14. මහාරථවිමානවණ්ණනා
සහස්සයුත්තං හයවාහනං සුභන්ති මහාරථවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන ච සමයෙන ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො හෙට්ඨා වුත්තනයෙන දෙවචාරිකං චරන්තො තාවතිංසභවනෙ ගොපාලස්ස නාම දෙවපුත්තස්ස අත්තනො විමානතො නික්ඛමිත්වා සහස්සයුත්තං මහන්තං දිබ්බරථං අභිරුය්හ මහන්තෙන පරිවාරෙන මහතියා දෙවිද්ධියා උය්යානකීළනත්ථං ගච්ඡන්තස්ස අවිදූරෙ පාතුරහොසි. තං දිස්වා දෙවපුත්තො සඤ්ජාතගාරවබහුමානො සහසා රථතො ඔරුය්හ උපසඞ්කමිත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා අඤ්ජලිං සිරසි පග්ගය්හ අට්ඨාසි.
තස්සිදං පුබ්බකම්මං – සො කිර විපස්සිං භගවන්තං සුවණ්ණමාලාය පූජෙත්වා “ඉමස්ස පුඤ්ඤස්ස ආනුභාවෙන මය්හං භවෙ භවෙ සොවණ්ණමයා උරච්ඡදමාලා නිබ්බත්තතූ”ති කතපණිධානාය අනෙකකප්පෙසු සුගතීසුයෙව සංසරන්තියා කස්සපස්ස භගවතො කාලෙ කිකිස්ස කාසිරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තාය යථාපණිධානං සුවණ්ණමාලාලාභෙන “උරච්ඡදමාලා”ති ලද්ධනාමාය දෙවකඤ්ඤාසදිසාය රාජධීතාය ආචරියො ගොපාලො නාම බ්රාහ්මණො හුත්වා සසාවකසඞ්ඝස්ස කස්සපස්ස භගවතො අසදිසදානාදීනි මහාදානානි පවත්තෙත්වා ඉන්ද්රියානං අපරිපක්කභාවෙන අත්තානං රාජධීතරඤ්ච උද්දිස්ස සත්ථාරා දෙසිතං ධම්මං සුත්වාපි විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තො පුථුජ්ජනකාලකිරියමෙව කත්වා යථූපචිතපුඤ්ඤානුභාවෙන තාවතිංසෙසු යොජනසතිකෙ කනකවිමානෙ නිබ්බත්ති, අනෙකකොටිඅච්ඡරාපරිවාරො අහොසි, සත්තරතනමයො චස්ස සහස්සයුත්තො සුවිභත්තභිත්තිවිචිත්තො සිනිද්ධමධුරනිග්ඝොසො අත්තනො පභාසමුදයෙන අවහසන්තො විය දිවඞ්කරමණ්ඩලං දිබ්බො ආජඤ්ඤරථො නිබ්බත්ති.
සො තත්ථ යාවතායුකං දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවිත්වා අපරාපරං දෙවෙසුයෙව සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන යථාවුත්තසම්පත්තිවිභවො ගොපාලො එව නාම දෙවපුත්තො හුත්වා තාවතිංසෙසුයෙව නිබ්බත්ති. තං සන්ධාය වුත්තං “තෙන ච සමයෙන ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො…පෙ… අඤ්ජලිං සිරසි පග්ගය්හ අට්ඨාසී”ති.
එවං පන උපසඞ්කමිත්වා ඨිතං තං දෙවපුත්තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ඉමාහි ගාථාහි පුච්ඡි –
“සහස්සයුත්තං හයවාහනං සුභං, ආරුය්හිමං සන්දනං නෙකචිත්තං;
උය්යානභූමිං අභිතො අනුක්කමං, පුරින්දදො භූතපතීව වාසවො.
“සොවණ්ණමයා තෙ රථකුබ්බරා උභො, ඵලෙහි අංසෙහි අතීව සඞ්ගතා;
සුජාතගුම්බා නරවීරනිට්ඨිතා, විරොචති පන්නරසෙව චන්දො.
“සුවණ්ණජාලාවතතො රථො අයං, බහූහි නානාරතනෙහි චිත්තිතො;
සුනන්දිඝොසො ච සුභස්සරො ච, විරොචතී චාමරහත්ථබාහුභි.
“ඉමා ච නාභ්යො මනසාභිනිම්මිතා, රථස්ස පාදන්තරමජ්ඣභූසිතා;
ඉමා ච නාභ්යො සතරාජිචිත්තිතා, සතෙරතා විජ්ජුරිවප්පභාසරෙ.
“අනෙකචිත්තාවතතො රථො අයං, පුථූ ච නෙමී ච සහස්සරංසිකො;
තෙසං සරො සුය්යති වග්ගුරූපො, පඤ්චඞ්ගිකං තූරියමිවප්පවාදිතං.
“සිරස්මිං චිත්තං මණිචන්දකප්පිතං, සදා විසුද්ධං රුචිරං පභස්සරං;
සුවණ්ණරාජීහි අතීව සඞ්ගතං, වෙළුරියරාජීව අතීව සොභති.
“ඉමෙ ච වාළී මණිචන්දකප්පිතා, ආරොහකම්බූ සුජවා බ්රහූපමා;
බ්රහා මහන්තා බලිනො මහාජවා, මනො තවඤ්ඤාය තථෙව සිංසරෙ.
“ඉමෙ ච සබ්බෙ සහිතා චතුක්කමා, මනො තවඤ්ඤාය තථෙව සිංසරෙ;
සමං වහන්තී මුදුකා අනුද්ධතා, ආමොදමානා තුරගානමුත්තමා.
“ධුනන්ති වග්ගන්ති පතන්ති චම්බරෙ, අබ්භුද්ධුනන්තා සුකතෙ පිළන්ධනෙ;
තෙසං සරො සුය්යති වග්ගුරූපො, පඤ්චඞ්ගිකං තූරියමිවප්පවාදිතං.
“රථස්ස ඝොසො අපිළන්ධනාන ච, ඛුරස්ස නාදො අභිහිංසනාය ච;
ඝොසො සුවග්ගූ සමිතස්ස සුය්යති, ගන්ධබ්බතූරියානි විචිත්රසංවනෙ.
“රථෙ ඨිතාතා මිගමන්දලොචනා, ආළාරපම්හා හසිතා පියංවදා;
වෙළුරියජාලාවතතා තනුච්ඡවා, සදෙව ගන්ධබ්බසූරග්ගපූජිතා.
“තා රත්තරත්තම්බරපීතවාසසා, විසාලනෙත්තා අභිරත්තලොචනා;
කුලෙ සුජාතා සුතනූ සුචිම්හිතා, රථෙ ඨිතා පඤ්ජලිකා උපට්ඨිතා.
“තා කම්බුකෙයූරධරා සුවාසසා, සුමජ්ඣිමා ඌරුථනූපපන්නා;
වට්ටඞ්ගුලියො සුමුඛා සුදස්සනා, රථෙ ඨිතා පඤ්ජලිකා උපට්ඨිතා.