10. සීලවීමංසජාතකවණ්ණනා (330)
සීලං කිරෙව කල්යාණන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො සීලවීමංසකබ්රාහ්මණං ආරබ්භ කථෙසි. ද්වෙපි වත්ථූනි හෙට්ඨා කථිතානෙව. ඉධ පන බොධිසත්තො බාරාණසිරඤ්ඤො පුරොහිතො අහොසි. සො අත්තනො සීලං වීමංසන්තො තීණි දිවසානි හෙරඤ්ඤිකඵලකතො කහාපණං ගණ්හි. තං “චොරො”ති ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසුං. සො රඤ්ඤො සන්තිකෙ ඨිතො –
“සීලං කිරෙව කල්යාණං, සීලං ලොකෙ අනුත්තරං;
පස්ස ඝොරවිසො නාගො, සීලවාති න හඤ්ඤතී”ති. –
ඉමාය පඨමගාථාය සීලං වණ්ණෙත්වා රාජානං පබ්බජ්ජං අනුජානාපෙත්වා පබ්බජිතුං ගච්ඡති.
අථෙකස්මිං දිවසෙ සූනාපණතො සෙනො මංසපෙසිං ගහෙත්වා ආකාසං පක්ඛන්දි. තමඤ්ඤෙ සකුණා පරිවාරෙත්වා පාදනඛතුණ්ඩකාදීහි පහරන්ති. සො තං දුක්ඛං සහිතුං අසක්කොන්තො මංසපෙසිං ඡඩ්ඩෙසි, අපරො ගණ්හි. සොපි තථෙව විහෙඨියමානො ඡඩ්ඩෙසි, අථඤ්ඤො ගණ්හි. එවං යො යො ගණ්හි, තං තං සකුණා අනුබන්ධිංසු. යො යො ඡඩ්ඩෙසි, සො සො සුඛිතො අහොසි. බොධිසත්තො තං දිස්වා “ඉමෙ කාමා නාම මංසපෙසූපමා, එතෙ ගණ්හන්තානංයෙව දුක්ඛං, විස්සජ්ජෙන්තානං සුඛ”න්ති චින්තෙත්වා දුතියං ගාථමාහ –
“යාවදෙවස්සහූ කිඤ්චි, තාවදෙව අඛාදිසුං;
සඞ්ගම්ම කුලලා ලොකෙ, න හිංසන්ති අකිඤ්චන”න්ති.
තස්සත්ථො – යාවදෙව අස්ස සෙනස්ස අහු කිඤ්චි මුඛෙන ගහිතං මංසඛණ්ඩං, තාවදෙව නං ඉමස්මිං ලොකෙ කුලලා සමාගන්ත්වා අඛාදිංසු. තස්මිං පන විස්සට්ඨෙ තමෙනං අකිඤ්චනං නිප්පලිබොධං පක්ඛිං සෙසපක්ඛිනො න හිංසන්තීති.
සො නගරා නික්ඛමිත්වා අන්තරාමග්ගෙ එකස්මිං ගාමෙ සායං එකස්ස ගෙහෙ නිපජ්ජි. තත්ථ පන පිඞ්ගලා නාම දාසී “අසුකවෙලාය ආගච්ඡෙය්යාසී”ති එකෙන පුරිසෙන සද්ධිං සඞ්කෙතමකාසි. සා සාමිකානං පාදෙ ධොවිත්වා තෙසු නිපන්නෙසු තස්සාගමනං ඔලොකෙන්තී උම්මාරෙ නිසීදිත්වා “ඉදානි ආගමිස්සති, ඉදානි ආගමිස්සතී”ති පඨමයාමම්පි මජ්ඣිමයාමම්පි වීතිනාමෙසි. පච්චූසසමයෙ පන “න සො ඉදානි ආගමිස්සතී”ති ඡින්නාසා හුත්වා නිපජ්ජිත්වා නිද්දං ඔක්කමි. බොධිසත්තො ඉදං කාරණං දිස්වා “අයං දාසී ‘සො පුරිසො ආගමිස්සතී’ති ආසාය එත්තකං කාලං නිසින්නා, ඉදානිස්ස අනාගමනභාවං ඤත්වා ඡින්නාසා හුත්වා සුඛං සුපති. කිලෙසෙසු හි ආසා නාම දුක්ඛං, නිරාසභාවොව සුඛ”න්ති චින්තෙත්වා තතියං ගාථමාහ –
“සුඛං නිරාසා සුපති, ආසා ඵලවතී සුඛා;
ආසං නිරාසං කත්වාන, සුඛං සුපති පිඞ්ගලා”ති.
තත්ථ ඵලවතීති යස්සා ආසාය ඵලං ලද්ධං හොති, සා තස්ස ඵලස්ස සුඛතාය සුඛා නාම. නිරාසං කත්වානාති අනාසං කත්වා ඡින්දිත්වා පජහිත්වාති අත්ථො. පිඞ්ගලාති එසා පිඞ්ගලදාසී ඉදානි සුඛං සුපතීති.