ද්වෙ පුග්ගලාතිආදීහි පටිසම්භිදප්පත්තපුග්ගලවිසෙසපටිපාටිං දස්සෙති. තත්ථ පුබ්බයොගොති අතීතජාතීසු පටිසම්භිදප්පත්තිහෙතුභූතො පුඤ්ඤපයොගො. තෙනාති තෙන පුබ්බයොගකාරණෙන. එවං සෙසෙසුපි. අතිරෙකො හොතීති අතිරිත්තො හොති, අතිරෙකයොගතො වා “අතිරෙකො”ති වුත්තො. අධිකො හොතීති අග්ගො හොති. විසෙසො හොතීති විසිට්ඨො හොති, විසෙසයොගතො වා විසෙසො. ඤාණං පභිජ්ජතීති පටිසම්භිදාඤාණප්පභෙදං පාපුණාති.

බහුස්සුතොති බුද්ධවචනවසෙන. දෙසනාබහුලොති ධම්මදෙසනාවසෙන. ගරූපනිස්සිතොති පඤ්ඤාය අධිකං ගරුං උපනිස්සිතො. විහාරබහුලොති විපස්සනාවිහාරබහුලො, ඵලසමාපත්තිවිහාරබහුලො වා. පච්චවෙක්ඛණාබහුලොති විපස්සනාවිහාරෙ සති විපස්සනාපච්චවෙක්ඛණාබහුලො, ඵලසමාපත්තිවිහාරෙ සති ඵලසමාපත්තිපච්චවෙක්ඛණාබහුලො. සෙඛපටිසම්භිදප්පත්තොති සෙඛො හුත්වා පටිසම්භිදප්පත්තො. එවං අසෙඛපටිසම්භිදප්පත්තො. සාවකපාරමිප්පත්තොති එත්ථ මහාපඤ්ඤානං අග්ගස්ස මහාසාවකස්ස සත්තසට්ඨියා සාවකඤාණානං පාරගමනං පාරමී, සාවකස්ස පාරමී සාවකපාරමී, තං සාවකපාරමිං පත්තොති සාවකපාරමිප්පත්තො. සාවකපාරමිතාප්පත්තොති වා පාඨො. සත්තසට්ඨියා සාවකඤාණානං පාලකො පූරකො ච සො මහාසාවකො පරමො, තස්ස පරමස්ස අයං සත්තසට්ඨිභෙදා ඤාණකිරියා පරමස්ස භාවො, කම්මං වාති පාරමී, තස්ස සාවකස්ස පාරමී සාවකපාරමී , තං පත්තොති සාවකපාරමිප්පත්තො. සාවකපාරමිප්පත්තොති මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරාදිකො යො කොචි සාවකො. සාවකපාරමිප්පත්තසාවකතො අතිරෙකස්ස අඤ්ඤස්ස සාවකස්ස අභාවා එකො පච්චෙකසම්බුද්ධොති ආහ. පුන පඤ්ඤාපභෙදකුසලොතිආදීහි වුත්තත්ථමෙව නිගමෙත්වා දස්සෙසීති. ඤාණකථාය යෙභුය්යෙන අනෙකානි ඤාණානි නිද්දිට්ඨානි. පඤ්ඤාකථාය යෙභුය්යෙන එකාපි පඤ්ඤා නානාකාරවසෙන නානාකත්වා වුත්තාති අයං විසෙසො.

ඉදානි පඤ්ඤාකථාය අනන්තරං පඤ්ඤානුභාවං දස්සෙන්තෙන කථිතාය ඉද්ධිකථාය අපුබ්බත්ථානුවණ්ණනා. තත්ථ පුච්ඡාසු තාව කා ඉද්ධීති සභාවපුච්ඡා. කති ඉද්ධියොති පභෙදපුච්ඡා. කති භූමියොති සම්භාරපුච්ඡා. කති පාදාති පතිට්ඨපුච්ඡා. කති පදානීති ආසන්නකාරණපුච්ඡා. කති මූලානීති ආදිකාරණපුච්ඡා. විසජ්ජනෙසු ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධීති නිප්ඵත්තිඅත්ථෙන පටිලාභට්ඨෙන චාති අත්ථො. යඤ්හි නිප්ඵජ්ජති පටිලබ්භති ච, තං ඉජ්ඣතීති වුච්චති. යථාහ – “කාමං කාමයමානස්ස, තස්ස චෙතං සමිජ්ඣතී”ති (සු· නි· 772). “නෙක්ඛම්මං ඉජ්ඣතීති ඉද්ධි, පටිහරතීති පාටිහාරිය”න්තිආදි (පටි· ම· 3.32). අපරො නයො – ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි, උපායසම්පදායෙතං අධිවචනං. උපායසම්පදා හි ඉජ්ඣති අධිප්පෙතඵලප්පසවනතො. යථාහ – “අයං ඛො, චිත්තො ගහපති, සීලවා කල්යාණධම්මො, සචෙ පණිදහිස්සති ‘අනාගතමද්ධානං රාජා අස්සං චක්කවත්තී’ති. ඉජ්ඣිස්සති හි සීලවතො චෙතොපණිධි විසුද්ධත්තා”ති (සං· නි· 4.352). අපරො නයො – එතාය සත්තා ඉජ්ඣන්තීති ඉද්ධි. ඉජ්ඣන්තීති ඉද්ධා වුද්ධා උක්කංසගතා හොන්තීති වුත්තං හොති.

