යෙ කෙචිමෙති මහාබ්යූහසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ “කිං නු ඛො ඉමෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා විඤ්ඤූනං සන්තිකා නින්දමෙව ලභන්ති, උදාහු පසංසම්පී”ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තමත්ථං ආවිකාතුං පුරිමනයෙන නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං. තත්ථ අන්වානයන්තීති අනු ආනයන්ති, පුනප්පුනං ආහරන්ති.

ඉදානි යස්මා තෙ “ඉදමෙව සච්ච”න්ති වදන්තා දිට්ඨිගතිකා වාදිනො කදාචි කත්ථචි පසංසම්පි ලභන්ති, යං එතං පසංසාසඞ්ඛාතං වාදඵලං, තං අප්පං රාගාදීනං සමාය සමත්ථං න හොති, කො පන වාදො දුතියෙ නින්දාඵලෙ, තස්මා එතමත්ථං දස්සෙන්තො ඉමං තාව විස්සජ්ජනගාථමාහ. “අප්පඤ්හි එතං න අලං සමාය, දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමී”තිආදි. තත්ථ දුවෙ විවාදස්ස ඵලානීති නින්දා පසංසා ච, ජයපරාජයාදීනි වා තංසභාගානි. එතම්පි දිස්වාති “නින්දා අනිට්ඨා එව, පසංසා නාලං සමායා”ති එතම්පි විවාදඵලෙ ආදීනවං දිස්වා. ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමින්ති අවිවාදභූමිං නිබ්බානං “ඛෙම”න්ති පස්සමානො.

එවඤ්හි අවිවදමානො – යා කාචිමාති ගාථා. තත්ථ සම්මුතියොති දිට්ඨියො. පුථුජ්ජාති පුථුජ්ජනසම්භවා. සො උපයං කිමෙය්යාති සො උපගන්තබ්බට්ඨෙන උපයං රූපාදීසු එකම්පි ධම්මං කිං උපෙය්ය, කෙන වා කාරණෙන උපෙය්ය. දිට්ඨෙ සුතෙ ඛන්තිමකුබ්බමානොති දිට්ඨසුතසුද්ධීසු පෙමං අකරොන්තො.

ඉතො බාහිරා පන – සීලුත්තමාති ගාථා. තස්සත්ථො – සීලංයෙව “උත්තම”න්ති මඤ්ඤමානා සීලුත්තමා එකෙ භොන්තො සංයමමත්තෙන සුද්ධිං වදන්ති, හත්ථිවතාදිඤ්ච වතං සමාදාය උපට්ඨිතා, ඉධෙව දිට්ඨියං අස්ස සත්ථුනො සුද්ධින්ති භවූපනීතා භවජ්ඣොසිතා සමානා වදන්ති, අපිච තෙ කුසලා වදානා “කුසලා මය”න්ති එවං වාදා.

එවං සීලුත්තමෙසු ච තෙසු තථා පටිපන්නො යො කොචි – සචෙ චුතොති ගාථා. තස්සත්ථො – සචෙ තතො සීලවතතො පරවිච්ඡන්දනෙන වා අනභිසම්භුණන්තො වා චුතො හොති, සො තං සීලබ්බතාදිකම්මං පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදිකම්මං වා විරාධයිත්වා පවෙධතී. න කෙවලඤ්ච වෙධති, අපිච ඛො තං සීලබ්බතසුද්ධිං පජප්පතී ච විප්පලපති පත්ථයතී ච. කිමිව? සත්ථාව හීනො පවසං ඝරම්හා. ඝරම්හා පවසන්තො සත්ථතො හීනො යථා තං ඝරං වා සත්ථං වා පත්ථෙය්යාති.

එවං පන සීලුත්තමානං වෙධකාරණං අරියසාවකො – සීලබ්බතං වාපි පහාය සබ්බන්ති ගාථා. තත්ථ සාවජ්ජනවජ්ජන්ති සබ්බාකුසලං ලොකියකුසලඤ්ච. එතං සුද්ධිං අසුද්ධින්ති අපත්ථයානොති පඤ්චකාමගුණාදිභෙදං එතං සුද්ධිං, අකුසලාදිභෙදං අසුද්ධිඤ්ච අපත්ථයමානො. විරතො චරෙති සුද්ධියා අසුද්ධියා ච විරතො චරෙය්ය. සන්තිමනුග්ගහායාති දිට්ඨිං අගහෙත්වා.