කච්චි නො වත්ථපසුතොති ආයස්මතො ජම්බුගාමියපුත්තත්ථෙරස්ස ගාථා. කා උප්පත්ති? සො කිර පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො හුත්වා තත්ථ තත්ථ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං ආචිනන්තො ඉතො එකතිංසෙ කප්පෙ වෙස්සභුස්ස භගවතො කාලෙ එකදිවසං කිංසුකානි පුප්ඵානි දිස්වා තානි පුප්ඵානි ගහෙත්වා බුද්ධගුණෙ අනුස්සරන්තො භගවන්තං උද්දිස්ස ආකාසෙ ඛිපන්තො පූජෙසි. සො තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන තාවතිංසෙසු නිබ්බත්තො. තතො පරං පුඤ්ඤානි කත්වා අපරාපරං දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ චම්පායං ජම්බුගාමියස්ස නාම උපාසකස්ස පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන තාවතිංසෙසු නිබ්බත්තො. තතො පරං පුඤ්ඤානි කත්වා අපරාපරං දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ චම්පායං ජම්බුගාමියස්ස නාම උපාසකස්ස පුත්වා නිබ්බත්ති. තෙනස්ස ජම්බුගාමියපුත්තොත්වෙව සමඤ්ඤා අහොසි. සො වයප්පත්තො භගවතො සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසංවෙගො පබ්බජිත්වා කතපුබ්බකිච්චො කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සාකෙතෙ අඤ්ජනවනෙ වසති. අථස්ස පිතා “කිං නු ඛො මම පුත්තො සාසනෙ අභිරතො විහරති, උදාහු නො”ති වීමංසනත්ථං “කච්චි නො වත්ථපසුතො”ති ගාථං ලිඛිත්වා පෙසෙසි. සො තං වාචෙත්වා, “පිතා මෙ පමාදවිහාරං ආසඞ්කති, අහඤ්ච අජ්ජාපි පුථුජ්ජනභූමිං නාතිවත්තො”ති සංවෙගජාතො ඝටෙන්තො වායමන්තො නචිරස්සෙව ඡළභිඤ්ඤො අහොසි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප· ථෙර 2.50.25-30) –

අරහත්තං පන පත්වා ඤාතීනං වසනනගරං ගන්ත්වා සාසනස්ස නිය්යානිකභාවං පකාසෙන්තො ඉද්ධිපාටිහාරියං දස්සෙසි. තං දිස්වා ඤාතකා පසන්නමානසා බහූ සඞ්ඝාරාමෙ කාරෙසුං. ථෙරොපි සකපිතරා පෙසිතං ගාථං අඞ්කුසං කත්වා ඝටෙන්තො වායමන්තො අරහත්තං සච්ඡාකාසි. අඤ්ඤං බ්යාකරොන්තොපි පිතුපූජනත්ථං “කච්චි නො වත්ථපසුතො”ති තමෙව ගාථං අභාසි.

තත්ථ කච්චීති පුච්ඡායං නිපාතො. නොති පටිසෙධෙ. වත්ථපසුතොති වත්ථෙ පසුතො වත්ථපසුතො, චීවරමණ්ඩනාභිරතො. නිදස්සනමත්තඤ්චෙතං පත්තමණ්ඩනාදිචාපල්ලපටික්ඛෙපස්සාපි අධිප්පෙතත්තා. “කච්චි න වත්ථපසුතො”තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. භූසනාරතොති අත්තභාවවිභූසනාය රතො අභිරතො, යථෙකච්චෙ පබ්බජිත්වාපි චපලා කායදළ්හිබහුලා චීවරාදිපරික්ඛාරස්ස අත්තනො සරීරස්ස ච මණ්ඩනවිභූසනට්ඨානාය යුත්තා හොන්ති. කිමෙව පරික්ඛාරපසුතො භූසනාරතො ච නාහොසීති අයමෙත්ථ පදද්වයස්සාපි අත්ථො. සීලමයං ගන්ධන්ති අඛණ්ඩාදිභාවාපාදනෙන සුපරිසුද්ධස්ස චතුබ්බිධස්සපි සීලස්ස වසෙන ය්වායං “යො ච සීලවතං පජාති න ඉතරා දුස්සීලපජා, දුස්සීලත්තායෙව දුස්සිල්යමයං දුග්ගන්ධං වායති, එවං ත්වං දුග්ගන්ධං අවායිත්වා කච්චි සීලමයං ගන්ධං වායසීති අත්ථො. අථ වා නෙතරා පජාති න ඉතරා දුස්සීලපජා, තං කච්චි න හොති, යතො සීලමයං ගන්ධං වායසීති බ්යතිරෙකෙන සීලගන්ධවායනමෙව විභාවෙති.

සමුන්නමයමත්තානන්ති ආයස්මතො හාරිතත්ථෙරස්ස ගාථා. කා උප්පත්ති? සො කිර පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො හුත්වා තත්ථ තත්ථ විවට්ටූපනිස්සයං පුඤ්ඤසම්භාරං උපචිනන්තො ඉතො එකතිංසෙ කප්පෙ සුදස්සනං නාම පච්චෙකසම්බුද්ධං දිස්වා පසන්නමානසො කුටජපුප්ඵෙහි පූජං කත්වා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන සුගතීසුයෙව පරිවත්තෙන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ සාවත්ථිනගරෙ බ්රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්ති. හාරිතොතිස්ස නාමං අහොසි. තස්ස වයප්පත්තස්ස මාතාපිතරො කුලරූපාදීහි අනුච්ඡවිකං කුමාරිකං බ්රාහ්මණධීතරං ආනෙසුං. සො තාය සද්ධිං භොගසුඛං අනුභවන්තො එකදිවසං අත්තනො තස්සා ච රූපසම්පත්තිං ඔලොකෙත්වා ධම්මතාය චොදියමානො “ඊදිසං නාම රූපං නචිරස්සෙව ජරාය මච්චුනා ච අභිප්පමද්දීයතී”ති සංවෙගං පටිලභි. කතිපයදිවසාතික්කමෙනෙව චස්ස භරියං කණ්හසප්පො ඩංසිත්වා මාරෙසි. සො තෙන භිය්යොසොමත්තාය සඤ්ජාතසංවෙගො සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා ධම්මං සුත්වා ඝරබන්ධනෙ ඡින්දිත්වා පබ්බජි. තස්ස ච චරියානුකූලං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා විහරන්තස්ස කම්මට්ඨානං න සම්පජ්ජති, චිත්තං උජුගතං න හොති. සො ගාමං පිණ්ඩාය පවිට්ඨො අඤ්ඤතරං උසුකාරං උසුදණ්ඩං යන්තෙ පක්ඛිපිත්වා උජුං කරොන්තං දිස්වා “ඉමෙ අචෙතනම්පි නාම උජුං කරොන්ති, කස්මා අහං චිත්තං උජුං න කරිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා තතොව පටිනිවත්තිත්වා දිවාට්ඨානෙ නිසින්නො විපස්සනං ආරභි. අථස්ස භගවා උපරි ආකාසෙ නිසීදිත්වා ඔවාදං දෙන්තො “සමුන්නමයමත්තාන”න්ති ගාථං අභාසි. අයමෙව ථෙරො අත්තානං පරං විය ඔවදන්තො අභාසීති ච වදන්ති.