දසසු ඉද්ධීසු අධිට්ඨානවසෙන නිප්ඵන්නත්තා අධිට්ඨානා ඉද්ධි. පකතිවණ්ණවිජහනවිකාරවසෙන පවත්තත්තා විකුබ්බනා ඉද්ධි. සරීරබ්භන්තරෙ අඤ්ඤස්ස මනොමයස්ස සරීරස්ස නිප්ඵත්තිවසෙන පවත්තත්තා මනොමයා ඉද්ධි. ඤාණප්පවත්තිතො පුබ්බෙ වා පච්ඡා වා තංඛණෙ වා ඤාණානුභාවනිබ්බත්තො විසෙසො ඤාණවිප්ඵාරා ඉද්ධි. සමාධිතො පුබ්බෙ වා පච්ඡා වා තංඛණෙ වා සමථානුභාවනිබ්බත්තො විසෙසො සමාධිවිප්ඵාරා ඉද්ධි. චෙතොවසිප්පත්තානං අරියානංයෙව සම්භවතො අරියා ඉද්ධි. කම්මවිපාකවසෙන ජාතො විසෙසො කම්මවිපාකජා ඉද්ධි. පුබ්බෙ කතපුඤ්ඤස්ස ජාතො විසෙසො පුඤ්ඤවතො ඉද්ධි. විජ්ජාය ජාතො විසෙසො විජ්ජාමයා ඉද්ධි. තෙන තෙන සම්මාපයොගෙන තස්ස තස්ස කම්මස්ස ඉජ්ඣනං තත්ථ තත්ථ සම්මාපයොගපච්චයා ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධි.

ඉද්ධියා චතස්සො භූමියොති අවිසෙසෙත්වා වුත්තෙපි යථාලාභවසෙන අධිට්ඨානවිකුබ්බනමනොමයිද්ධියා එව භූමියො, න සෙසානං. විවෙකජා භූමීති විවෙකතො වා විවෙකෙ වා ජාතා විවෙකජා භූමි. පීතිසුඛභූමීති පීතිසුඛයුත්තා භූමි. උපෙක්ඛාසුඛභූමීති තත්රමජ්ඣත්තුපෙක්ඛාය ච සුඛෙන ච යුත්තා භූමි. අදුක්ඛමසුඛාභූමීති අදුක්ඛමසුඛවෙදනායුත්තා භූමි. තෙසු පඨමදුතියානි ඣානානි පීතිඵරණතා, තීණි ඣානානි සුඛඵරණතා, චතුත්ථජ්ඣානං චෙතොඵරණතා. එත්ථ ච පුරිමානි තීණි ඣානානි යස්මා පීතිඵරණෙන ච සුඛඵරණෙන ච සුඛසඤ්ඤඤ්ච ලහුසඤ්ඤඤ්ච ඔක්කමිත්වා ලහුමුදුකම්මඤ්ඤකායො හුත්වා ඉද්ධිං පාපුණාති, තස්මා ඉමිනා පරියායෙන ඉද්ධිලාභාය සංවත්තනතො සම්භාරභූමියොති වෙදිතබ්බානි. චතුත්ථජ්ඣානං පන ඉද්ධිලාභාය පකතිභූමියෙව. ඉද්ධිලාභායාති අත්තනො සන්තානෙ පාතුභාවවසෙන ඉද්ධීනං ලාභාය. ඉද්ධිපටිලාභායාති පරිහීනානං වා ඉද්ධීනං වීරියාරම්භවසෙන පුන ලාභාය, උපසග්ගවසෙන වා පදං වඩ්ඪිතං. ඉද්ධිවිකුබ්බනතායාති ඉද්ධියා විවිධකරණභාවාය. ඉද්ධිවිසවිතායාති විවිධං විසෙසං සවති ජනෙති පවත්තෙතීති විසවී, විවිධං සවනං වා අස්ස අත්ථීති විසවී, තස්ස භාවො විසවිතා. තස්සා විසවිතාය, ඉද්ධියා විවිධවිසෙසපවත්තනභාවායාති අත්ථො. ඉද්ධිවසීභාවායාති ඉද්ධියා ඉස්සරභාවාය. ඉද්ධිවෙසාරජ්ජායාති ඉද්ධිවිසාරදභාවාය. ඉද්ධිපාදා ඤාණකථායං වුත්තත්ථා.