එවමිමාය ගාථාය පුඤ්ඤානුභාවෙන ලභිතබ්බං රජ්ජසම්පත්තිතො ඔරං දෙවමනුස්සසම්පත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි තදුභයරජ්ජසම්පත්තිං දස්සෙන්තො “පදෙසරජ්ජ”න්ති ඉමං ගාථමාහ.

තත්ථ පදෙසරජ්ජන්ති එකදීපම්පි සකලං අපාපුණිත්වා පථවියා එකමෙකස්මිං පදෙසෙ රජ්ජං. ඉස්සරභාවො ඉස්සරියං, ඉමිනා දීපචක්කවත්තිරජ්ජං දස්සෙති. චක්කවත්තිසුඛං පියන්ති ඉට්ඨං කන්තං මනාපං චක්කවත්තිසුඛං. ඉමිනා චාතුරන්තචක්කවත්තිරජ්ජං දස්සෙති. දෙවෙසු රජ්ජං දෙවරජ්ජං, එතෙන මන්ධාතාදීනම්පි මනුස්සානං දෙවරජ්ජං දස්සිතං හොති. අපි දිබ්බෙසූති ඉමිනා යෙ තෙ දිවි භවත්තා “දිබ්බා”ති වුච්චන්ති, තෙසු දිබ්බෙසු කායෙසු උප්පන්නානම්පි දෙවරජ්ජං දස්සෙති. සබ්බමෙතෙන ලබ්භතීති යං තං “යං යදෙවාභිපත්ථෙන්ති, සබ්බමෙතෙන ලබ්භතී”ති වුත්තං, තත්ථ ඉදම්පි දුතියං ඔධිසො පදෙසරජ්ජාදි සබ්බමෙතෙන ලබ්භතීති වෙදිතබ්බන්ති දස්සෙති.

එවමිමාය ගාථාය පුඤ්ඤානුභාවෙන ලභිතබ්බං දෙවමනුස්සරජ්ජසම්පත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි ද්වීහි ගාථාහි වුත්තං සම්පත්තිං සමාසතො පුරක්ඛත්වා නිබ්බානසම්පත්තිං දස්සෙන්තො “මානුස්සිකා ච සම්පත්තී”ති ඉමං ගාථමාහ.

තස්සායං පදවණ්ණනා – මනුස්සානං අයන්ති මානුස්සී, මානුස්සී එව මානුස්සිකා. සම්පජ්ජනං සම්පත්ති. දෙවානං ලොකො දෙවලොකො. තස්මිං දෙවලොකෙ. යාති අනවසෙසපරියාදානං, රමන්ති එතාය අජ්ඣත්තං උප්පන්නාය බහිද්ධා වා උපකරණභූතායාති රති, සුඛස්ස සුඛවත්ථුනො චෙතං අධිවචනං. යාති අනියතවචනං චසද්දො පුබ්බසම්පත්තියා සහ සම්පිණ්ඩනත්ථො. නිබ්බානංයෙව නිබ්බානසම්පත්ති.

අයං පන අත්ථවණ්ණනා – යා එසා “සුවණ්ණතා”තිආදීහි පදෙහි මානුස්සිකා ච සම්පත්ති දෙවලොකෙ ච යා රති වුත්තා, සා ච සබ්බා, යා චායමපරා සද්ධානුසාරිභාවාදිවසෙන පත්තබ්බා නිබ්බානසම්පත්ති, සා චාති ඉදං තතියම්පි ඔධිසො සබ්බමෙතෙන ලබ්භතීති.

අථ වා යා පුබ්බෙ සුවණ්ණතාදීහි අවුත්තා “සූරා සතිමන්තො ඉධ බ්රහ්මචරියවාසො”ති එවමාදිනා (අ· නි· 9.21) නයෙන නිද්දිට්ඨා පඤ්ඤාවෙය්යත්තියාදිභෙදා ච මානුස්සිකා සම්පත්ති, අපරා දෙවලොකෙ ච යා ඣානාදිරති, යා ච යථාවුත්තප්පකාරා නිබ්බානසම්පත්ති චාති ඉදම්පි තතියං ඔධිසො සබ්බමෙතෙන ලබ්භතීති. එවම්පෙත්ථ අත්ථවණ්ණනා වෙදිතබ්බා.

