උරගොව තචං ජිණ්ණන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මතපුත්තකං කුටුම්බිකං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු පන මතභරියමතපිතිකවත්ථුසදිසමෙව. ඉධාපි තථෙව සත්ථා තස්ස නිවෙසනං ගන්ත්වා තං ආගන්ත්වා වන්දිත්වා නිසින්නං “කිං, ආවුසො, සොචසී”ති පුච්ඡිත්වා “ආම, භන්තෙ , පුත්තස්ස මෙ මතකාලතො පට්ඨාය සොචාමී”ති වුත්තෙ “ආවුසො, භිජ්ජනධම්මං නාම භිජ්ජති, නස්සනධම්මං නාම නස්සති, තඤ්ච ඛො න එකස්මිංයෙව කුලෙ, නාපි එකස්මිඤ්ඤෙව ගාමෙ, අථ ඛො අපරිමාණෙසු චක්කවාළෙසු තීසු භවෙසු අමරණධම්මො නාම නත්ථි, තබ්භාවෙනෙව ඨාතුං සමත්ථො එකසඞ්ඛාරොපි සස්සතො නාම නත්ථි, සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා භිජ්ජනධම්මා, පොරාණකපණ්ඩිතාපි පුත්තෙ මතෙ ‘මරණධම්මං මතං, නස්සනධම්මං නට්ඨ’න්ති න සොචිංසූ”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බාරාණසියං ද්වාරගාමකෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා කුටුම්බං සණ්ඨපෙත්වා කසිකම්මෙන ජීවිකං කප්පෙසි. තස්ස පුත්තො ච ධීතා චාති ද්වෙ දාරකා අහෙසුං. සො පුත්තස්ස වයප්පත්තස්ස සමානකුලතො කුමාරිකං ආහරිත්වා අදාසි, ඉති තෙ දාසියා සද්ධිං ඡ ජනා අහෙසුං – බොධිසත්තො, භරියා, පුත්තො, ධීතා, සුණිසා, දාසීති. තෙ සමග්ගා සම්මොදමානා පියසංවාසා අහෙසුං. බොධිසත්තො සෙසානං පඤ්චන්නං එවං ඔවාදං දෙති “තුම්හෙ යථාලද්ධනියාමෙනෙව දානං දෙථ, සීලං රක්ඛථ, උපොසථකම්මං කරොථ, මරණස්සතිං භාවෙථ, තුම්හාකං මරණභාවං සල්ලක්ඛෙථ, ඉමෙසඤ්හි සත්තානං මරණං ධුවං, ජීවිතං අද්ධුවං, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා ඛයවයධම්මිනොව, රත්තිඤ්ච දිවා ච අප්පමත්තා හොථා”ති. තෙ “සාධූ”ති ඔවාදං සම්පටිච්ඡිත්වා අප්පමත්තා මරණස්සතිං භාවෙන්ති.

අථෙකදිවසං බොධිසත්තො පුත්තෙන සද්ධිං ඛෙත්තං ගන්ත්වා කසති. පුත්තො කචවරං සඞ්කඩ්ඪිත්වා ඣාපෙති. තස්සාවිදූරෙ එකස්මිං වම්මිකෙ ආසීවිසො අත්ථි. ධූමො තස්ස අක්ඛීනි පහරි. සො කුද්ධො නික්ඛමිත්වා “ඉමං නිස්සාය මය්හං භය”න්ති චතස්සො දාඨා නිමුජ්ජාපෙන්තො තං ඩංසි, සො පරිවත්තිත්වා පතිතො. බොධිසත්තො පරිවත්තිත්වා තං පතිතං දිස්වා ගොණෙ ඨපෙත්වා ගන්ත්වා තස්ස මතභාවං ඤත්වා තං උක්ඛිපිත්වා එකස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිපජ්ජාපෙත්වා පාරුපිත්වා නෙව රොදි න පරිදෙවි – “භිජ්ජනධම්මං පන භින්නං, මරණධම්මං මතං, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා මරණනිප්ඵත්තිකා”ති අනිච්චභාවමෙව සල්ලක්ඛෙත්වා කසි. සො ඛෙත්තසමීපෙන ගච්ඡන්තං එකං පටිවිස්සකං පුරිසං දිස්වා “තාත, ගෙහං ගච්ඡසී”ති පුච්ඡිත්වා “ආමා”ති වුත්තෙ තෙන හි අම්හාකම්පි ඝරං ගන්ත්වා බ්රාහ්මණිං වදෙය්යාසි “අජ්ජ කිර පුබ්බෙ විය ද්වින්නං භත්තං අනාහරිත්වා එකස්සෙවාහාරං ආහරෙය්යාථ, පුබ්බෙ ච එකිකාව දාසී ආහාරං ආහරති, අජ්ජ පන චත්තාරොපි ජනා සුද්ධවත්ථනිවත්ථා ගන්ධපුප්ඵහත්ථා ආගච්ඡෙය්යාථා”ති. සො “සාධූ”ති ගන්ත්වා බ්රාහ්මණියා තථෙව කථෙසි. කෙන තෙ, තාත, ඉමං සාසනං දින්නන්ති. බ්රාහ්මණෙන , අය්යෙති. සා “පුත්තො මෙ මතො”ති අඤ්ඤාසි, කම්පනමත්තම්පිස්සා නාහොසි. එවං සුභාවිතචිත්තා සුද්ධවත්ථනිවත්ථා ගන්ධපුප්ඵහත්ථා දාසිං පන ආහාරං ආහරාපෙත්වා සෙසෙහි සද්ධිං ඛෙත්තං අගමාසි. එකස්සපි රොදිතං වා පරිදෙවිතං වා නාහොසි.

