10. ගණපෙතවත්ථුවණ්ණනා
නග්ගා දුබ්බණ්ණරූපාත්ථාති ඉදං සත්ථරි ජෙතවනෙ විහරන්තෙ සම්බහුලෙ පෙතෙ ආරබ්භ වුත්තං. සාවත්ථියං කිර සම්බහුලා මනුස්සා ගණභූතා අස්සද්ධා අප්පසන්නා මච්ඡෙරමලපරියුට්ඨිතචිත්තා දානාදිසුචරිතවිමුඛා හුත්වා චිරං ජීවිත්වා කායස්ස භෙදා නගරස්ස සමීපෙ පෙතයොනියං නිබ්බත්තිංසු . අථෙකදිවසං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො සාවත්ථියං පිණ්ඩාය ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ පෙතෙ දිස්වා –
“නග්ගා දුබ්බණරූපාත්ථ, කිසා ධමනිසන්ථතා;
උප්ඵාසුලිකා කිසිකා, කෙ නු තුම්හෙත්ථ මාරිසා”ති. –
උප්ඵාසුලිකා කිසිකා, කෙ නු තුම්හෙත්ථ මාරිසා”ති. –
ගාථාය පුච්ඡි. තත්ථ දුබ්බණ්ණරූපාත්ථාති දුබ්බණ්ණසරීරා හොථ. කෙ නු තුම්හෙත්ථාති තුම්හෙ කෙ නු නාම භවථ. මාරිසාති තෙ අත්තනො සාරුප්පවසෙන ආලපති.
තං සුත්වා පෙතා –
“මයං භදන්තෙ පෙතම්හා, දුග්ගතා යමලොකිකා;
පාපකම්මං කරිත්වාන, පෙතලොකං ඉතො ගතා”ති. –
පාපකම්මං කරිත්වාන, පෙතලොකං ඉතො ගතා”ති. –
ගාථාය අත්තනො පෙතභාවං පකාසෙත්වා පුන ථෙරෙන –
“කිං නු කායෙන වාචාය, මනසා දුක්කටං කතං;
කිස්සකම්මවිපාකෙන, පෙතලොකං ඉතො ගතා”ති. –
කිස්සකම්මවිපාකෙන, පෙතලොකං ඉතො ගතා”ති. –
ගාථාය කතකම්මං පුච්ඡිතා –
“අනාවටෙසු තිත්ථෙසු, විචිනිම්හද්ධමාසකං;
සන්තෙසු දෙය්යධම්මෙසු, දීපං නාකම්හ අත්තනො.
සන්තෙසු දෙය්යධම්මෙසු, දීපං නාකම්හ අත්තනො.
“නදිං උපෙම තසිතා, රිත්තකා පරිවත්තති;
ඡායං උපෙම උණ්හෙසු, ආතපො පරිවත්තති.
ඡායං උපෙම උණ්හෙසු, ආතපො පරිවත්තති.
“අග්ගිවණ්ණො ච නො වාතො, ඩහන්තො උපවායති;
එතඤ්ච භන්තෙ අරහාම, අඤ්ඤඤ්ච පාපකං තතො.
එතඤ්ච භන්තෙ අරහාම, අඤ්ඤඤ්ච පාපකං තතො.
“අපි යොජනානි ගච්ඡාම, ඡාතා ආහාරගෙධිනො;
අලද්ධාව නිවත්තාම, අහො නො අප්පපුඤ්ඤතා.
අලද්ධාව නිවත්තාම, අහො නො අප්පපුඤ්ඤතා.
“ඡාතා පමුච්ඡිතා භන්තා, භූමියං පටිසුම්භිතා;
උත්තානා පටිකිරාම, අවකුජ්ජා පතාමසෙ.
උත්තානා පටිකිරාම, අවකුජ්ජා පතාමසෙ.
“තෙ ච තත්ථෙව පතිතා, භූමියං පටිසුම්භිතා;
උරං සීසඤ්ච ඝට්ටෙම, අහො නො අප්පපුඤ්ඤතා.
උරං සීසඤ්ච ඝට්ටෙම, අහො නො අප්පපුඤ්ඤතා.
“එතඤ්ච භන්තෙ අරහාම, අඤ්ඤඤ්ච පාපකං තතො;
සන්තෙසු දෙය්යධම්මෙසු, දීපං නාකම්හ අත්තනො.
සන්තෙසු දෙය්යධම්මෙසු, දීපං නාකම්හ අත්තනො.
