිත්වා තෙහි අභිනන්දියමානො කතපටිසන්ථාරො තමත්ථං පිතු ආරොචෙත්වා “දෙථ මෙ දාතබ්බයුත්තකං, අජ්ජෙව දත්වා ආගමිස්සාමී”ති ආහ. තං මාතාපිතරො “තාත, අජ්ජ විකාලො, ස්වෙ ගමිස්සසී”ති වත්වා කහාපණෙ නීහරිත්වා භණ්ඩිකං බන්ධාපෙත්වා ඨපෙසුං. චොරා තං පවත්තිං ඤත්වා ඡත්තමාණවකස්ස ගමනමග්ගෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනගහනෙ නිලීනා අච්ඡිංසු “මාණවං මාරෙත්වා කහාපණෙ ගණ්හිස්සාමා”ති.
භගවා පච්චූසසමයෙ මහාකරුණාසමාපත්තිතො වුට්ඨාය ලොකං වොලොකෙන්තො ඡත්තමාණවකස්ස සරණෙසු ච සීලෙසු ච පතිට්ඨානං, චොරෙහි මාරිතස්ස දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිං, තතො සහ විමානෙන ආගතස්ස තත්ථ සන්නිපතිතපරිසාය ච ධම්මාභිසමයං දිස්වා පඨමතරමෙව ගන්ත්වා මාණවකස්ස ගමනමග්ගෙ අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. මාණවො ආචරියධනං ගහෙත්වා සෙතබ්යතො උක්කට්ඨාභිමුඛො ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ භගවන්තං නිසින්නං දිස්වා උපසඞ්කමිත්වා අට්ඨාසි. “කුහිං ගමිස්සසී”ති භගවතා වුත්තො “උක්කට්ඨං, භො ගොතම, ගමිස්සාමි මය්හං ආචරියස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස ගරුදක්ඛිණං දාතු”න්ති ආහ. අථ භගවා “ජානාසි පන ත්වං, මාණව, තීණි සරණානි, පඤ්ච සීලානී”ති වත්වා තෙන “නාහං ජානාමි, කිමත්ථියානි පනෙතානි කීදිසානි චා”ති වුත්තෙ “ඉදමීදිස”න්ති සරණගමනස්ස සීලසමාදානස්ස ච ඵලානිසංසං විභාවෙත්වා “උග්ගණ්හාහි තාව, මාණවක, සරණගමනවිධි”න්ති වත්වා “සාධු උග්ගණ්හිස්සාමි, කථෙථ භන්තෙ භගවා”ති තෙන යාචිතො තස්ස රුචියා අනුරූපං ගාථාබන්ධවසෙන සරණගමනවිධිං දස්සෙන්තො –
“යො වදතං පවරො මනුජෙසු, සක්යමුනී භගවා කතකිච්චො;
පාරගතො බලවීරියසමඞ්ගී, තං සුගතං සරණත්ථමුපෙහි.
“රාගවිරාගමනෙජමසොකං , ධම්මමසඞ්ඛතමප්පටිකූලං;
මධුරමිමං පගුණං සුවිභත්තං, ධම්මමිමං සරණත්ථමුපෙහි.
“යත්ථ ච දින්න මහප්ඵලමාහු, චතූසු සුචීසු පුරිසයුගෙසු;
අට්ඨ ච පුග්ගල ධම්මදසා තෙ, සඞ්ඝමිමං සරණත්ථමුපෙහී”ති. –
තිස්සො ගාථායො අභාසි.
තත්ථ යොති අනියමිතවචනං, තස්ස “ත”න්ති ඉමිනා නියමනං වෙදිතබ්බං. වදතන්ති වදන්තානං. පවරොති සෙට්ඨො, කථිකානං උත්තමො වාදීවරොති අත්ථො. මනුජෙසූති උක්කට්ඨනිද්දෙසො යථා “සත්ථා දෙවමනුස්සාන”න්ති. භගවා පන දෙවමනුස්සානම්පි බ්රහ්මානම්පි සබ්බෙසම්පි සත්තානං පවරොයෙව, භගවතො ච චරිමභවෙ මනුස්සෙසු උප්පන්නතාය වුත්තං “මනුජෙසූ”ති. තෙනෙවාහ “සක්යමුනී”ති. සක්යකුලප්පසුතතාය සක්යො, කායමොනෙය්යාදීහි සමන්නාගතතො අනවසෙසස්ස ච ඤෙය්යස්ස මුනනතො මුනි චාති සක්යමුනි. භාග්යවන්තතාදීහි චතූහි කාරණෙහි භගවා. චතූහි මග්ගෙහි කාතබ්බස්ස පරිඤ්ඤාදිපභෙදස්ස සොළසවිධස්ස කිච්චස්ස කතත්තා නිප්ඵාදිතත්තා කතකිච්චො. පාරං සක්කායස්ස පරතීරං නිබ්බානං ගතො සයම්භුඤාණෙන අධිගතොති පාරගතො. අසදිසෙන කායබලෙන, අනඤ්ඤසාධාරණෙන ඤාණබලෙන, චතුබ්බිධසම්මප්පධානවීරියෙන ච සමන්නාගතත්තා බලවීරියසමඞ්ගී. සොභනගමනත්තා, සුන්දරං ඨානං ගතත්තා, සම්මා ගතත්තා, සම්මා ච ගදිතත්තා සුගතො. තං සුගතං සම්මාසම්බුද්ධං සරණත්ථං සරණාය පරායණාය අපායදුක්ඛවට්ටදුක්ඛපරිත්තාණාය උපෙහි උපගච්ඡ, අජ්ජ පට්ඨාය අහිතනිවත්තනෙන හිතසංවඩ්ඪනෙන “අයං මෙ භගවා සරණං තාණං ලෙණං පරායණං ගති පටිසරණ”න්ති භජ සෙව, එවං ජානාහි වා බුජ්ඣස්සූති අත්ථො.