දසමෙ කප්පසුත්තනිද්දෙසෙ – මජ්ඣෙ සරස්මින්ති පුරිමපච්ඡිමකොටිපඤ්ඤාණාභාවතො මජ්ඣභූතෙ සංසාරෙති වුත්තං හොති. තිට්ඨතන්ති තිට්ඨමානානං. යථායිදං නාපරං සියාති යථා ඉදං දුක්ඛං පුන න භවෙය්ය.

ආගමනන්ති පුබ්බන්තතො ඉධාගමනං. ගමනන්ති ඉතො පරලොකගමනං. ගමනාගමනන්ති තදුභයවසෙන වුත්තං. කාලන්ති මරණකාලං. ගතීති නිබ්බත්ති. භවාභවොති භවතො භවො. චුති චාති භවතො චවනඤ්ච. උපපත්ති චාති චුතස්ස උපපත්ති ච. නිබ්බත්ති චාති පාතුභාවො ච. භෙදො චාති ඛන්ධභෙදො ච. ජාති චාති ජනනඤ්ච. ජරා චාති හානි ච. මරණඤ්චාති ජීවිතින්ද්රියස්ස චාගො ච. පුරිමාපි කොටි න පඤ්ඤායතීති පුබ්බාපි කොටි නත්ථි න සංවිජ්ජති. තථා පච්ඡිමාපි කොටි.

එත්තකා ජාතියොති එතපරමා ජාතියො. වට්ටං වත්තීති සංසාරපවත්ති. තතො පරං න වත්තතීති තතො උද්ධං නප්පවත්තති. හෙවං නත්ථීති එවං නත්ථි න සංවිජ්ජති. හි-ඉති නිපාතො. අනමතග්ගොයන්ති අයං සංසාරො අවිදිතග්ගො.

අවිජ්ජානීවරණානන්ති අවිජ්ජාය ආවරිතානං. තණ්හාසංයොජනානන්ති කාමරාගසඞ්ඛාතතණ්හාබන්ධනබද්ධානං. සන්ධාවතන්ති කාමධාතුයා පුනප්පුනං ධාවන්තානං. සංසරතන්ති රූපාරූපධාතුයා සංසරන්තානං. දුක්ඛං පච්චනුභූතන්ති කායිකචෙතසිකදුක්ඛං අනුභූතං වින්දිතං. තිබ්බන්ති බහලං. බ්යසනන්ති අවඩ්ඪි විනාසො. කටසී වඩ්ඪිතාති සුසානවඩ්ඪිතං. අලමෙවාති යුත්තමෙව . සබ්බසඞ්ඛාරෙසූති තෙභූමකසඞ්ඛාරෙසු. නිබ්බින්දිතුන්ති උක්කණ්ඨිතුං. විරජ්ජිතුන්ති විරාගං උප්පාදෙතුං. විමුච්චිතුන්ති මොචෙතුං. වට්ටං වත්තිස්සතීති සංසාරපවත්තං තෙභූමකවට්ටං අනාගතෙ පවත්තිස්සති. තතො පරං න වත්තිස්සතීති තතො උද්ධං අනාගතෙ සංසාරපවත්තං නප්පවත්තිස්සති. ජාතිභයෙති ජාතිං පටිච්ච උප්පජ්ජනකභයෙ. ජරාභයාදීසුපි එසෙව නයො.

අථස්ස භගවා තමත්ථං බ්යාකරොන්තො උපරූපරිගාථායො අභාසි. දුතියගාථා වුත්තත්ථායෙව. තතියගාථාය අකිඤ්චනන්ති කිඤ්චනපටිපක්ඛං. අනාදානන්ති ආදානපටිපක්ඛං, කිඤ්චනාදානවූපසමන්ති වුත්තං හොති. අනාපරන්ති අපරපටිභාගදීපවිරහිතං, සෙට්ඨන්ති වුත්තං හොති.

