උපමාපකාසනා
ඉදානි යම්පි වුත්තං “සරණත්තයමෙතඤ්ච, උපමාහි පකාසයෙ”ති, තම්පි වුච්චතෙ – එත්ථ පන පුණ්ණචන්දො විය බුද්ධො, චන්දකිරණනිකරො විය තෙන දෙසිතො ධම්මො, පුණ්ණචන්දකිරණසමුප්පාදිතපීණිතො ලොකො විය සඞ්ඝො. බාලසූරියො විය බුද්ධො, තස්ස රස්මිජාලමිව වුත්තප්පකාරො ධම්මො, තෙන විහතන්ධකාරො ලොකො විය සඞ්ඝො. වනදාහකපුරිසො විය බුද්ධො, වනදහනග්ගි විය කිලෙසවනදහනො ධම්මො, දඩ්ඪවනත්තා ඛෙත්තභූතො විය භූමිභාගො දඩ්ඪකිලෙසත්තා පුඤ්ඤක්ඛෙත්තභූතො සඞ්ඝො. මහාමෙඝො විය බුද්ධො, සලිලවුට්ඨි විය ධම්මො, වුට්ඨිනිපාතූපසමිතරෙණු විය ජනපදො උපසමිතකිලෙසරෙණු සඞ්ඝො. සුසාරථි විය බුද්ධො, අස්සාජානීයවිනයූපායො විය ධම්මො, සුවිනීතස්සාජානීයසමූහො විය සඞ්ඝො. සබ්බදිට්ඨිසල්ලුද්ධරණතො සල්ලකත්තො විය බුද්ධො, සල්ලුද්ධරණූපායො විය ධම්මො, සමුද්ධටසල්ලො විය ජනො සමුද්ධටදිට්ඨිසල්ලො සඞ්ඝො. මොහපටලසමුප්පාටනතො වා සාලාකියො විය බුද්ධො, පටලසමුප්පාටනුපායො විය ධම්මො, සමුප්පාටිතපටලො විප්පසන්නලොචනො විය ජනො සමුප්පාටිතමොහපටලො විප්පසන්නඤාණලොචනො සඞ්ඝො. සානුසයකිලෙසබ්යාධිහරණසමත්ථතාය වා කුසලො වෙජ්ජො විය බුද්ධො, සම්මා පයුත්තභෙසජ්ජමිව ධම්මො, භෙසජ්ජපයොගෙන සමුපසන්තබ්යාධි විය ජනසමුදායො සමුපසන්තකිලෙසබ්යාධානුසයො සඞ්ඝො.
අථ වා සුදෙසකො විය බුද්ධො, සුමග්ගො විය ඛෙමන්තභූමි විය ච ධම්මො, මග්ගප්පටිපන්නො ඛෙමන්තභූමිප්පත්තො විය සඞ්ඝො. සුනාවිකො විය බුද්ධො, නාවා විය ධම්මො, පාරප්පත්තො සම්පත්තිකො විය ජනො සඞ්ඝො. හිමවා විය බුද්ධො, තප්පභවොසධමිව ධම්මො, ඔසධූපභොගෙන නිරාමයො විය ජනො සඞ්ඝො. ධනදො විය බුද්ධො, ධනං විය ධම්මො, යථාධිප්පායං ලද්ධධනො විය ජනො සම්මාලද්ධඅරියධනො සඞ්ඝො. නිධිදස්සනකො විය බුද්ධො, නිධි විය ධම්මො, නිධිප්පත්තො විය ජනො සඞ්ඝො.
අපිච අභයදො විය වීරපුරිසො බුද්ධො, අභයමිව ධම්මො, සම්පත්තාභයො විය ජනො අච්චන්තසබ්බභයො සඞ්ඝො. අස්සාසකො විය බුද්ධො, අස්සාසො විය ධම්මො, අස්සත්ථජනො විය සඞ්ඝො. සුමිත්තො විය බුද්ධො, හිතූපදෙසො විය ධම්මො, හිතූපයොගෙන පත්තසදත්ථො විය ජනො සඞ්ඝො. ධනාකරො විය බුද්ධො, ධනසාරො විය ධම්මො, ධනසාරූපභොගො විය ජනො සඞ්ඝො. රාජකුමාරන්හාපකො විය බුද්ධො, සීසන්හානසලිලං විය ධම්මො, සුන්හාතරාජකුමාරවග්ගො විය සද්ධම්මසලිලසුන්හාතො සඞ්ඝො. අලඞ්කාරකාරකො විය බුද්ධො, අලඞ්කාරො විය ධම්මො, අලඞ්කතරාජපුත්තගණො විය සද්ධම්මාලඞ්කතො සඞ්ඝො. චන්දනරුක්ඛො විය බුද්ධො, තප්පභවගන්ධො විය ධම්මො, චන්දනුපභොගෙන සන්තපරිළාහො විය ජනො සද්ධම්මූපභොගෙන සන්තපරිළාහො සඞ්ඝො. දායජ්ජසම්පදානකො විය පිතා බුද්ධො, දායජ්ජං විය ධම්මො, දායජ්ජහරො පුත්තවග්ගො විය සද්ධම්මදායජ්ජහරො සඞ්ඝො. විකසිතපදුමං විය බුද්ධො, තප්පභවමධු විය ධම්මො, තදුපභොගීභමරගණො විය සඞ්ඝො. එවං සරණත්තයමෙතඤ්ච, උපමාහි පකාසයෙ.
එත්තාවතා ච යා පුබ්බෙ “කෙන කත්ථ කදා කස්මා, භාසිතං සරණත්තය”න්තිආදීහි චතූහි ගාථාහි අත්ථවණ්ණනාය මාතිකා නික්ඛිත්තා, සා අත්ථතො පකාසිතා හොතීති.
පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දකපාඨ-අට්ඨකථාය
සරණත්තයවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
සරණත්තයවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
2. දසසික්ඛාපදවණ්ණනා
සික්ඛාපදපාඨමාතිකා
එවං සරණගමනෙහි සාසනොතාරං දස්සෙත්වා සාසනං ඔතිණ්ණෙන උපාසකෙන වා පබ්බජිතෙන වා යෙසු සික්ඛාපදෙසු පඨමං සික්ඛිතබ්බං, තානි දස්සෙතුං නික්ඛිත්තස්ස සික්ඛාපදපාඨස්ස ඉදානි වණ්ණනත්ථං අයං මාතිකා –
“යෙන යත්ථ යදා යස්මා, වුත්තානෙතානි තං නයං;
වත්වා කත්වා වවත්ථානං, සාධාරණවිසෙසතො.
වත්වා කත්වා වවත්ථානං, සාධාරණවිසෙසතො.
“පකතියා ච යං වජ්ජං, වජ්ජං පණ්ණත්තියා ච යං;
වවත්ථපෙත්වා තං කත්වා, පදානං බ්යඤ්ජනත්ථතො.
වවත්ථපෙත්වා තං කත්වා, පදානං බ්යඤ්ජනත්ථතො.