එවමිමාය ගාථාය පුඤ්ඤානුභාවෙන ලභිතබ්බං සද්ධානුසාරීභාවාදිවසෙන පත්තබ්බං නිබ්බානසම්පත්තිම්පි දස්සෙත්වා ඉදානි තෙවිජ්ජඋභතොභාගවිමුත්තභාවවසෙනපි පත්තබ්බං තමෙව තස්ස උපායඤ්ච දස්සෙන්තො “මිත්තසම්පදමාගම්මා”ති ඉමං ගාථමාහ.

තස්සායං පදවණ්ණනා – සම්පජ්ජති එතාය ගුණවිභූතිං පාපුණාතීති සම්පදා, මිත්තො එව සම්පදා මිත්තසම්පදා, තං මිත්තසම්පදං. ආගම්මාති නිස්සාය. යොනිසොති උපායෙන. පයුඤ්ජතොති යොගානුට්ඨානං කරොතො. විජානාති එතායාති විජ්ජා, විමුච්චති එතාය, සයං වා විමුච්චතීති විමුත්ති, විජ්ජා ච විමුත්ති ච විජ්ජාවිමුත්තියො, විජ්ජාවිමුත්තීසු වසීභාවො විජ්ජාවිමුත්තිවසීභාවො.

අයං පන අත්ථවණ්ණනා – ය්වායං මිත්තසම්පදමාගම්ම සත්ථාරං වා අඤ්ඤතරං වා ගරුට්ඨානියං සබ්රහ්මචාරිං නිස්සාය තතො ඔවාදඤ්ච අනුසාසනිඤ්ච ගහෙත්වා යථානුසිට්ඨං පටිපත්තියා යොනිසො පයුඤ්ජතො පුබ්බෙනිවාසාදීසු තීසු විජ්ජාසු “තත්ථ කතමා විමුත්ති? චිත්තස්ස ච අධිමුත්ති නිබ්බානඤ්චා”ති (ධ· ස· 1381) එවං ආගතාය අට්ඨසමාපත්තිනිබ්බානභෙදාය විමුත්තියා ච තථා තථා අදන්ධායිතත්තෙන වසීභාවො, ඉදම්පි චතුත්ථං ඔධිසො සබ්බමෙතෙන ලබ්භතීති.

එවමිමාය ගාථාය පුබ්බෙ කථිතවිජ්ජාවිමුත්තිවසීභාවභාගියපුඤ්ඤානුභාවෙන ලභිතබ්බං තෙවිජ්ජඋභතොභාගවිමුත්තභාවවසෙනපි පත්තබ්බං නිබ්බානසම්පත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි යස්මා විජ්ජාවිමුත්තිවසීභාවප්පත්තා තෙවිජ්ජා උභතොභාගවිමුත්තාපි සබ්බෙ පටිසම්භිදාදිගුණවිභූතිං ලභන්ති, ඉමාය පුඤ්ඤසම්පදාය ච තස්සා ගුණවිභූතියා පදට්ඨානවසෙන තථා තථා සාපි ලබ්භති, තස්මා තම්පි දස්සෙන්තො “පටිසම්භිදා විමොක්ඛා චා”ති ඉමං ගාථමාහ.

“යතො සම්මා කතෙන යා චායං ධම්මත්ථනිරුත්තිපටිභානෙසු පභෙදගතා පඤ්ඤා පටිසම්භිදා”ති වුච්චති, යෙ චිමෙ “රූපී රූපානි පස්සතී”තිආදිනා (දී· නි· 2.129; 3.339) නයෙන අට්ඨ විමොක්ඛා, යා චායං භගවතො සාවකෙහි පත්තබ්බා සාවකසම්පත්තිසාධිකා සාවකපාරමී, යා ච සයම්භුභාවසාධිකා පච්චෙකබොධි, යා ච සබ්බසත්තුත්තමභාවසාධිකා බුද්ධභූමි, ඉදම්පි පඤ්චමං ඔධිසො සබ්බමෙතෙන ලබ්භතීති වෙදිතබ්බං.