චතුත්ථගාථාය න තෙ මාරස්ස පද්ධගූති තෙ මාරස්ස පද්ධචරා පරිචාරිකා සිස්සා න හොන්ති.

මහාජනං පාසෙ නියොජෙත්වා මාරෙතීති මාරො. අකුසලකම්මෙ නියුත්තත්තා කණ්හො. ඡසු දෙවලොකෙසු අධිපතිත්තා අධිපති. අකුසලානං ධම්මානං අන්තං ගතත්තා අන්තගූ. පාපජනං න මුඤ්චතීති නමුචි. සතිවිප්පවාසප්පමත්තපුග්ගලානං ඤාතකොති පමත්තබන්ධු. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.

එවං භගවා ඉදම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසොව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.

එකාදසමෙ ජතුකණ්ණිසුත්තෙ – සුත්වානහං වීර අකාමකාමින්ති අහං “ඉතිපි සො භගවා”තිආදිනා (පාරා· 1; දී· නි· 1.157, 255, 301; අ· නි· 6.10; සං· නි· 5.997) නයෙන වීර කාමානං අකාමනතො අකාමකාමිං බුද්ධං සුත්වා. අකාමමාගමන්ති නික්කාමං භගවන්තං පුච්ඡිතුං ආගතොම්හි. සහජනෙත්තාති සහජාතසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණචක්ඛු . යථාතච්ඡන්ති යථාතථං. බ්රූහි මෙති පුන යාචන්තො භණති. යාචන්තො හි සහස්සක්ඛත්තුම්පි භණෙය්ය, කො පන වාදො ද්වික්ඛත්තුං.

ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධොති ඉමෙසං පදානං අත්ථො හෙට්ඨා වුත්තොව. විජ්ජාහි පන චරණෙන ච සම්පන්නත්තා විජ්ජාචරණසම්පන්නො. තත්ථ විජ්ජාති තිස්සොපි විජ්ජා අට්ඨපි විජ්ජා. තිස්සො විජ්ජා භයභෙරවසුත්තෙ (ම· නි· 1.34 ආදයො) වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බා, අට්ඨ අම්බට්ඨසුත්තෙ (දී· නි· 1.254 ආදයො). තත්ථ හි විපස්සනාඤාණෙන මනොමයිද්ධියා ච සහ ඡ අභිඤ්ඤා පරිග්ගහෙත්වා අට්ඨ විජ්ජා වුත්තා. චරණන්ති සීලසංවරො ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරතා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා ජාගරියානුයොගො සත්ත සද්ධම්මා චත්තාරි රූපාවචරජ්ඣානානීති ඉමෙ පන්නරස ධම්මා වෙදිතබ්බා. ඉමෙයෙව හි පන්නරස ධම්මා යස්මා එතෙහි චරති අරියසාවකො ගච්ඡති අමතං දිසං, තස්මා “චරණ”න්ති වුත්තා. යථාහ – “ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො සීලවා හොතී”ති (ම· නි· 2.24) සබ්බං මජ්ඣිමපණ්ණාසකෙ වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. භගවා ඉමාහි විජ්ජාහි ඉමිනා ච චරණෙන සමන්නාගතො, තෙන වුච්චති විජ්ජාචරණසම්පන්නොති. තත්ථ විජ්ජාසම්පදා භගවතො සබ්බඤ්ඤුතං පූරෙත්වා ඨිතා, චරණසම්පදා මහාකාරුණිකතං. සො සබ්බඤ්ඤුතාය සබ්බසත්තානං අත්ථානත්ථං ඤත්වා මහාකාරුණිකතාය අනත්ථං පරිවජ්ජෙත්වා අත්ථෙ නියොජෙති, යථා තං විජ්ජාචරණසම්පන්නො. තෙනස්ස සාවකා සුප්පටිපන්නා හොන්ති, නො දුප්පටිපන්නා, විජ්ජාචරණවිපන්නානඤ්හි සාවකා අත්තන්තපාදයො විය (පාරා· අට්ඨ· 1.1).