විවරථිමාසං ද්වාරන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො චතුන්නං පරිබ්බාජිකානං පබ්බජ්ජං ආරබ්භ කථෙසි. වෙසාලියං කිර ලිච්ඡවිරාජූනං සත්ත සහස්සානි සත්ත සතානි සත්ත ච ලිච්ඡවී වසිංසු. තෙ සබ්බෙපි පුච්ඡාපටිපුච්ඡාචිත්තකා අහෙසුං. අථෙකො පඤ්චසු වාදසතෙසු බ්යත්තො නිගණ්ඨො වෙසාලියං සම්පාපුණි, තෙ තස්ස සඞ්ගහං අකංසු. අපරාපි එවරූපා නිගණ්ඨී සම්පාපුණි . රාජානො ද්වෙපි ජනෙ වාදං කාරෙසුං, උභොපි සදිසාව අහෙසුං. තතො ලිච්ඡවීනං එතදහොසි “ඉමෙ ද්වෙපි පටිච්ච උප්පන්නො පුත්තො බ්යත්තො භවිස්සතී”ති. තෙසං විවාහං කාරෙත්වා ද්වෙපි එකතො වාසෙසුං. අථ නෙසං සංවාසමන්වාය පටිපාටියා චතස්සො දාරිකායො එකො ච දාරකො ජායි. දාරිකානං “සච්චා, ලොලා, අවධාරිකා, පටිච්ඡාදා”ති නාමං අකංසු, දාරකස්ස “සච්චකො”ති. තෙ පඤ්චපි ජනා විඤ්ඤුතං පත්තා මාතිතො පඤ්ච වාදසතානි, පිතිතො පඤ්ච වාදසතානීති වාදසහස්සං උග්ගණ්හිංසු. මාතාපිතරො දාරිකානං එවං ඔවදිංසු “සචෙ කොචි ගිහී තුම්හාකං වාදං භින්දිස්සති, තස්ස පාදපරිචාරිකා භවෙය්යාථ. සචෙ පබ්බජිතො භින්දිස්සති, තස්ස සන්තිකෙ පබ්බජෙය්යාථා”ති.

අපරභාගෙ මාතාපිතරො කාලමකංසු. තෙසු කාලකතෙසු සච්චකනිගණ්ඨො තත්ථෙව වෙසාලියං ලිච්ඡවීනං සිප්පං සික්ඛාපෙන්තො වසි. භගිනියො ජම්බුසාඛං ගහෙත්වා වාදත්ථාය නගරා නගරං චරමානා සාවත්ථිං පත්වා නගරද්වාරෙ සාඛං නිඛණිත්වා “යො අම්හාකං වාදං ආරොපෙතුං සක්කොති ගිහී වා පබ්බජිතො වා, සො එතං පංසුපුඤ්ජං පාදෙහි විකිරිත්වා පාදෙහෙව සාඛං මද්දතූ”ති දාරකානං වත්වා භික්ඛාය නගරං පවිසිංසු. අථායස්මා සාරිපුත්තො අසම්මට්ඨට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා රිත්තඝටෙසු පානීයං උපට්ඨපෙත්වා ගිලානෙ ච පටිජග්ගිත්වා දිවාතරං සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසන්තො තං සාඛං දිස්වා දාරකෙ පුච්ඡි, දාරකා තං පවත්තිං ආචික්ඛිංසු. ථෙරො දාරකෙහෙව පාතාපෙත්වා මද්දාපෙත්වා “යෙහි අයං සාඛා ඨපිතා, තෙ කතභත්තකිච්චාව ආගන්ත්වා ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ මං පස්සන්තූ”ති දාරකානං වත්වා නගරං පවිසිත්වා කතභත්තකිච්චො විහාරද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨාසි. තාපි පරිබ්බාජිකා භික්ඛාය චරිත්වා ආගතා සාඛං මද්දිතං දිස්වා “කෙනායං මද්දිතා”ති වත්වා “සාරිපුත්තත්ථෙරෙන, සචෙ තුම්හෙ වාදත්ථිකා, ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකං ගච්ඡථා”ති දාරකෙහි වුත්තා පුන නගරං පවිසිත්වා මහාජනං සන්නිපාතෙත්වා විහාරද්වාරකොට්ඨකං ගන්ත්වා ථෙරං වාදසහස්සං පුච්ඡිංසු. ථෙරො තං විස්සජ්ජෙත්වා “අඤ්ඤං කිඤ්චි ජානාථා”ති පුච්ඡි. “න ජානාම, සාමී”ති. “අහං පන වො කිඤ්චි පුච්ඡාමී”ති. “පුච්ඡ, සාමි, ජානන්තියො කථෙස්සාමා”ති.