“තෙ හි නූන ඉතො ගන්ත්වා, යොනිං ලද්ධාන මානුසිං;
වදඤ්ඤූ සීලසම්පන්නා, කාහාම කුසලං බහු”න්ති. –
වදඤ්ඤූ සීලසම්පන්නා, කාහාම කුසලං බහු”න්ති. –
අත්තනා කතකම්මං කථෙසුං.
තත්ථ අපි යොජනානි ගච්ඡාමාති අනෙකානිපි යොජනානි ගච්ඡාම. කථං? ඡාතා ආහාරගෙධිනොති , චිරකාලං ජිඝච්ඡාය ජිඝච්ඡිතා ආහාරෙ ගිද්ධා අභිගිජ්ඣන්තා හුත්වා, එවං ගන්ත්වාපි කිඤ්චි ආහාරං අලද්ධායෙව නිවත්තාම. අප්පපුඤ්ඤතාති අපුඤ්ඤතා අකතකල්යාණතා.
උත්තානා පටිකිරාමාති කදාචි උත්තානා හුත්වා විකිරියමානඞ්ගපච්චඞ්ගා විය වත්තාම. අවකුජ්ජා පතාමසෙති කදාචි අවකුජ්ජා හුත්වා පතාම.
තෙ චාති තෙ මයං. උරං සීසඤ්ච ඝට්ටෙමාති අවකුජ්ජා හුත්වා පතිතා උට්ඨාතුං අසක්කොන්තා වෙධන්තා වෙදනාප්පත්තා අත්තනො අත්තනො උරං සීසඤ්ච පටිඝංසාම. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.
ථෙරො තං පවත්තිං භගවතො ආරොචෙසි. භගවා තමත්ථං අට්ඨුප්පත්තිං කත්වා සම්පත්තපරිසාය ධම්මං දෙසෙසි. තං සුත්වා මහාජනො මච්ඡෙරමලං පහාය දානාදිසුචරිතනිරතො අහොසීති.
ගණපෙතවත්ථුවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
11. පාටලිපුත්තපෙතවත්ථුවණ්ණනා
දිට්ඨා තයා නිරයා තිරච්ඡානයොනීති ඉදං සත්ථරි ජෙතවනෙ විහරන්තෙ අඤ්ඤතරං විමානපෙතං ආරබ්භ වුත්තං. සාවත්ථිවාසිනො කිර පාටලිපුත්තවාසිනො ච බහූ වාණිජා නාවාය සුවණ්ණභූමිං අගමිංසු. තත්ථෙකො උපාසකො ආබාධිකො මාතුගාමෙ පටිබද්ධචිත්තො කාලමකාසි. සො කතකුසලොපි දෙවලොකං අනුපපජ්ජිත්වා ඉත්ථියා පටිබද්ධචිත්තතාය සමුද්දමජ්ඣෙ විමානපෙතො හුත්වා නිබ්බත්ති. යස්සං පන සො පටිබද්ධචිත්තො, සා ඉත්ථී සුවණ්ණභූමිගාමිනිං නාවං අභිරුය්හ ගච්ඡති. අථ ඛො සො පෙතො තං ඉත්ථිං ගහෙතුකාමො නාවාය ගමනං උපරුන්ධි. අථ වාණිජා “කෙන නු ඛො කාරණෙන අයං නාවා න ගච්ඡතී”ති වීමංසන්තා කාළකණ්ණිසලාකං විචාරෙසුං. අමනුස්සිද්ධියා යාවතතියං තස්සා එව ඉත්ථියා පාපුණි, යස්සං සො පටිබද්ධචිත්තො. තං දිස්වා වාණිජා වෙළුකලාපං සමුද්දෙ ඔතාරෙත්වා තස්ස උපරි තං ඉත්ථිං ඔතාරෙසුං. ඉත්ථියා ඔතාරිතමත්තාය නාවා වෙගෙන සුවණ්ණභූමිං අභිමුඛා පායාසි. අමනුස්සො තං ඉත්ථිං අත්තනො විමානං ආරොපෙත්වා තාය සද්ධිං අභිරමි.
සා එකං සංවච්ඡරං අතික්කමිත්වා නිබ්බින්නරූපා තං පෙතං යාචන්තී ආහ – “අහං ඉධ වසන්තී මය්හං සම්පරායිකං අත්ථං කාතුං න ලභාමි, සාධු, මාරිස, මං පාටලිපුත්තමෙව නෙහී”ති. සො තාය යාචිතො –