5. සීලවීමංසනජාතකවණ්ණනා (305)
නත්ථි ලොකෙ රහො නාමාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො කිලෙසනිග්ගහං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු එකාදසකනිපාතෙ පානීයජාතකෙ (ජා· 1.11.59 ආදයො) ආවි භවිස්සති. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – පඤ්චසතා භික්ඛූ අන්තොජෙතවනෙ වසන්තා මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ කාමවිතක්කං විතක්කයිංසු. සත්ථා ඡසුපි රත්තිදිවාකොට්ඨාසෙසු යථා එකචක්ඛුකො චක්ඛුං, එකපුත්තො පුත්තං, චාමරී වාලං අප්පමාදෙන රක්ඛති, එවං නිච්චකාලං භික්ඛූ ඔලොකෙති. සො රත්තිභාගෙ දිබ්බචක්ඛුනා ජෙතවනං ඔලොකෙන්තො චක්කවත්තිරඤ්ඤො අත්තනො නිවෙසනෙ උප්පන්නචොරෙ විය තෙ භික්ඛූ දිස්වා ගන්ධකුටිං විවරිත්වා ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙත්වා “ආනන්ද, අන්තොජෙතවනෙ කොටිසන්ථාරෙ වසනකභික්ඛූ සන්නිපාතාපෙත්වා ගන්ධකුටිද්වාරෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙහී”ති ආහ. සො තථා කත්වා සත්ථු පටිවෙදෙසි. සත්ථා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදිත්වා සබ්බසඞ්ගාහිකවසෙන ආමන්තෙත්වා “භික්ඛවෙ, පොරාණකපණ්ඩිතා ‘පාපකරණෙ රහො නාම නත්ථී’ති පාපං න කරිංසූ”ති වත්වා තෙහි යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තත්ථෙව බාරාණසියං දිසාපාමොක්ඛස්ස ආචරියස්ස සන්තිකෙ පඤ්චන්නං මාණවකසතානං ජෙට්ඨකො හුත්වා සිප්පං උග්ගණ්හාති. ආචරියස්ස පන වයප්පත්තා ධීතා අත්ථි. සො චින්තෙසි “ඉමෙසං මාණවකානං සීලං වීමංසිත්වා සීලසම්පන්නස්සෙව ධීතරං දස්සාමී”ති. සො එකදිවසං මාණවකෙ ආමන්තෙත්වා “තාතා, මය්හං ධීතා වයප්පත්තා, විවාහමස්සා කාරෙස්සාමි, වත්ථාලඞ්කාරං ලද්ධුං වට්ටති, ගච්ඡථ තුම්හෙ අත්තනො අත්තනො ඤාතකානං අපස්සන්තානඤ්ඤෙව ථෙනෙත්වා වත්ථාලඞ්කාරෙ ආහරථ, කෙනචි අදිට්ඨමෙව ගණ්හාමි, දස්සෙත්වා ආභතං න ගණ්හාමී”ති ආහ. තෙ “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා තතො පට්ඨාය ඤාතකානං අපස්සන්තානං ථෙනෙත්වා වත්ථපිළන්ධනාදීනි ආහරන්ති. ආචරියො ආභතාභතං විසුං විසුං ඨපෙසි. බොධිසත්තො පන න කිඤ්චි ආහරි. අථ නං ආචරියො ආහ “ත්වං පන, තාත, න කිඤ්චි ආහරසී”ති. “ආම, ආචරියා”ති. “කස්මා, තාතා”ති. “තුම්හෙ න කස්සචි පස්සන්තස්ස ආභතං ගණ්හථ, අහං පන පාපකරණෙ රහො නාම න පස්සාමී”ති දීපෙන්තො ඉමා ද්වෙ ගාථා ආහ –
“නත්ථි ලොකෙ රහො නාම, පාපකම්මං පකුබ්බතො;
පස්සන්ති වනභූතානි, තං බාලො මඤ්ඤතී රහො.
පස්සන්ති වනභූතානි, තං බාලො මඤ්ඤතී රහො.
“අහං රහො න පස්සාමි, සුඤ්ඤං වාපි න විජ්ජති;
යත්ථ අඤ්ඤං න පස්සාමි, අසුඤ්ඤං හොති තං මයා”ති.
යත්ථ අඤ්ඤං න පස්සාමි, අසුඤ්ඤං හොති තං මයා”ති.
තත්ථ රහොති පටිච්ඡන්නට්ඨානං. වනභූතානීති වනෙ නිබ්බත්තභූතානි. තං බාලොති තං පාපකම්මං රහො මයා කතන්ති බාලො මඤ්ඤති. සුඤ්ඤං වාපීති යං වා ඨානං සත්තෙහි සුඤ්ඤං තුච්ඡං භවෙය්ය, තම්පි නත්ථීති ආහ.
ආචරියො තස්ස පසීදිත්වා “තාත, න මය්හං ගෙහෙ ධනං නත්ථි, අහං පන සීලසම්පන්නස්ස ධීතරං දාතුකාමො ඉමෙ මාණවකෙ වීමංසන්තො එවමකාසිං, මම ධීතා තුය්හමෙව අනුච්ඡවිකා”ති ධීතරං අලඞ්කරිත්වා බොධිසත්තස්ස අදාසි. සෙසමාණවකෙ “තුම්හෙහි ආභතාභතං තුම්හාකං ගෙහමෙව නෙථා”ති ආහ.
සත්ථා “ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, තෙ දුස්සීලමාණවකා අත්තනො දුස්සීලතාය තං ඉත්ථිං න ලභිංසු, ඉතරො පණ්ඩිතමාණවො සීලසම්පන්නතාය ලභී”ති වත්වා අභිසම්බුද්ධො හුත්වා ඉතරා ද්වෙ ගාථා අභාසි –
“දුජ්ජච්චො ච සුජච්චො ච, නන්දො ච සුඛවඩ්ඪිතො;
වජ්ජො ච අද්ධුවසීලො ච, තෙ ධම්මං ජහුමත්ථිකා.
වජ්ජො ච අද්ධුවසීලො ච, තෙ ධම්මං ජහුමත්ථිකා.