ථෙරො “එකං නාම කි”න්ති පුච්ඡි. තා න ජානිංසු. ථෙරො විස්සජ්ජෙසි. තා “අම්හාකං, සාමි, පරාජයො, තුම්හාකං ජයො”ති ආහංසු. “ඉදානි කිං කරිස්සථා”ති? “අම්හාකං මාතාපිතූහි අයං ඔවාදො දින්නො ‘සචෙ වො ගිහී වාදං භින්දිස්සති, තස්ස පජාපතියො භවෙය්යාථ. සචෙ පබ්බජිතො, තස්ස සන්තිකෙ පබ්බජෙය්යාථා’ති, පබ්බජ්ජං නො දෙථා”ති. ථෙරො “සාධූ”ති වත්වා තා උප්පලවණ්ණාය ථෙරියා සන්තිකෙ පබ්බාජෙසි. තා සබ්බාපි න චිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණිංසු. අථෙකදිවසං භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, සාරිපුත්තත්ථෙරො චතුන්නං පරිබ්බාජිකානං අවස්සයො හුත්වා සබ්බා අරහත්තං පාපෙසී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස එතාසං අවස්සයො අහොසි, ඉදානි පන පබ්බජ්ජාභිසෙකං දාපෙසි, පුබ්බෙ රාජමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ කාලිඞ්ගරට්ඨෙ දන්තපුරනගරෙ කාලිඞ්ගරාජෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ අස්සකරට්ඨෙ පාටලිනගරෙ අස්සකො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. කාලිඞ්ගො සම්පන්නබලවාහනො සයම්පි නාගබලො පටියොධං න පස්සති. සො යුජ්ඣිතුකාමො හුත්වා අමච්චානං ආරොචෙසි “අහං යුද්ධත්ථිකො, පටියොධං පන න පස්සාමි, කිං කරොමා”ති. අමච්චා “අත්ථෙකො, මහාරාජ, උපායො, ධීතරො තෙ චතස්සො උත්තමරූපධරා, තා පසාධෙත්වා පටිච්ඡන්නයානෙ නිසීදාපෙත්වා බලපරිවුතා ගාමනිගමරාජධානියො චරාපෙථ. යො රාජා තා අත්තනො ගෙහෙ කාතුකාමො භවිස්සති, තෙන සද්ධිං යුද්ධං කරිස්සාමා”ති වදිංසු. රාජා තථා කාරෙසි. තාහි ගතගතට්ඨානෙ රාජානො භයෙන තාසං නගරං පවිසිතුං න දෙන්ති, පණ්ණාකාරං පෙසෙත්වා බහිනගරෙයෙව වසාපෙන්ති. එවං සකලජම්බුදීපං විචරිත්වා අස්සකරට්ඨෙ පාටලිනගරං පාපුණිංසු. අස්සකොපි නගරද්වාරානි පිදහාපෙත්වා පණ්ණාකාරං පෙසෙසි. තස්ස නන්දිසෙනො නාම අමච්චො පණ්ඩිතො බ්යත්තො උපායකුසලො. සො චින්තෙසි “ඉමා කිර රාජධීතරො සකලජම්බුදීපං විචරිත්වා පටියොධං න ලභිංසු, එවං සන්තෙ ජම්බුදීපො තුච්ඡො නාම අහොසි, අහං කාලිඞ්ගෙන සද්ධිං යුජ්ඣිස්සාමී”ති. සො නගරද්වාරං ගන්ත්වා දොවාරිකෙ ආමන්තෙත්වා තාසං ද්වාරං විවරාපෙතුං පඨමං ගාථමාහ –