යෙ ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගාතිආදිකා ජෙන්තාය ථෙරියා ගාථා. තස්සා අතීතං පච්චුප්පන්නඤ්ච වත්ථු අභිරූපනන්දාවත්ථුසදිසං. අයං පන වෙසාලියං ලිච්ඡවිරාජකුලෙ නිබ්බත්තීති අයමෙව විසෙසො. සත්ථාරා දෙසිතං ධම්මං සුත්වා දෙසනාපරියොසානෙ අරහත්තං පත්වා අත්තනා අධිගතං විසෙසං පච්චවෙක්ඛිත්වා පීතිවසෙන –

ඉමා ද්වෙ ගාථා අභාසි.

තත්ථ යෙ ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගාති යෙ ඉමෙ සතිධම්මවිචයවීරියපීතිපස්සද්ධිසමාධිඋපෙක්ඛාසඞ්ඛාතා බොධියා යථාවුත්තාය ධම්මසාමග්ගියා , බොධිස්ස වා බුජ්ඣනකස්ස තංසමඞ්ගිනො පුග්ගලස්ස අඞ්ගභූතත්තා “බොජ්ඣඞ්ගා”ති ලද්ධනාමා සත්ත ධම්මා. මග්ගා නිබ්බානපත්තියාති නිබ්බානාධිගමස්ස උපායභූතා. භාවිතා තෙ මයා සබ්බෙ, යථා බුද්ධෙන දෙසිතාති තෙ සත්තතිංස බොධිපක්ඛියධම්මා සබ්බෙපි මයා යථා බුද්ධෙන භගවතා දෙසිතා, තථා මයා උප්පාදිතා ච වඩ්ඪිතා ච.

දිට්ඨො හි මෙ සො භගවාති හි-සද්දො හෙතුඅත්ථො. යස්මා සො භගවා ධම්මකායො සම්මාසම්බුද්ධො අත්තනා අධිගතඅරියධම්මදස්සනෙන දිට්ඨො, තස්මා අන්තිමොයං සමුස්සයොති යොජනා. අරියධම්මදස්සනෙන හි බුද්ධා භගවන්තො අඤ්ඤෙ ච අරියා දිට්ඨා නාම හොන්ති, න රූපකායදස්සනමත්තෙන. යථාහ – “යො ඛො, වක්කලි, ධම්මං පස්සති, සො මං පස්සතී”ති (සං· නි· 3.87) ච “සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී”ති (ම· නි· 1.20; සං· නි· 3.1) ච ආදි. සෙසං වුත්තනයමෙව.

සුමුත්තිකාතිආදිකා සුමඞ්ගලමාතාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ කුසලං උපචිනිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ සාවත්ථියං දලිද්දකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තා අඤ්ඤතරස්ස නළකාරස්ස දින්නා පඨමගබ්භෙයෙව පච්ඡිමභවිකං පුත්තං ලභි. තස්ස සුමඞ්ගලොති නාමං අහොසි. තතො පට්ඨාය සා සුමඞ්ගලමාතාති පඤ්ඤායිත්ථ. යස්මා පනස්සා නාමගොත්තං න පාකටං, තස්මා “අඤ්ඤතරා ථෙරී භික්ඛුනී අපඤ්ඤාතා”ති පාළියං වුත්තං. සොපිස්සා පුත්තො විඤ්ඤුතං පත්තො පබ්බජිත්වා සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පත්වා සුමඞ්ගලත්ථෙරොති පාකටො අහොසි. තස්ස මාතා භික්ඛුනීසු පබ්බජිත්වා විපස්සනාය කම්මං කරොන්තී එකදිවසං ගිහිකාලෙ අත්තනා ලද්ධදුක්ඛං පච්චවෙක්ඛිත්වා සංවෙගජාතා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පත්වා උදානෙන්තී –

තත්ථ සුමුත්තිකාති සුමුත්තා. ක-කාරො පදපූරණමත්තං, සුට්ඨු මුත්තා වතාති අත්ථො. සා සාසනෙ අත්තනා පටිලද්ධසම්පත්තිං දිස්වා පසාදවසෙන, තස්සා වා පසංසාවසෙන ආමන්තෙත්වා වුත්තං “සුමුත්තිකා සුමුත්තිකා”ති. යං පන ගිහිකාලෙ විසෙසතො ජිගුච්ඡති, තතො විමුත්තිං දස්සෙන්තී “සාධුමුත්තිකාම්හී”තිආදිමාහ. තත්ථ සාධුමුත්තිකාම්හීති සම්මදෙව මුත්තා වත අම්හි. මුසලස්සාති මුසලතො. අයං කිර දලිද්දභාවෙන ගිහිකාලෙ සයමෙව මුසලකම්මං කරොති, තස්මා එවමාහ. අහිරිකො මෙති මම සාමිකො අහිරිකො නිල්ලජ්ජො, සො මම න රුච්චතීති වචනසෙසො. පකතියාව කාමෙසු විරත්තචිත්තතාය කාමාධිමුත්තානං පවත්තිං ජිගුච්ඡන්තී වදති. ඡත්තකං වාපීති ජීවිතහෙතුකෙන කරීයමානං ඡත්තකම්පි මෙ න රුච්චතීති අත්ථො. වා-සද්දො අවුත්තසමුච්චයත්ථො, තෙන පෙළාචඞ්කොටකාදිං සඞ්ගණ්හාති. වෙළුදණ්ඩාදීනි ගහෙත්වා දිවසෙ දිවසෙ ඡත්තාදීනං කරණවසෙන දුක්ඛජීවිතං ජිගුච්ඡන්තී වදති. “අහිතකො මෙ වාතො වාතී”ති කෙචි වත්වා අහිතකො ජරාවහො ගිහිකාලෙ මම සරීරෙ වාතො වායතීති අත්ථං වදන්ති. අපරෙ පන “අහිතකො පරෙසං දුග්ගන්ධතරො ච මම සරීරතො වාතො වායතී”ති අත්ථං වදන්ති. උක්ඛලිකා මෙ දෙඩ්ඩුභං වාතීති මෙ මම භත්තපචනභාජනං චිරපාරිවාසිකභාවෙන අපරිසුද්ධතාය උදකසප්පගන්ධං වායති, තතො අහං සාධුමුත්තිකාම්හීති යොජනා.