බොධිසත්තො පුත්තස්ස නිපන්නඡායායමෙව නිසීදිත්වා භුඤ්ජි. භුත්තාවසානෙ සබ්බෙපි දාරූනි උද්ධරිත්වා තං චිතකං ආරොපෙත්වා ගන්ධපුප්ඵෙහි පූජෙත්වා ඣාපෙසුං. එකස්ස ච එකබින්දුපි අස්සු නාහොසි, සබ්බෙපි සුභාවිතමරණස්සතිනො හොන්ති. තෙසං සීලතෙජෙන සක්කස්ස ආසනං උණ්හාකාරං දස්සෙසි. සො “කො නු ඛො මං ඨානා චාවෙතුකාමො”ති උපධාරෙන්තො තෙසං ගුණතෙජෙන උණ්හභාවං ඤත්වා පසන්නමානසො හුත්වා “මයා එතෙසං සන්තිකං ගන්ත්වා සීහනාදං නදාපෙත්වා සීහනාදපරියොසානෙ එතෙසං නිවෙසනං සත්තරතනපරිපුණ්ණං කත්වා ආගන්තුං වට්ටතී”ති වෙගෙන තත්ථ ගන්ත්වා ආළාහනපස්සෙ ඨිතො “තාත, කිං කරොථා”ති ආහ. “එකං මනුස්සං ඣාපෙම, සාමී”ති. “න තුම්හෙ මනුස්සං ඣාපෙස්සථ, එකං පන මිගං මාරෙත්වා පචථ මඤ්ඤෙ”ති. “නත්ථෙතං සාමි, මනුස්සමෙව ඣාපෙමා”ති. “තෙන හි වෙරිමනුස්සො වො භවිස්සතී”ති. අථ නං බොධිසත්තො “ඔරසපුත්තො නො සාමි, න වෙරිකො”ති ආහ. “තෙන හි වො අප්පියපුත්තො භවිස්සතී”ති? “අතිවිය පියපුත්තො, සාමී”ති. “අථ කස්මා න රොදසී”ති? සො අරොදනකාරණං කථෙන්තො පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ සං තනුන්ති අත්තනො සරීරං. නිබ්භොගෙති ජීවිතින්ද්රියස්ස අභාවෙන භොගරහිතෙ. පෙතෙති පරලොකං පටිගතෙ. කාලකතෙති කතකාලෙ, මතෙති අත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – සාමි, මම පුත්තො යථා නාම උරගො ජිණ්ණතචං නිච්ඡින්දිත්වා අනොලොකෙත්වා අනපෙක්ඛො ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡෙය්ය, එවං අත්තනො සරීරං ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡති, තස්ස ජීවිතින්ද්රියරහිතෙ සරීරෙ එවං නිබ්භොගෙ තස්මිඤ්ච මෙ පුත්තෙ පෙතෙ පුන පටිගතෙ මරණකාලං කත්වා ඨිතෙ සති කො කාරුඤ්ඤෙන වා පරිදෙවෙන වා අත්ථො. අයඤ්හි යථා සූලෙහි විජ්ඣිත්වා ඩය්හමානො සුඛදුක්ඛං න ජානාති, එවං ඤාතීනං පරිදෙවිතම්පි න ජානාති, තෙන කාරණෙනාහං එතං න සොචාමි. යා තස්ස අත්තනො ගති, තං සො ගතොති.

සක්කො බොධිසත්තස්ස වචනං සුත්වා බ්රාහ්මණිං පුච්ඡි “අම්ම, තුය්හං සො කිං හොතී”ති? “දස මාසෙ කුච්ඡිනා පරිහරිත්වා ථඤ්ඤං පායෙත්වා හත්ථපාදෙ සණ්ඨපෙත්වා වඩ්ඪිතපුත්තො මෙ, සාමී”ති. “අම්ම, පිතා තාව පුරිසභාවෙන මා රොදතු, මාතු හදයං පන මුදුකං හොති, ත්වං කස්මා න රොදසී”ති? සා අරොදනකාරණං කථෙන්තී –