3. නන්දකපෙතවත්ථුවණ්ණනා
රාජා පිඞ්ගලකො නාමාති ඉදං නන්දකපෙතවත්ථු. තස්ස කා උප්පත්ති? සත්ථු පරිනිබ්බානතො වස්සසතද්වයස්ස අච්චයෙන සුරට්ඨවිසයෙ පිඞ්ගලො නාම රාජා අහොසි. තස්ස සෙනාපති නන්දකො නාම මිච්ඡාදිට්ඨී විපරීතදස්සනො “නත්ථි දින්න”න්තිආදිනා මිච්ඡාගාහං පග්ගය්හ විචරි. තස්ස ධීතා උත්තරා නාම උපාසිකා පතිරූපෙ කුලෙ දින්නා අහොසි. නන්දකො පන කාලං කත්වා විඤ්ඣාටවියං මහති නිග්රොධරුක්ඛෙ වෙමානිකපෙතො හුත්වා නිබ්බත්ති. තස්මිං කාලකතෙ උත්තරා සුචිසීතලගන්ධොදකපූරිතං පානීයඝටං කුම්මාසාභිසඞ්ඛතෙහි වණ්ණගන්ධරසසම්පන්නෙහි පූවෙහි පරිපුණ්ණසරාවකඤ්ච අඤ්ඤතරස්ස ඛීණාසවත්ථෙරස්ස දත්වා “අයං දක්ඛිණා මය්හං පිතු උපකප්පතූ”ති උද්දිසි, තස්ස තෙන දානෙන දිබ්බපානීයං අපරිමිතා ච පූවා පාතුභවිංසු. තං දිස්වා සො එවං චින්තෙසි – “පාපකං වත මයා කතං, යං මහාජනො ‘නත්ථි දින්න’න්තිආදිනා මිච්ඡාගාහං ගාහිතො. ඉදානි පන පිඞ්ගලො රාජා ධම්මාසොකස්ස රඤ්ඤො ඔවාදං දාතුං ගතො, සො තං තස්ස දත්වා ආගමිස්සති, හන්දාහං නත්ථිකදිට්ඨිං විනොදෙස්සාමී”ති. න චිරෙනෙව ච පිඞ්ගලො රාජා ධම්මාසොකස්ස රඤ්ඤො ඔවාදං දත්වා පටිනිවත්තන්තො මග්ගං පටිපජ්ජි.
අථ සො පෙතො අත්තනො වසනට්ඨානාභිමුඛං තං මග්ගං නිම්මිනි. රාජා ඨිතමජ්ඣන්හිකෙ සමයෙ තෙන මග්ගෙන ගච්ඡති. තස්ස ගඡන්තස්ස පුරතො මග්ගො දිස්සති, පිට්ඨිතො පනස්ස අන්තරධායති. සබ්බපච්ඡතො ගච්ඡන්තො පුරිසො මග්ගං අන්තරහිතං දිස්වා භීතො විස්සරං විරවන්තො ධාවිත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි, තං සුත්වා රාජා භීතො සංවිග්ගමානසො හත්ථික්ඛන්ධෙ ඨත්වා චතස්සො දිසා ඔලොකෙන්තො පෙතස්ස වසනනිග්රොධරුක්ඛං දිස්වා තදභිමුඛො අගමාසි සද්ධිං චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය. අථානුක්කමෙන රඤ්ඤෙ තං ඨානං පත්තෙ පෙතො සබ්බාභරණවිභූසිතො රාජානං උපසඞ්කමිත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා පූවෙ ච පානීයඤ්ච දාපෙසි. රාජා සපරිජනො න්හත්වා පූවෙ ඛාදිත්වා පානීයං පිවිත්වා පටිප්පස්සද්ධමග්ගකිලමථො “දෙවතා නුසි ගන්ධබ්බො”තිආදිනා පෙතං පුච්ඡි. පෙතො ආදිතො පට්ඨාය අත්තනො පවත්තිං ආචික්ඛිත්වා රාජානං මිච්ඡාදස්සනතො විමොචෙත්වා සරණෙසු සීලෙසු ච පතිට්ඨාපෙසි. තමත්ථං දස්සෙතුං සඞ්ගීතිකාරා –
“රාජා පිඞ්ගලකො නාම, සුරට්ඨානං අධිපති අහු;
මොරියානං උපට්ඨානං ගන්ත්වා, සුරට්ඨං පුනරාගමා.
“උණ්හෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙ, රාජා පඞ්කං උපාගමි;
අද්දස මග්ගං රමණීයං, පෙතානං තං වණ්ණුපථං.
සාරථිං ආමන්තයී රාජා –
“‘අයං මග්ගො රමණීයො, ඛෙමො සොවත්ථිකො සිවො;
ඉමිනා සාරථි යාම, සුරට්ඨානං සන්තිකෙ ඉතො’.
“තෙන පායාසි සොරට්ඨො, සෙනාය චතුරඞ්ගිනියා;
උබ්බිග්ගරූපො පුරිසො, සොරට්ඨං එතදබ්රවි.
“‘කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා, භිංසනං ලොමහංසනං;
පුරතො දිස්සති මග්ගො, පච්ඡතො ච න දිස්සති.
“‘කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා, යමපුරිසාන සන්තිකෙ;
අමානුසො වායති ගන්ධො, ඝොසො සුය්යති දාරුණො’.
“සංවිග්ගො රාජා සොරට්ඨො, සාරථිං එතදබ්රවි;
‘කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා, භිංසනං ලොමහංසනං;
පුරතො දිස්සති මග්ගො, පච්ඡතො ච න දිස්සති.
“‘කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා, යමපුරිසාන සන්තිකෙ;
අමානුසො වායති ගන්ධො, ඝොසො සුය්යති දාරුණො’.
“හත්ථික්ඛන්ධං සමාරුය්හ, ඔලොකෙන්තො චතුද්දිසා;
අද්දස නිග්රොධං රමණීයං, පාදපං ඡායාසම්පන්නං;
නීලබ්භවණ්ණසදිසං, මෙඝවණ්ණසිරීනිභං.
“සාරථිං ආමන්තයී රාජා, ‘කිං එසො දිස්සති බ්රහා;
නීලබ්භවණ්ණසදිසො, මෙඝවණ්ණසිරීනිභො’.
“නිග්රොධො සො මහාරාජ, පාදපො ඡායාසම්පන්නො;
නීලබ්භවණ්ණසදිසො, මෙඝවණ්ණසිරීනිභො.
“තෙන පායාසි සොරට්ඨො, යෙන සො දිස්සතෙ බ්රහා;
නීලබ්භවණ්ණසදිසො, මෙඝවණ්ණසිරීනිභො.
“හත්ථික්ඛන්ධතො ඔරුය්හ, රාජා රුක්ඛං උපාගමි;
නිසීදි රුක්ඛමූලස්මිං, සාමච්චො සපරිජ්ජනො;
පූරං පානීයසරකං, පූවෙ විත්තෙ ච අද්දස.